«تراکم» در بهشت، پاستور و آفریقا، «ترافیک» در کلان شهرها
«تهران»، بار دیگر سوژه جدال بهشت و پاستور را فراهم کرد؛ جدالی که آفریقا نیز پشت سر پاستور قرار گرفت تا صریحترین انتقادات و کنایههای دولت و شهرداری از یکدیگر در نخستین اجلاس شوراها و شهرداران ۲۰۱۶ در سالن همایشهای بین المللی برج میلاد تهران رقم بخورد. حسن روحانی و عباس آخوندی در این سوی میدان و محمدباقر قالیباف در آن سوی میدان قرار گرفتند تا ثابت کنند تعامل دولت یازدهم و مدیریت شهری، تنها یک رویاست! در طول بیش از یک دهه حضور قالیباف بر مسند شهرداری تهران، سه دولت روی کار آمدهاند که محمود احمدی نژاد، رئیس دولتهای نهم و دهم و حسن روحانی، رئیس
دولت یازدهم بودهاند اما گویا قرار نیست دولتها و شهرداریهای پایتخت، در جهت بهبود کیفیت زندگی شهروندان تهرانی و توسعه حملونقل پایتخت، دست رفاقت بدهند و رقابت بعد از گذشت سه سال بین دو رقیب انتخاباتی ادامه دارد.
پاستور
دو جمله مرد اول پاستور، در اجلاس شوراها و شهرداریها که در آن درآمدهای نفتی و درآمدهای تراکم را با یکدیگر مقایسه کرد، شاید گزندهتر از سایر موارد بود: نخست اینکه «همانقدر که اتکای کشور برای ادارهاش به درآمدهای نفتی مضر است، از آن مضرتر اتکای شهرداری به درآمد تراکم است. » دوم اینکه «همانطور که ما نگاه مان به آسمان است تا روزی برسد، شهرداریها هم نگاهشان به بلندمرتبههاست که بالاتر بروند تا بتوانند پول تراکم بگیرند و کشور را اداره کنند. » روحانی، همچنین از لزوم «مدیریت یکپارچه» و تصویب قوانین لازم در این زمینه سخن گفت. به گفته
وی، هم لایحه نظام مدیریت شهری و هم لایحه درآمد پایدار برای شهرداریها از سوی دولت تقدیم مجلس میشود و راه برای حرکت دقیقتر شوراها و شهرداریها فراهم میگردد.
آفریقا
بعد از روحانی، نوبت یار همراهش در«راه و شهرسازی» رسید. عباس آخوندی که پیش از این در زمینه حملونقل حومهای و اختیارات راه آهن و شهرداری و موارد دیگر، چالشهایی را با مدیریت شهری پایتخت تجربه کرده بود، با انتقاد از احداث ساختمانهای لوکس و اشرافی در منطقه یک تهران، از «آشفته بازار تهران و سایر کلان شهرها» سخن گفت. به گفته مرد شماره یک ساختمان آفریقا، هدف، کسب درآمد پایدار بوده اما دچار سیر معکوس شدهایم و نباید به بهانه توسعه شهری، حقوق شهروندان را تضییع کنیم و با نگاه درآمدی شهرها را به سوداگران بفروشیم زیرا محیط زیست، حملونقل و
حتی فضای بانشاط شهری نخواهیم داشت. آخوندی همچنین با بیان اینکه عدهای معتقدند شوراها به دلیل عملکرد نامناسب باید تعدیل شوند و اداره شهرها به نظام دولتی متمرکز باز گردد، تأکید کرد که مخالف این دیدگاه است و باید با تقویت شوراها به دموکراسی کمک کرد.
بهشت
انتقادات روحانی و آخوندی، از سوی مرد بهشت بیپاسخ نماند. محمدباقر قالیباف، «پاسخگویی» به جای ایفای نقش «اپوزیسیون» را بعد از نزدیک به چهار دهه مسئولیت خواستار شد و از تخصص دانشگاهی و سابقه ۱۰ ساله خود در مدیریت شهری پایتخت سخن گفت. وی با انتقاد شدید از دولتهای گذشته و کاهش اختیارات شوراها، شهرداریها و تضعیف مدیریت شهری خاطرنشان کرد: واقعیت تلخ این است که از زمان تصویب قانون شوراها در ابتدای دهه ۶۰، (بعد از دوران دفاع مقدس) و از ابتدای دهه ۷۰ (دوران سازندگی) تا امروز در عمل جز تضعیف شوراها و شهرداریها، چیز دیگری نبوده است. قالیباف بعد از
انتقادات، به دفاعیات از عملکردش خصوصا در حوزه مترو پرداخت. به گفته وی، سال ۸۳ تهران، ۳۵ کیلومتر مترو داشت و امروز ۱۱۰ کیلومتر مترو به آن اضافه شده و تا پایان سال ۹۶ به ۳۰۰ کیلومتر میرسد. وی تهیه طرح جامع در حوزه شهرسازی را از افتخارات شهرداری نامید و گفت: مدعی نیستیم جنوب شهر را مثل شمال شهر میکنیم اما فاصله بین شمال و جنوب شهر را کاهش میدهیم.
تراکم، سوژه اصلی
با مقابله دولت و شهرداری، موافقان و منتقدان آنها نسبت به این موضوع واکنش نشان دادند. احمد حکیمی پور، عضو شورای شهر، طرح لغو اختیارات تفویض شده به شهرداری تهران را مطرح کرد که به امضای ۲۲ عضو شورای شهر رسید اما پرویز سروری، رئیس کمیسیون نظارت و حقوقی شورا، نقد حقوقی بر آن نگاشت. مهدی چمران نیز با بیان اینکه فروش تراکم در شهرداریها غیرقانونی است از رییسجمهور خواست که «لایحه مدیریت یکپارچه شهری» و «لایحه درآمد پایدار شهرداریها» هر چه زودتر در دولت تکمیل و به مجلس فرستاده شود تا شهرداریها به سایر مسائل سوق پیدا نکنند. پیروز حناچی، معاون
وزیر راه و شهرسازی نیز اعلام کرد ۷۹ درصد درآمد شهرداری کلانشهرها، از طریق ساخت و سازهای بعضا غیرقانونی تامین میشود. محمد سالاری، عضو شورای شهر تهران نیز گفت که ۷۲ درصد جمعیت کشور در شهرها زندگی میکنند. همچنین ۴۳ درصد جمعیت تنها در ۱۳ شهر زندگی میکنند بنابراین اولین راهکار حل مشکل درآمدهای پایدار تهران، تدوین لایحه مدیریت شهری است.
نقد شهرداری ها
به اعتقاد برخی از کارشناسان حقوقی، شهر تهران از آغاز مشروطیت با درآمدها و عوارض قانونی اداره میشد و دولت هم در مواردی به آنها کمک میکرد و تا سال ۶۹، قوانین شهرسازی رعایت میشد و از حدود ۲۵ سال گذشته که پدیده نادرست تراکم فروشی در تهران آغاز شده، پایتخت و کلان شهرهای کشور، را با مشکلات فزایندهای از جمله درآمدهای نامشروع مواجه ساخته است. یکی دیگر از عارضههای مهم فروش تراکم و بلندمرتبهسازی در کلان شهرها، افزایش ترافیک است خصوصا آنکه کمبود پارکینگ در تهران به شدت احساس میشود. در نقاط مختلف شهر که فضای پارک مناسب وجود ندارد و انواع مجتمعهای
تجاری، اداری و مسکونی با طبقات زیاد احداث میشود، تراکم ترافیکی به بار میآورد. این اقدام چه در مراکز شهر و جنوب پایتخت به خاطر ازدحام جمعیت و وسایل نقلیه و نیز عرض نامناسب خیابانها و چه در شمال تهران به خاطر خودنمایی انواع خودروی شخصی، آسیب زاست و هرچه تراکم فروشی بیشتر، ترافیک افزون تر! بنابراین این نقد به شهرداریها وارد است که با توجیه کسب درآمدهای پایدار، خودشان به افزایش ترافیک و آلودگی محیط زیست دامن میزنند.
نقد دولتها
یک نقد اساسی نیز به دولتها وارد است: عدم حمایت از شهرداریها! علیرغم تأثیرگذاری کلان شهرهایی مانند تهران، جمعیت قابل توجه آنها و تأثیرات متقابل تصمیمات شهرداری و دولت در افزایش یا کاهش ترافیک و آلودگی به عنوان دو معضل اساسی پایتخت، باز هم حمایت لازم از سوی دولت برای توسعه حملونقل عمومی صورت نمیگیرد. البته بعضا نظارت مناسبی هم از سوی شوراهای شهرها بر روی عملکرد شهرداریها نیست و همین امر موجب انحراف برخی مدیران شهری از اقدامات اولویت دار میشود اما با این همه، فارغ از هر گرایش سیاسی، دولتها نیز پشتیبانی مناسبی از مدیریت شهرها
نداشتهاند، چه دلایل آن سیاسی باشد و چه کمبود بودجه و اعتبارات. نکته دیگر اینکه تأثیرگذاری اقدامات انجام شده در کلان شهرها بر روی شهروندان، به هر حال در جذب آرای مردم مهم است و همین امر، رقابت تصدی گری بر روی برخی پروژههای کلان را موجب میشود. اکنون قرار است دو لایحه مدیریت یکپارچه شهری و درآمد پایدار شهرداریها از سوی دولت به مجلس ارائه شود تا مسیر بهتری به جای تراکم فروشی جایگزین شود و شهروندان به جای دفاع از دولت یا شهرداری، بهبود کیفیت زندگی با کاهش ترافیک و آلودگی را تجربه کنند. پیشینه تعاملات که امیدوارکننده نبوده، باید دل به آینده بست!
لینک مطلب:
http://www.tweekly.ir/fa/Main/Detail/6923/