◄ گفتگو با طراح «پل طبیعت»: پیاده راه ها؛ تزریق آرامش در پوست شهر
مشکلات پیاده روها ناشی از استاندارد نبودن و عدم توجه به پیاده راه ها به عنوان یکی از جلوه های شهری، تنها بخشی از معضلات کلان شهرهایی مانند تهران و البته سایر شهرهاست. توجه به رفت و آمد شهروندان پیاده در هزارتوی رسیدگی به سایر مشکلات شهری مانند ترافیک، آلودگی، حمل و نقل عمومی و... از سوی مدیران شهری، فراموش شده یا حداقل مغفول واقع شده؛ با این حال چند سالی است که طراحی پیاده راه ها، جلوه دیگری به برخی از نقاط پایتخت بخشیده تا سنت و مدرن را درهم آمیزد و مکان هایی را برای استراحت، تفرج و پیاده روی شهروندان فراهم آورد.
خانم لیلا عراقیان، مهندس جوان 31 ساله کشورمان، کسی است که این روزها به واسطه طراحی یکی از همین پیاده روها وپیاده راه ها، از شهرت و جایگاه ویژه ای برخوردار شده است. وی معمار و طراح پل طبیعت است؛ پل سه طبقه پیادهرو و غیرخودرویی که در عباسآباد تهران قرار دارد و از نمادهای پایتخت است و سال گذشته افتتاح شد. درباره این پل طی ماه های گذشته با وی گفتگوهای متعددی انجام شده اما در گفتگوی هفته نامه «حمل و نقل» با وی، بیشتر از منظر پیاده روها و پیاده راه ها در تهران، با این معمار جوان، به گفتگو پرداخته ایم.
تهران؛ شهر خودروها نه عابران پیاده
لیلا عراقیان درباره نقش عابران پیاده و خودروها در پایتخت معتقد است متاسفانه در نگاه نخست به تهران به این باور می رسیم که این شهر تنها به منظور تردد خودرو طراحی و ساخته شده و رفاه عابران پیاده برای طراح آن اهمیت نداشته است. با این اوصاف راه حل، جای دیگری است.
معمار پل طبیعت با بیان اینکه «انسان در خودرو متولد نمی شود»، بر این باور است که عابران پیاده، نیاز به کرامت انسانی دارند که متاسفانه در برخی از معابر شهری تهران آن را نمی یابند زیرا اکثر رانندگان پس از قرار گرفتن در خودرو حقوق عابران را زیر پا می گذارند. فرهنگ رانندگی در کشور خود گویای عدم توجه به حقوق دیگران در عبور از معابر شهری است که البته خوشبختانه به سوی اصلاح گام بر می دارد.
وی با اشاره به توجه مدیران شهری به تعریض خیابان ها و ایجاد بزرگراه در این کلان شهر می گوید: غیر استاندارد بودن پیاده روها در این شهر حیرت هر بیبننده را بر می انگیزد. پیاده رو در تهران فاقد استاندارد لازم، بسیار نابسامان و باریک، طراحی و ساخته شده و بعضا این مقدار نیز محلی برای پارک خودرو و سد معبر از سوی شرکت ها و سازمان های مختلف بوده است.
پیاده روها و حمل و نقل عمومی
عراقیان با تاکید بر ایجاد معابر پیاده در شهرها و توسعه حمل ونقل عمومی، تصریح کرد: ایجاد پیاده رو مناسب در کنار حمل و نقل عمومی مناسب، مانع افزایش تقاضا در استفاده از وسایل نقلیه شخصی شده و به موازات خود کاهش آلودگی هوا و ترافیک را نیز به همراه خواهد داشت. موارد یاد شده قطعا آرامش و امنیت را به شهر باز گردانده و محیطی مملو از آسودگی را به شهروندان هدیه می کند.
به گفته وی، تقویت شبکه حمل و نقل عمومی و توسعه ایستگاه های مترو و اتوبوس یکی از راه های خلاصی از ترافیک تهران است که می تواند با کاهش تمایل به استفاده از وسیله نقلیه موتوری، معابر پیاده را برای استفاده شهروندان پر از آرامش کند.
تجربه سایر کشورها
اما سایر کشورهای جهان و کلان شهرها برای ایجاد مناظر زیبای شهری از طریق پیاده راه ها در اطراف مراکز شهر و خرید چه کرده اند؟ عراقیان در پاسخ به این پرسش می گوید: بر اساس تحقیقات، کشور آمریکا با ایجاد چنین شهرهایی موفق به جذب مردم از شهرهای شلوغ به این شهرها شده و مناسب سازی پیاده روهای شهر از استقبال کم نظیری در این کشور برخوردار بوده است.
وی همچنین در مقابل به تجربه ناموفق کشورهای پیشرفته در ساخت و توسعه بزرگراه های شهری اشاره می کند و می افزاید: تهران نیاز به ساخت بزرگراه و خیابان ندارد زیرا با نگاه اجمالی می بینیم که پایتخت با احداث بزرگراه به جزایری بدل شده که عبور از یکی برای رسیدن به دیگری، شهروندان را با مشکل روبرو کرده و تعدد بزرگراه و خیابان، افزایش روزافزون خودرو را در پی خواهد داشت.
«متاسفانه معابر پیاده در تهران، مناسب عبور و مرور معلولان، بیماران و مادران دارای فرزند طراحی و ساخته نشده است» این گفته عراقیان در ادامه گفتگو با «حمل و نقل»، اشاره به یکی دیگر از مشکلات پیاده روهاست که خودش از نزدیک شاهد بروز مشکلات ناشی از آن برای عابران بوده است. رنگ کردن بی دلیل جداول خیابان ها بدون توجه به نیاز به این کار بر اساس تجربه دیگر کشورها و صرف هزینه آن در محلی بهتر، یکی دیگر از دغدغه هایی است که به آن اشاره می کند.
پل طبیعت و مناسب سازی معابر شهری
معمار پل طبیعت، بی توجهی به مهندسی ساخت معابر را یکی دیگر از مشکلات مشهود تهران می داند و می گوید: چنانچه در ساخت پیاده روها نسبت به کدگذاری و شرایط اقلیمی شهر و مصالح خوب، توجه شود قطعا از مشکلات این بخش از معابر شهر کاسته می شود. در این رابطه، پل طبیعت می تواند آغازی بر مناسب سازی معابر شهری باشد.
عراقیان در عین حال معتقد است خوشبختانه مهندسی طراحی در کشور از وضعیت مطلوبی برخوردار است و تنها در مرحله اجراست که به علت ضعف عملکرد مهندسان ناظر، توجه دقیقی به این بخش صورت نمی گیرد. وی تاکید می کند که قرار نیست پیاده رو در تهران خیلی خاص و ویژه، طراحی و ساخته شود و تنها ایجاد فضای مناسب با توجه به شرایط عابران پیاده بر اساس استانداردهای از پیش تعریف شده، کافی است تا آنها احساس آرامش داشته باشند. برای زیبایی شهر، چاره ای نداریم جز اینکه تهران را از «شهر بدون پیاده رو» نجات دهیم.
نگرش زیباشناسانه این طراح و معمار جوان کشورمان به مسایل شهری و اهمیتی که وی برای انسان محوری و عابران پیاده قایل است، البته جزء برنامه ها و اقدامات شهرداری تهران است و حمایت از این پروژه ها، علاوه بر ایجاد آرامش در روح و روان شهروندان، قطعا آثار مثبت خود را بر جذب گردشگران خارجی و معرفی زیبایی های پایتخت به جای آلودگی هوا و ترافیک خواهد گذاشت. البته گلایه های خانم عراقیان در خصوص حمایت از نخبگان جوان نیز به اندازه دیدگاه هایش درباره معماری شهری شنیدنی است که مجال دیگری می طلبد.