| کد خبر ۵۲۲۹
کپی شد

چرا حمل‌ونقل عمومی مهم است

|

تین نیوز | در بسیاری از شهرهای بزرگ کشورهای پیشرفته، حومه های شهری به محل اسکان طبقات برخوردار تبدیل شده در عوض مراکز شهر به حال خود رها شده اند. فرصت های شغلی به همراه این طبقات از مراکز شهری می گریزند.

در تهران به عکس، فقرا اغلب از مرکز شهر بیرون رانده شده و در حومه ها سکنی می گزینند. مسلم این است که در هر دو مدل، محل سکونت فقرا از مراکز اشتغال دور می شود. بنابراین برای این طبقات، دسترسی سریع به محل اشتغال نیز به سایر دغدغه های معیشتی افزوده شده است.

در تعریف فقر شهری، دسترسی دشوار به محل اشتغال و خدمات از اصلی ترین معیارها به شمار می رود. از این رو توسعه حمل ونقل عمومی، تاثیری فوری و عینی بر کیفیت زندگی فقرا دارد. 
 
برای کارگری که محل سکونتش اسلامشهر و محل اشتغالش جایی در میدان آرژانتین است، بزرگراه شهری به هیچ کار نمی آید، در عوض وجود خطوط مترو با کیفیت، فراگیر و ارزان اهمیتی حیاتی دارد. <<توان جابه جایی>> با میزان درآمد نسبت مستقیم دارد.

بنابراین خیلی ساده می توان نتیجه گرفت ارتقای توان جابه جایی طبقه کارگر، شکاف طبقاتی را می کاهد. فقرای شهری باید به نوعی میان محل سکونت، فاصله تا محل کار و شیوه پیمودن این مسیر توازنی برقرار کنند. به نحوی که محرومیت اجتماعی ناشی از کم بودن پتانسیل های درآمدی شان را به حداقل برسانند.

اما این افراد معمولا در انتخاب محل سکونت و محل اشتغال قدرت انتخاب چندانی ندارند، در واقع حاشیه نشینی بر آنها تحمیل می شود. از این رو کاستن از هزینه سفر درون شهری، تنها راه تعادل برقرارکردن میان سه رکن مذکور است. 
 
    علاوه بر این توسعه حمل ونقل عمومی برای کودکان و زنان نیز به همین اندازه ضرورت دارد. با این گزینه می توان دسترسی به کاربری های آموزشی و بهداشتی بهتری برای کودکان فراهم کرد و زنان در انتخاب شغل قدرت بیشتری به دست آورند.

درباره مزیت زیست محیطی حمل ونقل عمومی در مقایسه با جابه جایی با خودروی شخصی، آن هم در کشوری که هم خودرو پرمصرف است و هم بنزین غیراستاندارد و آلودگی زا، بسیار گفته شده است. از سوی دیگر وجود مدهای مختلف حمل ونقل عمومی و ترکیب آن با برنامه ریزی بهتر کاربری اراضی، می تواند فرصت افزایش فرصت های شغلی را فراهم کند.

در عین حال <<حس  بودن در اجتماع>> هنگام استفاده از حمل ونقل عمومی، نسبت به وقتی که فرد در اتومبیل شخصی خود به همراه خانواده اش نشسته، قوی تر است. نتیجه اینکه توسعه حمل ونقل عمومی و ایجاد جایگاهی برای فعالیت عمومی می تواند امنیت محلات را افزایش دهد.

به عبارت دیگر دسترسی پذیرکردن کاربری های شهری نه تنها برای فعالیت های شغلی روزانه اهمیت دارد که بخشی از روابط اجتماعی را شکل می دهد که برای امن نگه داشتن شبکه اجتماعی فقرا ضروری است. به همین دلایل است که غالبا مناطقی با جایگاه حمل ونقل عمومی خوب به لحاظ اقتصادی رونق می گیرند و مزایای شغلی خوبی برای ساکنان فراهم می کنند.

اما در تهران، توسعه بزرگراهی عملا تسهیل جابه جایی طبقات اجتماعی فرودست را نادیده می گیرد. نگاهی به آمار نرخ مالکیت خودرو به تفکیک مناطق شهری تهران (نمودار شماره 1) شکاف بزرگی میان مناطق شهری نشان می دهد. به علاوه سرانه مالکیت اتومبیل در تهران بیش از 37/0 به ازای هر نفر نیست. به عنوان مثال این رقم در آمریکا به 85/0 و در اروپا بیش از 5/0 است.

به این ترتیب تعداد کسانی که در مجموع از توسعه بزرگراهی بهره مند می شوند، اندک است. کل سفرهای درون شهری با استفاده از تاکسی و ون هم 23 درصد است که می توان به آن افزود.  در طرح جامع تهران با افق سال 1404، حدود 500کیلومتر بزرگراه و 400تقاطع غیرهمسطح پیش بینی شده است. شهرداری تهران توانسته تا سال 1391 به افق طرح دست یابد و در سال91، 503کیلومتر بزرگراه در شهر موجود بود (پس از آن بزرگراه امام علی و طبقه فوقانی بزرگراه صدر هم افزوده شد).

چنین شتابی در توسعه شبکه بزرگراهی که با چشم غیرمسلح هم قابل مشاهده است، به قیمت قربانی کردن حمل ونقل عمومی تمام شده است. طبق طرح جامع حمل ونقل، بیش از 50 درصد سفرهای درون شهری تهران باید به دوش ناوگان حمل ونقل عمومی (مترو، اتوبوس و مینی بوس) باشد.

در رقابت با چنین ولعی برای بزرگراه سازی، حمل ونقل عمومی از دور خارج خواهد شد، مثلا طبق آمار شهرداری تهران، در سال های 90 و 91، کل سفرهای شهری با استفاده از حمل ونقل عمومی، 3/4درصد افزایش داشته در همین دوره سهم حمل ونقل عمومی از اعتبارات شهرداری 9 درصد کاهش یافته است! در حالی که همزمان بیش از سه هزار میلیاردتومان از منابع شهر برای ساخت بزرگراه دوطبقه صدر هزینه شد. 
 
    طول خطوط مترو در همین دوره تنها 15کیلومتر افزایش یافته و تعداد ناوگان اتوبوسرانی (خصوصی و عمومی) حتی کاهش یافته است. در نتیجه افزایش سفرهای حمل ونقل عمومی احتمالا به بالارفتن هزینه خانوار در اثر حذف یارانه ها و اجبار آنها به کم کردن هزینه حمل ونقل مرتبط باشد نه بالارفتن کیفیت حمل ونقل عمومی. در سال 91 هزینه خانوار در بخش حمل ونقل، نسبت به سال پیش از آن 42 درصد افزایش یافت.

(به نقل از مرکز آمار ایران، گزارش هزینه و درآمد خانوار) در سال 1389، مترو تنها 9 درصد کل مسافرت های درون شهری را پوشش داده و در سال 1391 به 8/12درصد رسیده است. در همین سال اتوبوسرانی به چیزی حدود 19 درصد رسید. این رقم فاصله بزرگی با 50 درصد طرح جامع حمل ونقل که پیش تر اشاره شد، دارد. البته در ارزیابی سیستم حمل ونقل عمومی، نباید تنها به میزان توسعه آن توجه کرد.

بلکه کیفیت توسعه و اولویت های آن مسایل عمیق تری را نشان می دهد. به عنوان مثال می توان پرسید خطوط اتوبوس تندرو (بی آرتی) بر اساس چه معیارهایی توسعه می یابد؟ یا نحوه طراحی ایستگاه های بی آرتی استفاده چه کسانی را ممکن و چه کسانی را محروم می کند؟ همچنین بهای حمل ونقل عمومی چقدر به معیار قابل استطاعت بودن برای همه نزدیک است؟ در مجموع پرسش از کیفیت حمل ونقل عمومی را نمی توان به فردای حل شدن مشکل کمیت آن موکول کرد.
 

ارسال نظر
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید تین نیوز، تا ۲۴ ساعت بعد منتشر خواهد شد.
  • تین نیوز نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
  • انتشار مطالبی که مشتمل بر تهدید به هتک شرف و یا حیثیت و یا افشای اسرار شخصی باشد، ممنوع است.
  • جاهای خالی مشخص شده با علامت {...} به معنی حذف مطالب غیر قابل انتشار در داخل نظرات است.
  • در نوشتن نظرات، لطفا بعد از هر کلمه، یک فاصله خالی بگذارید.
  • در انتقال تخلفات دستگاه‌ها، موارد تخلف را با ضمیمه نمودن اسناد تخلف به آدرس info@tinn.ir ارسال نمایید تا امکان پیگیری بصورت مستند فراهم شود.