شهر را «اخلاق»، مهمانی کنیم
تین نیوز | «قابل توجه شهروندان گرامی: به اطلاع می رساند بر اساس جلسه مورخ 06/07/94 شورای فرهنگ عمومی، شهرستان شهریار و مصوبات حاصله: ایجاد و نصب هرگونه سازه، داربست از قبیل ایستگاه صلواتی، خیمه و... در معابر سطح شهر که باعث ایجاد مزاحمت برای مردم می نماید: ممنوع.». این جمله، عبارتی روی پلاکارد نصب شده از سوی روابط عمومی شورا و شهرداری شهریار در ایام محرم است که برخی با توجه به ویژگی های خاص ماه محرم، نصب آن را غیرضروری دانسته اند و برخی دیگر نیز از این اقدام تمجید کرده اند و آن را در جهت توجه دادن شهروندان به اخلاق و فرهنگ اجتماعی در حین سوگواری دانسته اند.
شیوه سوگواری هیئت های مختلف در ایام محرم خصوصا در دهه نخست این ماه، از ابعاد مختلف قابل بررسی است و بسیاری از شیفتگان سرور و سالار شهیدان، حضرت امام حسین (ع)، برای اینکه شکل سوگواری نیز همخوان با اصول و ارزش های اسلامی و هنجارهای اجتماعی باشد، در این زمینه پرسش های خاصی را مطرح می کنند. اینکه در مجالس سوگواری محرم، مداحان غیر از واقعه کربلا و سجایای اخلاقی و اهداف نهضت عاشورا، آیا می توانند درباره مسایل سیاسی جامعه ورود کنند یا خیر؟ و یا اینکه در توصیف و ذکر مصیبت چه معیارهایی را باید رعایت کنند و بسیاری مسایل دیگر، از جمله مواردی است که همواره مطرح شده و تبعات و
هشدارهای خاص خود را نیز به همراه داشته است اما پرداختن به ابعاد اجتماعی نحوه برگزاری مجالس سوگواری در ایام محرم، خصوصا در شهرهای بزرگ و اختلال در عبور و مرور و نظم ترافیکی شهر، مسئله ای اساسی است که در حوزه اخلاق اجتماعی و شهروندی قرار می گیرد.
احکام عزاداری درباره راه بندان
مراجعه به احکام عزاداری و پاسخ هایی که به سوالاتی در خصوص ایجاد راه بندان و... به خاطر سوگواری این ایام داده شده، بیانگر این است که اگرچه بسته شدن خیابان ها و برخی معابر خصوصا در روزهای منتهی به تاسوعا و عاشورا به خاطر برکات این عزاداری تا حدی طبیعی است اما این امر نباید منجر به آزار و ایجاد مزاحمت برای دیگران شود.
حجتالاسلام والمسلمین فلاحزاده که در پایگاه اطلاعرسانی KHAMENEI.IR به پرسشهای شرعی مخاطبان درباره احکام عزاداری پاسخ داده است، درباره این پرسش که «در برخی هیئتها به علت استقبال پرشور جوانان و تراکم جمعیت و کمبود جا در حسینیهها، خیابانهای اطراف بسته شده یا تردد در آنها با مشکل مواجه میشود. آیا این کار اشکال دارد؟» پاسخ مشروحی ذکر کرده است. وی در بخشی از این پاسخ، ضمن تاکید بر لزوم زنده ماندن مراسم عزاداری امام حسین (ع) آورده است: «اما در برخی از ایام، بیرون آمدن هیئتهای عزاداری و دستهها جزء شعائر دینی است مثل تاسوعا و
عاشورا.
خب به طور طبیعی برخی از خیابانها بسته میشود، برخی از راهها بسته میشود، گرچه همان جاها هم اگر بشود مراعات کنند که بسته نشود بهتر است... اما مثل راهپیمایی روز قدس، راهپیمایی 22 بهمن، تاسوعا، عاشورا و امثال اینها طبیعی است، اکثر مردم هم در این مراسم حضور دارند. اما در غیر این مواقع که شخصی در حسینیهای یا در منزل خودش مجلس عزایی برپا کرده است ولو اینکه عزاداری سید و سالار شهیدان باشد، نباید خلاف مقررات نظام باشد...» و یا در ادامه آورده است: «همچنین صدای طبل و امثال اینها و کارهای دیگری که جانبی است - مثل ایستگاههای صلواتی که برپا میکنند- و خوب
هم هست؛ ولی یک جایی باشد که هم راه مردم بسته نشود، ایجاد مزاحمت نشود و نظافت خیابان ها حفظ بماند.»
هویت دینی و اخلاق شهروندی
نکته مهم نیز همین است. سوگواری به عنوان نماد و هویت مذهبی و دینی باید انجام شود اما در کنار آن، اخلاق شهروندی و اجتماعی نیز لازم است و این دو مکمل هم هستند نه مقابل هم. تصور کنید فرد یا افرادی به دلیل بیماری ناگزیر باشند در همین ایام با وسیله نقلیه جابجا شوند. مسلما نه عقل و نه شرع این اجازه را نمی دهد که یک انسان، به خاطر عدم رعایت اصول اخلاق اجتماعی در مراسم سوگواری به رنج و زحمت دچار شود.
اصولا یکی از جلوه های عملی عشق و شیفتگی به امام حسین که خود مظهر اخلاق، آزادگی و رعایت حرمت دیگران حتی دشمنان خود در صحنه نبرد بوده اند، توجه به ارزش ها و هنجارهای اجتماعی است که رعایت آن از سوی صاحبان مجلس عزاداری و سوگواران، امری است ضروری و بدیهی. تسهیل در عبور و مرور شهروندان و دسته های عزاداری، نصب داربست ها در محل هایی که ایجاد ترافیک نکنند، استفاده از تجهیزات ایمنی و ترافیکی مانند چراغ چشمک زن و تابلوهای راهنمایی، عدم ایجاد مزاحمت صوتی برای شهروندان خصوصا در ساعات استراحت در طی شبانه روز بخشی از اخلاق شهروندی در ایام سوگواری است.
پیشه کردن صبر و متانت بیشتر از سوی رانندگان در این ایام خصوصا در محدوده های پرترافیک و استفاده کمتر از خودروهای شخصی خصوصا در مسیرهای پرتردد، نیز به برگزاری باشکوه تر مراسم سوگواری دهه نخست محرم کمک می کند. بدون تعارف باید گفت علیرغم تلاش های گسترده مدیریت شهری و برنامه ریزان فرهنگی کشور، همچنان در رعایت نظم ترافیکی و شهری با وضعیت مطلوب فاصله داریم و آموزش و فرهنگ سازی در پایتخت که «شهر اخلاق» نامش نهاده ایم، از اولویت های اساسی است. در آذین بندی مساجد، تکایا و هیئت های عزاداری مان، بسیار نیکوست که ذهن خویش را نیز به اخلاق حرمت نهادن به یکدیگر در اوج
ترافیک و هیاهوی شهری مزین نماییم و «شهر را اخلاق، مهمانی کنیم»؛ اخلاق شهروندی.