کاهش آلودگی هوا نباید گفتوگوی سیاسی بین مدیران باشد
تین نیوز | چهارمین همایش مدیریت آلودگی هوا و صدا با تأکید بر پرهیز از نگاه سیاسی به معضلات شهری برگزار شد.
این همایش از سال91 به میزبانی دانشگاه صنعتی شریف در مركز همایشهای صدا و سیما برگزار شده و تا امروز بسیاری از نگاههای بینالمللی را بهخود جلب كرده است. در همایش چهارم، با 80مقاله علمی و 6 كارگاه تخصصی قرار است نگاه كارشناسانه جایگزین نگاههای سیاسی موجود به آلودگی هوا شود.
چرخش آلودگی هوا در دولت ها
وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشكی در چهارمین همایش ملی آلودگی هوا و صدا اعلام كرد كه اگر كار را به سیاسیون نمیدادند و دانشگاهیان و منابع علمی راهكارهای كاهش آلودگی هوا را در دست میگرفتند، شرایط بهبود مییافت. به گفته حسن قاضیزاده هاشمی، كاهش آلودگی هوا و رسیدن به هدف دور از دسترس نیست.
وی با تأكید بر اینكه در 1600شهر در بیش از 90كشور بسیاری از مردم جهان درمعرض بیماری و آسیب هستند، گفت: سالانه چند میلیارد دلار خسارت از طریق آسیب به بخشهای مختلف ازجمله سلامت و كسب و كار بر مردم تحمیل میشود. وزیر بهداشت آلودگی هوا را خودساخته دانست و گفت:
مدام میگوییم شهر تهران به لحاظ اقلیمی آلودگیپذیر است اما در زمان پایتخت شدن، زیباترین نقطه ایران بود و بهدست سیاستمداران سپرده شد كه بخشی از آن را در آن زمان تخریب و آلوده كردند و بخشی را اكنون. تقصیر را هر روز گردن یكدیگر انداختیم و دولت به دولت مقصر آلودگی هوا را چرخاندیم. هاشمی تصریح كرد: آنجا كه میخواهیم كار كنیم كاركردن سخت است اما آنجایی كه میخواهیم حرف بزنیم به راحتی حرف میزنیم و اینطور میشود كه آلودگی هوا در دولتها میچرخد. وزیر بهداشت با تأكید بر اینكه معتقدم حكومتی هستیم جدانشدنی و سالها بعد مدعی میشوند كه نظام
50ساله چه دستاوردهایی داشته است، پیشنهاد داد: محیطزیست اولویت برنامه ششم توسعه باشد تا رد پایی از اقدامات اجرایی را درسالهای بعد ببینیم.
اقدامات مؤثر در توسعه حمل ونقل
35میلیون شهروند ایرانی تحتتأثیر آلودگی هوا قرار دارند و سالانه هزینههای سنگینی به اقتصاد شهروندان و شهر تحمیل میشود. این جمله را معصومه ابتكار معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت محیطزیست در همایش مدیریت آلودگی هوا و صدا اعلام كرد. ابتكار با ارائه آماری از برنامههای مرتبط با آلودگی هوا گفت: معتقدم كار باید علمی باشد. سیاهه كاهش آلودگی هوا باید در دسترس باشد و به روزرسانی شود كه در این زمینه نقش دانشگاهها بسیار پررنگ است.
وی تصریح كرد: دولت در سال79 خیلی جدی به موضوع آلودگی هوا ورود كرد. حذف سرب و خودروهای كاربراتوری و ایجاد نظام مستمر بازرسی خودرو در آن زمان شكل گرفت. پیكان از رده خارج شد اما متأسفانه در وقفه 8ساله، هر آنچه كاشته شده بود نیمهكاره رها شد.
به گفته وی، گرچه در 8سال اخیر در توسعه حملونقل عمومی از سوی شهرداری تهران اقدامات بسیار مؤثری صورت گرفته اما وقتی سایر محورها از اولویت خارج و روی زمین مانده است كاهش آلودگی هوا هم به ثمر نمیرسد. بدینترتیب دولت یازدهم دوباره با بازنگری برنامه و كارگروه ملی آلودگی هوا، موضوع آلودگی هوا را از سال92 آغاز كرد تاكنون 22جلسه كارگروه ملی كاهش آلودگی هوا برگزار شده است. ابتكار در ادامه به ضرورت یكپارچهسازی معاینه فنی در كشور اشاره كرد. اما 2محور از سخنان ابتكار موجب شد در ادامه واكنشهایی پدید آید. نكته نخست ارائه آمار منابع آلودهكننده هوا بود كه
ابتكار گفت: 40درصد آلودگی هوا از سوی منابع ثابت و موتورخانه منازل ایجاد میشود و نكته دوم آنكه وی زمان توقف تولید موتورسیكلتهای كاربراتوری را مهر95 اعلام كرد.
شهرداری راهحل مدون و روشنی دارد
سخنان شهردار تهران در چهارمین همایش ملی مدیریت آلودگی هوا و صدا علاوه بر پاسخ به برخی شبهههای مطرح شده، با ارائه اسلایدهایی به اشراف علمی مدیریت شهری بر آلودگی هوا، راهكارها و پیشنهادهای برنامه كاهش اختصاص داشت. «گاهی اوقات با اطلاعات درست، آدرس غلط میدهیم و افكار عمومی را گمراه میكنیم، غافل از اینكه افكارعمومی دیر یا زود متوجه واقعیت میشوند.»
محمدباقر قالیباف در اینباره گفت: آلودگی هوا تنها مختص كشور ما نیست و یك چالش برای سایر كشورهای دنیا و شهرها محسوب میشود. مسئله آلودگی هوا در تهران بهدلیل اینكه این شهر پایتخت سیاسی كشور است مورد توجه قرار میگیرد اما این موضوع در سایر شهرها گاهی فراموش میشود. وی با تأكید بر اینكه امروز منابع و عوامل خطرساز آلودگی هوا بر ما مسلط شدهاند و خود را تثبیت میكنند، گفت: متأسفانه بخشی از این موضوع تبدیل به فرهنگ مردم و مسئولان ما شده است. درواقع به نوعی با این موضوع كنار آمدهایم و از امروز به فردا محول میكنیم كه این خطر بزرگی است.
شهردار تهران ادامه داد: گاهی در بحث آلودگی هوا صحبت از ساخت بزرگراه، پل، خودرو، بلندمرتبهسازی و باد میشود. بعضی اطلاعات درست میدهند اما نتیجه غلط از آن میگیرند كه این امر كاملا اشتباه است. در واقع آیا میتوانیم بگوییم بزرگراه باعث آلودگی هوا میشود؟ این مثل آن است كه بگوییم ساخت چاقو باعث كشتن انسانها میشود. دراین بحث، مهم استفاده درست از ظرفیتهاست. قالیباف با بیان اینكه مشكل آلودگی هوا محصول دو دهه است، تصریح كرد: به جرأت میگویم در كمتر از دو دهه میتوانیم بر آن مسلط شویم و در 5 تا 6 سال میتوانیم به شرایط قابلقبول برسیم.
وی همچنین با بیان اینکه در مطالعات دقیق شهرداری و با همکاری دانشگاهها به یک جمعبندی قطعی رسیدهایم، گفت: براساس مطالعات انجامشده، 80 درصد آلایندگیها از وسیلههای متحرک و 20درصد آلایندگیها، در سایر موارد است، از 800 هزار تن آلاینده در سال تقریباً روزی 2 هزار تن، معادل 80درصد از وسایل متحرک و 20 درصد از سایر وسایل است.
بنده در برنامهای اعلام کردم وسایل خانگی زیر 4 درصد در آلودگی شهر مؤثر است، اما اینجا بهطور دقیق اعلام میکنم که وسایل خانگی 2.2درصد در آلودگی تأثیر دارد. وی افزود: مصرف سوخت خانگی گاز سهم کمی در آلودگی دارد. ما باید در این بخش متمرکز شویم، جالب است که اگر این 80درصد را بهعنوان منبع آلودگی محسوب کنیم، 50 درصد آن فقط برای 400هزار خودرو است، یعنی اگر 4 میلیون وسیله محرکه در شهر تهران داشته باشیم، 50درصد آلودگی را فقط 400 هزار خودرو تولید میکنند و این اطلاعات کار را برای ما بسیار روان میکند، اگر قصد حل مشکل داشته باشیم.
بستن كمربند را برای راننده با فرهنگسازی جا انداختیم
شهردار تهران در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به موضوع كاهش CO در تهران اظهار كرد: زمانی كه من رئیس پلیس بودم و سركار خانم ابتكار رئیس سازمان حفاظت محیطزیست، موضوع CO یكی از بحثهای اصلی شهر ما بود. البته با همكاری و توافق توانستیم در كمتر از چندسال این موضوع را حل كنیم. درست در همان زمان درخصوص بحث فرهنگسازی هم برخی میگفتند مردم ما به فرهنگ ترافیك بها نمیدهند. در آن دوره طرح مدونی را به دولت برای موضوع ترافیك ارائه دادم.
دولت درآن زمان گفت اگر بتوانید یك بند از این طرح كه شامل بستن كمربند برای رانندههاست را اجرا كنید، پای كار میایستیم. در این خصوص دولت به من مهلت شش ماهه داد و من در جلسه دولت با این شرط كه هیچیك از اعضا در این خصوص مصاحبه نكنند، شرط را پذیرفتم و در كمتر از دوماه شاهد فرهنگسازی درخصوص بستن كمربند ایمنی در كشور بودیم، بهطوری كه امروز حتی بدون حضور پلیس هم بالغ بر 75درصد از مردم از كمربند ایمنی استفاده میكنند.
شهردار تهران گفت: واقعیت این است كه ما نیازمند بحث كارشناسی و اطلاعرسانی دقیق هستیم. شهرداری امكانات علمی خوبی دارد و بهطور مرتب به مردم اطلاعرسانی میكند، چرا كه مردم باید واقعیت را بدانند. قالیباف با تأكید بر اینكه موضوع كاهش آلودگی هوا نباید گفتوگوی سیاسی بین مدیران باشد، خاطرنشان كرد: ما و دولت باید با هم موضوع را حل كنیم. به گفته وی، امروز شناخت لازم نسبت به موضوع آلودگی هوا در كشور وجود دارد و تنها نیاز به اقدامات اجرایی است. هم اكنون سالانه 800هزار تن آلاینده تولید میشود كه این بهمعنای تولید تقریبا دوهزار تن آلاینده در روز است.
قالیباف با بیان اینكه سهم مصرف خانگی از آلودگی هوا تنها 2.2درصد است، تصریح كرد: سؤال اینجاست كه چطور میگوییم 40درصد از آلایندگی مربوط به وسایل خانگی است؟ البته ما قبول داریم كه صرفهجویی در مصرف گاز شرط عقل است اما باید بپذیریم كه مصرف گاز خانگی تأثیر چندانی در آلودگی هوا ندارد. شهردار تهران در ادامه با انتقاد از انتقال اتوبوسها و مینیبوسهای فرسوده به پایتخت گفت:
استفاده از اتوبوسها و مینیبوسهای فرسوده در شهر را ممنوع میكنیم، اما بهدلیل ضعف مدیریت در اجرا از همین وسایل در تهران بهعنوان سرویس نهادهای دولتی و غیردولتی استفاده میشود. قالیباف با اشاره به تصمیم دولت مبنی بر تولید موتور انژكتوری از شهریور سال95 عنوان كرد: چطور ما میتوانیم 100هزار خودرو به مردم بدهیم اما نمیتوانیم برای 6هزار پیكانی كه در تهران بهعنوان تاكسی فعالیت میكنند، كاری كنیم؟
وی تصریح كرد: واقعیت این است كه ما تجهیزات لازم برای شناسایی منابع كمتر از 2.5میكرون آلاینده داخل شهر را نداشتیم و بر این اساس با همكاری دانشگاه شریف، دانشگاه تهران و دانشگاههای خارجی توانستیم اطلاعات موجود را به درستی تحلیل كنیم. شهردار تهران بنزین و گازوئیل را یكی از مهمترین عوامل شكلگیری آلودگی هوا عنوان كرد و گفت: ما برای حل مشكل طرح مدون و روشن داریم. در واقع این طرح باید دقیق و با یك پیوست اجتماعی و فرهنگی محكم انجام شود. قالیباف با تأكید بر سهم توسعه حمل ونقل عمومی در كاهش آلودگی هوا در تهران گفت:
زمانی كه شهرداری را تحویل گرفتیم سالانه 2.5كیلومتر خط مترو در تهران كشیده میشد، اما امروز این آمار به 30كیلومتر در سال رسیده و تا چندی دیگر 100 ایستگاه مترو خواهیم داشت اما دولت دراین زمینه با ما همراهی نمیكند. شهردار تهران با اشاره به مسئولیت دولت مبنی بر تولید و توزیع اتوبوسهای دارای استاندارد یورو4 گفت: مطالعات ما نشان میدهد هر موتورسیكلت در هر كیلومتر 15گرم آلاینده تولید میكند. این در حالی است كه یك خودروی یورو4 در هر كیلومتر تنها 1.18گرم آلاینده تولید میكند. وی ادامه داد: تحت این شرایط باید كاری انجام دهیم و تصمیم بگیریم، نه آنكه 6هزارو 500خودروی
پیكان كاربراتوری بهعنوان تاكسی در تهران داشته باشیم. این خودروها كه وزن آنها هزار و 200كیلوگرم است در سال بیش از 1200كیلوگرم آلاینده 2.5میكرونی وارد شهر میكنند.
مصوبات زمین مانده
محمدباقر قالیباف با اشاره به مصوبه دولت در سال1390 مبنی بر دستورالعملهای ورود خودرو به كلانشهرها تصریح كرد: متأسفانه این مصوبه هیچگاه اجرا نشد. دولت یازدهم هم در اردیبهشت سال93 یك سری مصوبه برای خودروها تعیین كرد. ما بهعنوان مدیریت شهری تابع مصوبه دولت بودیم و شهریورماه در شورایعالی ترافیك تصمیم گرفتیم تا طرح كاهش (LEZ) را در مركز شهر اجرا كنیم. وی با بیان اینكه خودروها عمدتا درمركز شهر تردد میكنند، خاطرنشان كرد: براساس همین نگاه، طرح كاهش آماده شد و قرار بود تنها در مركز شهر اجرا شود كه گفتند شما اختیار ندارید كه تصمیمگیری كنید و طرح كه قرار بود
آبان ماه اجرا شود، در نهایت اجرا نشد.
قالیباف ادامه داد: درست است كه اجرای این تصمیمات نیاز به بودجه دارد اما قبل از آن نیاز به مدیریت و استفاده درست از ظرفیتها دارد. ما علاوه بر این مشكلات، كیفیت صنعت، ساختوساز و كیفیت سوخت را هم داریم. وی با تأكید بر تلاش مجدانه وزارت نفت درخصوص توزیع سوخت استاندارد گفت: روزانه 180هزارلیتر سوخت در تهران مصرف میشود كه 50هزار لیتر آن در پمپ بنزین تبخیر میشود. شهردار تهران تأكید كرد:
وزارت نفت همچنین در حوزه گازوئیل نیز اقدامات مطلوبی را انجام داد بهطوری كه امروز در حوزه گازوئیل از 7هزار پیپیام به زیر 50پیپیام رسیدهایم، اما با وجود تمامی این اقدامات زمانی كه این سوخت وارد موتور پیكان كاربراتوری یا اتوبوسهای فرسوده میشود باز هم نتیجه خوبی ندارد. قالیباف همچنین با انتقاد از اینكه اتوبوسها بدون فیلتر دوده از كارخانه خارج میشوند، خاطرنشان كرد: باوركنید كه موضوع كاهش آلودگی هوا هم سخت و هم آسان است. واقعیت این است كه هم مشكل را میدانیم و هم میتوانیم اما نمیدانم چرا نمیخواهیم اقدامات لازم را انجام
دهیم.
نباید وظایف را پاسكاری كنیم
شهردار تهران در جمع خبرنگاران نیز با انتقاد از اجرای طرح زوج و فرد از در منزل گفت: شهروند صبح قبل از آنكه از خانه بیرون بیاید متوجه میشود كه نمیتواند از خودروی خود استفاده كند. در این میان حقوق شهروندی چه میشود؟ درست این است كه ما به ماشینی كه آلودگی ایجاد میكند اجازه خروج ندهیم نه اینكه تمامی خودروها را مشمول این طرح كنیم. پس نباید وظایف را پاسكاری كنیم. شهردار تهران گفت: در طرحی كه مدیریت شهری برای كاهش دارد این امكان وجود دارد كه در هر 6ماه كنترل و پایش دقیق صورت گیرد و امیدواریم ظرف 5تا 6سال به نقطه مطلوب برسیم. قالیباف در پایان به كارمندان شهرداری
توصیه كرد از حمل ونقل عمومی استفاده كنند.