◄ آخرین وضعیت آزادراه تهران–شمال؛ از تکمیل قطعات بهره‌ برداری‌ شده تا چشم‌ انداز ۴ تا ۵ ساله برای قطعه ۳

اظهارات اخیر مسئولان بنیاد مستضعفان و دولت نشان می دهد روند اجرای قطعه سوم آغاز شده، اما شتاب گیری پروژه همچنان به تأمین مالی، رفع ملاحظات محیط زیستی و همکاری دستگاه ها گره خورده است.

پروژه ای ملی با هدف کاهش زمان سفر و افزایش ایمنی

به گزارش تین نیوز، آزادراه تهران–شمال به طول ۱۲۴ کیلومتر از تقاطع همت–آزادگان آغاز و به شهرستان چالوس در مازندران ختم می شود. این پروژه با هدف هایی مانند کاهش حدود سه ساعته زمان سفر در شرایط عادی، کاهش طول مسیر، افزایش ایمنی، کاهش تصادفات، تسهیل دسترسی به شهرهای شمالی، توسعه گردشگری، بهبود حمل ونقل کالا، صرفه جویی سالانه ۱۲۴ میلیون لیتر سوخت و کاهش آلودگی تعریف شده است.

این آزادراه در ۴ قطعه طراحی شده است:

- قطعه ۱: ۳۲ کیلومتر (تهران تا سه راهی شهرستانک)  

- قطعه ۲: ۲۲ کیلومتر (سه راهی شهرستانک تا پل زنگوله)  

- قطعه ۳: حدود ۵۰ کیلومتر (پل زنگوله تا مرزن آباد)  

- قطعه ۴: ۲۰ کیلومتر (مرزن آباد تا کمربندی چالوس)

وضعیت قطعات بهره برداری شده؛ پرونده برخی بخش ها تقریباً بسته شد

بر اساس اطلاعات ارائه شده در گزارش های منتشرشده:

- قطعه ۱ در سال ۱۳۹۸ به بهره برداری رسید.  

- قطعه ۲ : باند اول در تیر ۱۴۰۲ افتتاح شد و باند دوم نیز در شهریور سال گذشته (با طول ۱۵.۵ کیلومتر) به بهره برداری رسید. همچنین اعلام شده با احداث تونل البرز غربی عملاً پرونده منطقه دو بسته می شود و پیش بینی شده اجرای آن تا ۱۴۰۶ به اتمام برسد و زیر بار ترافیک برود.

- قطعه ۴ نیز در گام نخست در سال ۱۳۹۴ افتتاح شده است.

بنابراین، در حال حاضر تمرکز اصلی پروژه بر قطعه ۳ است؛ قطعه ای که به لحاظ طول، دشواری اجرایی و چالش های مجوزی، مهم ترین گلوگاه تکمیل آزادراه به شمار می رود.

 قطعه ۳؛ سخت ترین و طولانی ترین بخش پروژه وارد فاز اجرا شده است

حسین دهقان، رئیس بنیاد مستضعفان، در نشست خبری خود اعلام کرده است که روند ساخت قطعه سوم از چند ماه پیش آغاز شده و بخشی از منابع مالی نیز تأمین شده است. به گفته او، اگر موانع برطرف شود، امید می رود این قطعه طی ۴ تا ۵ سال آینده تکمیل شود و «به بلوغ چهل ساله» نرسد.

طبق اطلاعات موجود در متن، عملیات اجرایی قطعه سوم از اسفند ۱۴۰۳ آغاز شده و ۸ کیلومتر ابتدایی مسیر (از محدوده پل زنگوله تا روستای ولی آباد ) در اولویت اجرا قرار گرفته تا گلوگاه های ترافیکی سیاه بیشه کاهش یابد. دهقان همچنین گفته حدود ۷ ماه از آغاز به کار بخش اول این قطعه می گذرد و مسیر اجرای قطعه ۳ انتخاب و پیش بینی های لازم انجام شده است.

 چرا قطعه ۳ این قدر پیچیده است؟

به گفته رئیس بنیاد مستضعفان، پروژه در مجموع با پیچیدگی های بالایی مواجه است؛ از جمله:

- سهم قابل توجه سازه های خاص: بیش از ۴۰ درصد مسیر (و در نقل دیگری بیش از ۵۰ درصد ) شامل تونل و پل است.  

- ماهیت زمین: مسیر از کوهستانی جوان عبور می کند که «به ثبات نرسیده» و همین موضوع اجرای سازه های سنگین را دشوارتر می کند.

- عبور از مناطق حساس: قطعه ۳ از مناطق کوهستانی و حفاظت شده می گذرد و نیازمند مجوزهای محیط زیستی و اجرای پیوست های مرتبط با منابع طبیعی است.

دهقان تأکید کرده با «بالاترین استانداردهای ایمنی و مهندسی» کار در حال انجام است و تلاش می شود پروژه به محیط زیست آسیبی نرساند.

گره های اصلی: تأمین مالی و الزامات محیط زیستی

از منظر مالی، رئیس بنیاد مستضعفان اعلام کرده اجرای آزادراه یک پروژه مشترک ۵۰-۵۰ بین دولت و بنیاد است؛ بنیاد سهم خود را جلوتر پرداخت کرده اما دولت به گفته او ۶.۵ همت از برنامه ریزی های خود عقب است. بر همین اساس، شتاب گیری قطعه ۳ منوط به تأمین منابع و ایفای تعهدات مالی طرف دولتی عنوان شده است.

در کنار منابع مالی، موضوع مجوزها و شروط محیط زیست نیز نقش کلیدی دارد. در گزارش اشاره شده سازمان حفاظت محیط زیست مجوز مشروط برای قطعه ۳ صادر کرده و بندها و الزامات اعلام شده در حال بررسی فنی و اجرایی است تا جمع بندی دقیق تری از شرایط اجرای پروژه تهیه شود.

دستور معاون اول رئیس جمهور برای جمع بندی مشکلات

در همین راستا، محمدرضا عارف، معاون اول رئیس جمهور، در جلسه ای با تأکید بر اولویت دار بودن آزادراه تهران–شمال، دستور داده است مسئولان طی دو هفته مشکلات پیش روی تکمیل پروژه را احصاء و صورت جلسه کنند تا برای حل آن ها تفاهم و توافق شکل بگیرد و منابع لازم تأمین شود.

 پروژه در مسیر تکمیل است، اما «قطعه ۳» تعیین کننده زمان پایان

با توجه به بهره برداری از قطعات ۱ و ۴ و پیشرفت های قطعه ۲، می توان گفت آزادراه تهران–شمال وارد مرحله ای شده که تکمیل آن بیش از هر چیز به سرنوشت قطعه ۳ وابسته است؛ قطعه ای که هم «طولانی ترین و سخت ترین بخش» خوانده می شود و هم به دلیل عبور از مناطق حساس و نیاز به سازه های پیچیده، اجرای آن نیازمند هماهنگی نزدیک میان دولت، بنیاد مستضعفان و نهادهای محیط زیستی است.

اگر تأمین مالی به موقع انجام شود، الزامات محیط زیستی تعیین تکلیف گردد و دستگاه ها به تعهدات خود عمل کنند، مسئولان از امکان تکمیل این قطعه و در نتیجه نزدیک شدن پروژه به پایان در بازه ۴ تا ۵ سال آینده سخن می گویند؛ چشم اندازی که تحقق آن می تواند یکی از قدیمی ترین پروژه های آزادراهی کشور را بالاخره به ایستگاه پایانی برساند.