نوسازی ۱۰۰هزار خودرو فرسوده؛ مقصد نهایی «الایزد»
تین نیوز | طرح زوج و فرد تنها ۴درصد در کاهش آلودگی هوای پایتخت موثر بوده است. این یکی از مهمترین دلایلی است که مخالفان ادامه این طرح به آن استناد میکنند تا زوج و فرد را «شکست خورده» بنامند.
با وجود محدودیتهای تردد برای خودروها در این طرح، ۲۵۰هزار دستگاه خودرو به طور غیرمجاز و ۱۵۰هزار خودرو با پلاک غیرقابل رویت برای دوربینها، وارد محدوده طرح میشوند.
معاون حملونقل و ترافیک شهرداری تهران با بیان این مطالب، به دفاع از طرح جایگزین زوج و فرد یعنی طرح «الایزد» پرداخته است. او در گفتوگو با صمت از آمادگی کامل شهرداری تهران برای اجرای این طرح سخن گفته و میگوید با این طرح قرار است به جای محدود کردن ۲میلیون خودرو، ۱۰۰هزار خودرو فرسوده تهران را محدود و مالکان آنها را مجبور به نوسازی کند. گفتوگو با سیدجعفر تشکریهاشمی را میخوانید.
اجرای طرح «الایزد» مدتهاست در دستور کار مدیریت شهری تهران قرار گرفته و قرار بود از آبان این طرح اجرایی شود اما به نظر میرسد هنوز اتفاق نظر در این باره وجود ندارد. اگر بحث زوج و فرد و «الایزد» را به صورت علمی و کارشناسی بررسی کنیم، پاسخ همه پرسشها را بهدست میآوریم. موضوع آلودگی هوای پایتخت یک مسئله جدی است و به طور قطعی، حداقل ۸۰درصد منابع تولیدکننده آلودگی هوای تهران، منابع متحرک یعنی خودروها و موتورسیکلتها هستند.
با اجرای طرح «الایزد» یا کاهش آلایندگی، مالکان خودروها بهتدریج سعی میکنند خودروهای خود را به سطح مناسب آلودگی برسانند و خودروهای کاربراتوری خود را به انژکتوری ارتقا دهند.
آلودگی ایجاد شده میان خودروهای کاربراتوری و انژکتوری چقدر تفاوت دارد؟ ۱۰درصد مجموع خودروهای سواری وانت و تاکسی، از سیستم سوخترسانی کاربراتوری استفاده کرده که ۴۵درصد آلودگی ایجاد میکنند، در حالی که ۹۰درصد سیستم سوخترسانی خودروهای سواری، تاکسیها و وانتبارها انژکتوری است و این خودروها ۵۵درصد آلودگی ایجاد میکنند. با توجه به اینکه سهم خودروهای فرسوده به ویژه خودروهای کاربراتوری در تولید آلودگی بسیار بالاست، در طرح «الایزد» گفته شده که خودروهای فرسوده اجازه تردد در محدوده زوج و فرد نداشته باشند و این تنها به دلیل آلایندگی
بسیار بالای آنهاست. کاربراتوریها نیز مشکلات خاص خود را دارند، این خودروها در هر کیلومتر پیمایش ۴۵گرم آلودگی تولید میکنند در حالی که در یک خودرو انژکتوری، این رقم به ۲/۷گرم کاهش مییابد؛ یعنی یک خودرو کاربراتوری، حدود ۱۶ تا ۱۷ برابر آلودگی نسبت به انژکتوری دارد. به همین دلیل در طرح «الایزد» گفته شده که خودروهای کاربراتوری که هنوز فرسوده نشدهاند، روزها که شدت آلودگی در محدوده مرکزی شهر بالاست، در محدوده زوج وفرد تردد نداشته باشند.
این یک بحث علمی و کارشناسی است و در دنیا هم اینگونه طرحها پیاده شده اما ما آن را بومیسازی و متناسب با نیازهای خود، شاخصها را تعریف کردهایم. از سوی دیگر به اعتقاد ما طرح زوج و فرد هیچ منطق زیستمحیطی ندارد زیرا در آن، هم خودرو بدون آلودگی و هم خودرو آلاینده، یک روز در میان بیرون میآیند و برای همین است که تاثیر این طرح در کاهش آلودگی هوا کمتر از ۴درصد بوده است.
بنابراین محدودیتهای تعریف شده در «الایزد» مبنای قانونی دارد؟ اعتقاد ما این است که میتوان بدون ایجاد محدودیت برای مردم، آلودگی هوا را کاهش داد. جدا از قانونی بودن یا نبودن طرح زوج و فرد، باید بگوییم که این طرح سبک زندگی برخی مردم و شرایط زندگی آنها را با محدودیتهایی مواجه کرده است. البته به نظر نمیرسد قانون اجازه اجرای دائمی زوج و فرد را به ما داده باشد، آنچه قانونگذار به ما اجازه داده، اجرای موقت آن، برای مواقعی است که با بحران آلودگی هوا مواجه هستیم. جدا از این بحثها ما در «الایزد»میگوییم که میتوان با همین میزان
محدودیت، خودروهایی که چندین برابر آلودگی ایجاد میکنند را بهتدریج از تهران خارج کرده و خودروهای پاک را جایگزین کنیم که به لحاظ قیمت تفاوت چندانی ندارند.
توضیح مختصری درباره جزییات طرح بفرمایید. در طرح «الایزد» پیشنهاد شده که خودروها به ۴دسته آبی، سبز، زرد و قرمز تقسیمبندی شوند که خودروهای فرسوده گروه قرمز اجازه تردد در محدوده کاهش را ندارند. در حال حاضر حدود ۲۹هزار و ۸۰۰ دستگاه خودرو دیزلی فرسوده در تهران وجود دارد. همچنین ۲میلیون و ۹۵۷هزار خودرو تهرانیها در کلاس سبز است و مشکلی برای تردد ندارند.
خودروهای گروه زرد که ۲۷۴هزار خودرو هستند، در ساعت اداری اجازه ورود به محدوده طرح زوج و فرد را ندارند. ۸۲درصد از ون و تاکسیهای پایتخت در گروه سبز قرار داشته و فقط ۱۷/۸ درصد در گروه قرمز قرار دارند. اگر طرح «الایزد» درست اجرا شود، در کمترین حالت میتوانیم ۵/۵درصد و در بهترین حالت ۱۹/۱ درصد آلودگی هوا را کاهش دهیم. در تهران در حال حاضر حدود ۴میلیون خودرو فعال وجود دارد. ما در طرح «الایزد» پیشنهاد دادیم به جای اینکه هر روز ۲میلیون خودرو محدود شود، ۱۰۰هزار خودرو فرسوده فعال در تهران محدود شود. مالکان این ۱۰۰هزار خودرو میتوانند با
پرداخت هزینهای که خیلی زیاد نیست، خودرو مناسب تهیه کنند زیرا قیمت انژکتوری و کاربراتوری تفاوت چندانی ندارد.
با توجه به مشکلات فعلی فکر میکنید این طرح چه زمانی امکان اجرایی شدن دارد؟ ما همه زیرساختها را فراهم کردهایم و هیچ محدودیتی برای اجرای طرح نداریم و اگر اجازه دهند، آمادهایم از فردا طرح را اجرایی کنیم اما اجرای آن بستگی به تصمیمگیرندگان دیگر مانند پلیس دارد یعنی از نظر ما این طرح عملیاتی است و تمام امکانات را در شهرداری برای اجرای آن آماده کردهایم. با همه این تفاسیر به نظر میرسد هنوز این طرح نیاز به حمایت دارد.
وزارت کشور از این طرح حمایت کرده و سازمان حفاظت محیطزیست نیز موافق آن است. پلیس نیز با مبانی طرح موافقت کرده و فقط دلنگرانیهایی برای اجرای آن دارد. البته تغییر، همیشه دلنگرانی دارد اما باید نسبت به علمی بودن کار اطمینان داشته باشیم که من این اطمینان را میدهم طرح «الایزد»، طرحی بسیار دقیق و علمی است، البته دشواریهایی نیز در اجرا دارد. تغییر همیشه با سختی همراه است اما باید این سختیها را برای حفظ سلامت مردم و جلوگیری از تضییع حقوق آنها به جان بخریم.
«الایزد» در شهرهای دیگر هم اجرا خواهد شد؟ اگرچه ما این طرح را برای شهر تهران تعریف کردهایم اما وزارت کشور از آن استقبال کرده و گفته آن را برای کل کشور پیگیری خواهد کرد. این طرح برای اجرا در شهرهای دیگر باید در شورای عالی هماهنگی ترافیک کشور مطرح شود و به عنوان یک طرح که چارچوب کلی آن پذیرفته شده، به صورت قطعی ابلاغ شود تا امکان اجرا در کل کشور را داشته باشد.