خانواده و فرهنگِ ترافیک
تین نیوز | یکی از مشکلات کنونی جامعه که همواره کارشناسان حوزه های مختلف بر لزوم جامعه پذیری برای رعایت آن تاکید دارند بحث «ترافیک» است. از آنجا که خانواده به عنوان نخستین نهاد اجتماعی نقش مهمی در فرهنگ سازی دارد می توان به وسیله ی این نهاد مشکلات ترافیکی را در ایران کاهش داد.
یکی از مهمترین نهادهایی که نقش بی بدیلی در آموزش و فرهنگ پذیری افراد جامعه دارد، نهاد خانواده است. نهاد خانواده نهادی است که فرد نخستین آشنایی خود را با زندگی اجتماعی از آنجا شروع می کند. در زمینه ی کارکرد تربیتی خانواده می توان به بحث تطبیق پذیری بین خانواده و جامعه پرداخت. «سگالن» اندیشمند غربی در این باره گفته است که خانواده نهادی پویا و مقاوم است که به تناسب شرایط اجتماعی و تاریخی، تحولاتی را پذیرفته و در عین حال، جامعه را نیز با خود تطبیق می دهد.
از آنجا که خانواده نقش انکار ناپذیری در شکل گیری شخصیت، فرهنگ و آموزش های شهروندی دارد؛ رعایت قوانین ترافیکی و احترام به بایدها و نبایدهای ترافیکی در خانواده، می تواند در شکل دهی و اثر گذاری بر رفتار کودکان و نوجوانان نقش داشته باشد. برای نشان دادن اهمیت نقش خانواده بر فرهنگ پذیری لازم است به چند نکته اشاره شود:
1- یکی از مهمترین و بارزترین مشکلات کنونی در کلان شهرها بحث ترافیک است که به یک مشکل آسیب زای جدی برای جامعه تبدیل شده است. آسیب های ترافیک تنها به تلف شدن وقت و انرژی ختم نمی شود و ممکن است این آسیب ها به حوزه ی سلامت جامعه بشری نیز راه پیدا کند. لازم است در این زمینه فرد از نخستین سال های زندگی اجتماعی، برای مقابله ی با این آسیب ها، هنجارها و قوانین ترافیکی مورد نیاز جامعه را درک کند.
«بروس کوئن» نویسنده ی کتاب، «مبانی جامعه شناسی» در توصیف خانواده و کارکرد های آن آورده است: افزون بر این که خانواده نقش مهمی در ماندگاری و بقای نسلی نوع بشر دارد، تربیت اجتماعی و جامعه پذیری و یا اجتماعی کردن افراد به ویژه کودکان و نوجوانان از مهمترین کارکرد این نهاد اجتماعی تلقی می شود.
2- آموزش ترافیک چنان که از خردسالی و دوره ی کودکی و در محیط خانواده همزمان با فرایندهای تربیتی چون (انضباط اجتماعی، رعایت حقوق دیگران، تقدم مصالح جمع بر فرد و …) با روش های دقیق و برنامه ریزی شده به کودک آموخته شود، می تواند در بزرگسالی تاثیر فراوانی بر رفتار وی داشته باشد، زیرا خانواده افزون بر گفتار، در شکل گیری رفتار و کردار افراد عضو خود می تواند نیز نقش مهمی دارد.
برخی از نظریه پردازان حوزه های اجتماعی بر این باورند چون خانواده می تواند در قالب گروه نخستین یک رابطه ی مستقیم و چهره به چهره با فرد برقرار کند اعضای آن به ندرت حاضرند رفتاری مغایر با هنجارهای گوناگون خانواده داشته باشند. از سوی دیگر نظریه پردازان«انتقال فرهنگی» باور دارند که چون رفتار افراد از طریق ارتباط متقابل با سایر گروه ها و افراد شکل می گیرد در این صورت است که برخی محیط های اولیه نظیر خانواده و جمع دوستان در انتقال رفتارها، به ویژه رفتارهای نابهنجار، تاثیر بسزایی در شکل گیری شخصیت یک فرد در دوره ی کودکی دارد.
طبق نظریه یادشده، فرزندان از طریق همنشینی با والدین (هنگام رانندگی)، با مفاهیم ترافیکی نظیر: سرعت مجاز و غیر مجاز،سبقت، بستن کمربند ایمنی، استفاده از کلاه ایمنی و احترام به حقوق دیگران آشنا می شوند و ابتدا با تقلید و سپس به همانند سازی و درونی کردن آن می پردازند.
3- تاکید بر آموزش فرهنگ ترافیک در سنین کودکی به این معنا نیست که دیگر افراد باید از این آموزش ها غافل باشند. در جامعه باید نخست بر روی آموزش والدین هر خانواده در زمینه ی رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی سرمایه گذاری شود تا آنها به الگو هایی برای کودکان خود تبدیل شوند.
هر چند که نزدیک به یک سده از ورود نخستین خودرو به ایران می گذرد ولی فرهنگ درست استفاده از این وسیله هنوز در برخی از نقاط جامعه ی ما دیده نمی شود و این خود نشانه هایی از ضعف فرهنگ سازی در جامعه است؛ زیرا ورود هر کالا به جامعه نیازمند آگاهی بخش مخاطبان از نحوه ی استفاده درست از آن کالا است. اگر چنین وضعیتی در جامعه شکل نگیرد آن زمان است که ما دچار تاخر فرهنگی می شویم؛ به این معنا که بین فرهنگ سنتی و فرهنگ وارداتی جامعه هماهنگی های لازم نمی تواند به وجود آید.
در این زمینه یکی از مهمترین وظایف والدین تشریح صحیح فرهنگ ترافیک برای فرزندان است. از آنجا که درک درست از وضع قوانین و مقررات ترافیکی در نخستین سال های زندگی اجتماعی افراد در ذهن آنها پایدار می ماند، آموزش فرهنگ ترافیک به فرزندانمان نیازمند توجه به شیوه های درست آموزشی است؛ به این معنا که به جای تشویق و تنبیه بی مورد، در آنها انگیزه یی برای یادگیری فرهنگ و کردار ترافیکی ایجاد کنیم.