ایمنی پشت درهای شیشهای
تیننیوز| وقوع برخی سوانح انسانی در مترو تهران در سالهای اخیر که منجر به کشته شدن برخی مسافران شد مدتی است پرونده لزوم نصب درهای حائل بین قطار و سکو در مترو را روی میز مسئولان و کارشناسان قرار داده است؛ مدیران شهری تهران معتقدند با توجه به هزینهبر بودن این درها نصب آنها در اولویت برنامههای شهری نیست اما کارشناسان میگویند اگر میخواهیم مترویی پیشرفته، راحت و ایمن داشته باشیم گزیری از نصب این درها نداریم.
درهای شیشهای یا بهطور دقیقتر، سیستمهای حفاظتی سکو و مسیر ریلی (PTPS) سیستمهای جلوگیری از ورود غیرمجاز افراد از سکو به مسیر ریلی هستند که انواع مختلفی دارند؛ برخی از آنها سیستمهای جلوگیری و برخی سیستمهای پیشبینی هستند. با توجه به اینکه کاهش ایمنی افراد روی سکو در سیستمهای ریلی یک واقعیت است، در دنیا اقداماتی مانند نصب درهای حائل برای جبران ضعف ایمنی مرسوم است.
رضا وثوقی، کارشناس ارشد حملونقل و توسعه پایدار از دانشگاه راه و پل پاریس با اشاره به نصب درهای حائل در مترو در جهان برای صمت توضیح میدهد که ۲ هدف اصلی در این زمینه وجود دارد؛ ابتدا افزایش ایمنی مسافران و هدف مهمتر، تماماتوماتیککردن خطوط است.
به گفته او وجود درهای حائل بین سکو و مسیر ریلی، یکی از پیشنیازهای اصلی اجرای خطوط تماماتوماتیک مترو در همه دنیاست. منظور از سیستم تماماتوماتیک سیستمی است که در آن، قطار بتواند بهطور اتوماتیک و گاهی بدون راهبر حرکت و توقف داشته باشد که این مسئله نیازمند درهای شیشهای است. آنطور که این کارشناس حملونقل میگوید، همین حالا در نزدیکی ما در مترو دوبی، سیستم درهای حائل اجرا شده است. همچنین مترو مکه و مدینه که در دست ساخت است نیز از این سیستمها بهره میبرد. در متروهای قدیمیتر مانند مترو پاریس هم با وجود قدمت بالا، بهدلیل تبدیل کردن مترو
به تماماتوماتیک، درهای حائل را نصب کردهاند. همچنین در سنگاپور و کشورهایی با هوای گرمتر، این درها نصب شده تا هوای داخل مترو خنک نگه داشته و مصرف انرژی کاهش داده شود.
درهای شیشهای و چالش هزینه
با توجه به وقوع برخی حوادث با تلفات جانی در مترو تهران، موضوع نصب درهای حائل در ایستگاهها پیش از این در شورای شهر نیز مطرح شده اما مسئولان مدیریت شهری اعلام میکنند که هزینه خرید و نصب این درها به اندازهای بالاست که برای مترو توجیه ندارد.
علی عبداللهپور، معاون پیشین عملیات فنی شرکت بهرهبرداری مترو تهران سال گذشته اعلام کرد که برای ایجاد درهای حائل در هر ایستگاه ۱۰۰میلیارد تومان نیاز است؛ پولی که به گفته او با آن میتوان ۶ ایستگاه جدید ایجاد و ۲ قطار مترو را به طور کامل بازسازی و تعمیر کرد.
از سوی دیگر مسئولان مترو معتقدند، متفاوت بودن واگنهای مترو تهران موجب شده محل قرار گرفتن درهای آنها هنگام توقف در ایستگاهها یکجا نباشد بنابراین نمیتوان برای همه این واگنها از یک در شیشهای استفاده کرد.
در این زمینه وثوقی معتقد است برای پیشرفته و تماماتوماتیک کردن سیستم مترو باید هزینهها را فراموش کنیم اما اگر بخواهیم همان سیستم قدیمی مترو را داشته باشیم، هرچند وجود این درها ضرورتی ندارد اما میتواند باعث کاهش هزینههای تهویه ایستگاه و قطار، کاهش مصرف انرژی و کاهش سوانح شود.
از سوی دیگر با توجه به تجمع مسافران در ایستگاههای مترو تهران، راهبر مترو ناچار است در ایستگاهها سرعت را بسیار کاهش دهد که این مسئله روی عملکرد قطار تاثیر دارد و بازدهی را کاهش میدهد. همچنین اگر حادثه نامطلوبی از نظر ایمنی در مترو رخ دهد روی راهبر و مسافران تاثیر نامطلوب خواهد گذاشت و این موارد، مسائلی است که باید در بررسی لزوم نصب درهای حائل به آنها توجه کرد.
آنطور که این کارشناس حملونقل توضیح میدهد، درهای حائل در انواع مختلف PSD (درهایی که تا سقف میرسند) و PHD (درهای نصفه) تولید و استفاده میشوند. به گفته این کارشناس، درهای PSD علاوه بر ایمنی، هزینه تهویه را هم کاهش میدهد اما درهای PHD بیشتر برای جلوگیری از ورود مسافران به مسیر ریلی استفاده میشوند. اگرچه مسئولان مدیریت شهری ارقامی را بهعنوان هزینههای نصب درهای حائل در هر ایستگاه اعلام کردهاند اما وثوقی معتقد است نمیتوان بهطور کلی در این زمینه رقمی بیان کرد زیرا هزینههای نصب این درها بستگی به سیستمهای تکمیلی مورداستفاده دارد و با
توجه به ویژگیهای هر ایستگاه، ایمنی مدنظر در هر ایستگاه متفاوت است و هزینهای که باید برای نصب درها شود نیز متفاوت خواهد بود.
مشکلات درهای حائل چینی
اگرچه کپیبرداری یا استفاده از سیستمهای چینی در بسیاری از تاسیسات کشورمان متداول شده است اما وثوقی درباره استفاده از درهای حائل چینی در ایران یا الگوبرداری از روش آنها در کشور هشدار میدهد و میگوید: تنها کشور دنیا که در آن درهای حائل در مترو به جای پیشگیری از خطر، منجر به مرگ مسافران شد، چین است. به گفته وی، در این کشور گیر کردن مسافر بین سکو و در واگن، ۳ بار منجر به مرگ مسافر شده است.
او با این هشدار که خرید یا کپیبرداری این سیستمها از چین ممکن است حتی برای ما هزینه و مشکلاتی به دنبال داشته باشد، تاکید میکند که اگر بخواهیم درهای حائل در مترو نصب کنیم لازم است در اجرای این سیستمها براساس استانداردهای اروپایی عمل کنیم.
این کارشناس حملونقل معتقد است برای اجرای این سیستم در ایران به طور آزمایشی میتوان سراغ ایستگاههایی در خطوط ۶ و ۷ مترو رفت که در مراحل پایانی کار هستند و هنوز به بهرهبرداری نرسیدهاند. به گفته او، راهاندازی درهای حائل در ایستگاههای ساخته شده مترو به مراتب سختتر و گرانتر از ایجاد سکو در ایستگاههایی است که هنوز ساخته نشدهاند.
با توجه به خیز مترو تهران برای تبدیل شدن به یکی از خطوط مترو پیشرفته جهان به نظر میرسد نصب درهای شیشهای در مترو تهران نیز الزامی باشد. از سوی دیگر شورایشهریها همواره از اجرای این طرح در مترو تهران حمایت کردهاند. به نظر میرسد برای تصمیمگیری درباره نصب این درها مسئولان باید تصمیم بگیرند که هزینه کردن برای ایمنی و راحتی مسافران، راهبران مترو و کاهش هزینههای انرژی چقدر برای آنها اولویت دارد.