سهام عدالت در تردد خودروها؛ آری یا نه؟
تین نیوز | آسیه فروردین: پلاک نه، میزان آلایندگی آری! این عبارت، بیانگر وداع آرام با اجرای طرحی است که سالها معیاری برای تردد خودروها در سطح شهر بوده است و البته سلامی به اجرای طرحی ظاهرا عادلانهتر برای حضور خودروها در شهر؛ طرحی که سالهاست در کشورهای مختلف جهان اجرا میشود.
حدود 10 سال پیش یعنی سال 1384، اجرای طرح زوج و فرد بهصورت آزمایشی ابتدا برای شرایط اضطرار مطرح شد که بهتدریج صورت دائمی به خود گرفت اما با توجه به موقتی بودن آن و عدم توجه به میزان تولیدات خودرو و مسائل زیستمحیطی، تنها جنبه مسکن آرامبخش داشت که درمان اساسی درد ترافیک و آلودگی نبود و این مشکلات در کلانشهرها همچنان پابرجاست. ازاینرو مسئولان شهری همواره به دنبال طرح عادلانهتری بودند که همه خودروها را اعم از آلاینده و کمتر آلاینده به یک چشم نگاه نکند!
ازاینرو اجرای طرح LEZ یا محدوده کم آلاینده مطرح شد؛ طرحی که قرار است جایگزین طرح زوج و فرد شود. بر اساس این طرح، خودروها نه بر اساس زوج یا فرد بودن پلاکشان بلکه بر اساس میزان آلایندگیشان اجازه ورود به مناطق مختلف و خصوصا پرترافیک شهر را دارند. تقریبا تمامی نهادهای دستاندرکار در این طرح از جمله وزارت کشور، شهرداری، پلیس راهور و سازمان حفاظت از محیط زیست با این طرح موافقند و البته الزامات و ملاحظات خاصی برای اجرای این طرح نیز وجود دارد.
خودروهای چهار رنگ
در این رابطه، معاون حملونقل و ترافیک شهرداری تهران میگوید: 80 درصد آلودگی هوای پایتخت را خودروهاِ و موتورسیکلتها تولید میکنند و برای پایان بخشیدن به این پدیده مرگبار، طرحی تهیه و تدوین شده که در صورت تائید مراجع مربوطه، جایگزین طرح زوج و فرد خواهد شد. مقصود تشکری هاشمی همان طرح محدود کم آلاینده یا LEZ است. به گفته وی، پلاک خودروها مبنای آلودگی نیست و نباید سهم خودرویی که از استانداردهای محیطزیستی لازم برخوردار است و حداقل آلودگی را تولید میکند با خودرویی که از هیچگونه استانداردی برخوردار نبوده و انبوه آلایندهها را وارد هوا میکند،
برای تردد در شهر برابر باشد. وی میگوید: از ابتدا هم اعتقاد داشتیم اینکه خودروها بر اساس شماره آخر پلاکشان یک روز در میان وارد این محدوده شوند، از منطق قوی و قابل قبولی برخوردار نیست.
در این رابطه شهرداری تهران در اجرای طرح مجازی تقسیم خودروها با توجه به میزان آلایندگی آنها تفکیک خودروها را به رنگهای قرمز، سبز، زرد و آبی در دستور کار قرار داده است که میتوان آن را در قالب جدول ارائه کرد.
پیششرط طرح جایگزین زوج و فرد
از سوی دیگر، شورای عالی هماهنگی ترافیک شهرهای کشور ضمن موافقت با اجرای طرح LEZ و البته مخالفت با دائمی بودن طرح زوج و فرد معتقد است برای اجرای طرح محدوده کم آلاینده، باید سامانه یکپارچه معاینه فنی توسط وزارت کشور عملیاتی شود تا موفقیت طرح جایگزین زوج و فرد یعنی LEZ میسر شود. شورای عالی ترافیک کشور برای اجرای این طرح دو انتظار خود را از شهرداری تهران اعلام کرده است:
1- برای اجرای طرح کم آلاینده، با سازمان حفاظت محیطزیست هماهنگیهای لازم انجام و پیشنهادهایی در مورد درجهبندی خودروها به لحاظ آلایندگی ارائه و زمینهای ایجاد شود تا شهروندان ضمن اطلاع از شرایط خودروی خود بدانند وضعیت آنها به لحاظ آلایندگی چگونه است.
2- انتظار دیگر شورا از شهرداری، معرفی و فرهنگسازی در خصوص طرح محدوده کم آلاینده است.
مهدی یدی همدانی، دبیر شورای عالی هماهنگی ترافیک شهرهای کشور درباره این طرح میگوید: لازمه اجرای طرح محدوده کم آلاینده (LEZ) برخورداری کشور از «سامانه یکپارچه معاینه فنی ایران» است که توسط وزارت کشور پیگیری میشود. به گفته وی، این سامانه در تمام کشور اجرا و به وزارت راه و شهرسازی و نیروی انتظامی نیز متصل میشود. همچنین خطوط معاینه فنی در مراکز مختلف بهصورت مستقل به سامانه متصل شده و فرآیندهای پذیرش، آزمونهای فنی و صدور کارت معاینه فنی خودرو از طریق این سامانه انجام میشود.
نگرانی برای اجرا
یدی همدانی اگرچه از اجرا و تکمیل این سامانه تا پایان خردادماه بر اساس مصوبه دولت سخن میگوید اما با توجه به مشکلاتی که در سطح ملی برای اجرای آن وجود دارد، نگرانیهایی دارد. او با اشاره به وجود 400 مرکز معاینه فنی در کشور از این مراکز تنها 50 مرکز در تهران و برخی کلانشهرها به سامانه فعلی متصل نیستند. به گفته وی، طرح زوج و فرد باید از عدالت بیشتری برخوردار باشد و شاخص اصلی بر اساس معاینه فنی خودروها باشد نه پلاک آنها. بنابراین سیستمهای حملونقل عمومی بهگونهای تعریف شود که نیاز مردم بهطور کامل برطرف شود و فقط با ایجاد محدودیت نمیتوان سطح
کیفیت زندگی در شهر را بهبود داد.
هنوز بستر LEZ آماده نیست
همچنین رئیس پلیس راهور تهران بزرگ از دیگر موافقان اجرای این طرح است که البته انتقادات قابلتوجهی نیز به آن دارد. سردار تیمور حسینی با اشاره به مزیتهای طرح محدوده کمآلاینده (LEZ) معتقد است هنوز بستر تقسیمبندی خودروها بر اساس قرمز، زرد، سبز و آبی فراهم نیست و اجرای طرح (LEZ) موجب نارضایتی بیشتر افراد حتی در مقایسه با طرح زوج و فرد میشود؛ چراکه غالب خودروهایی که امروز در شهر تهران تردد میکنند در دسته زرد و قرمز دستهبندی میشوند. وی پیشنهاد میکند تا زمان فراهم شدن شرایط اجرای طرح LEZ، طرح زوج و فرد با کیفیت موجود و نصب دوربینها به نحو شایسته
کنترل شود.
عدالت اجرا میشود؟
بر اساس مجموع اظهارات و اقدامات انجام شده، منطقیتر آن است که قبل از اجرای طرح جایگزین زوج و فرد یعنی طرح LEZ مقدمات اجرایی آن فراهم و اطلاعرسانی لازم صورت گیرد. اجرای این طرح در شرایط موجود که بسیاری از خودروهای کشور و سطح شهرها از جمله پایتخت در وضعیت مناسبی از نظر آلایندگی و عمر سالانه به سر نمیبرند، تبعات قابلتوجهی خواهد داشت. شهرداری تهران سال گذشته از جایگزینی طرح موتورسیکلت برقی بهجای موتورسیکلت بنزینی خبر داد که بعد از گذشت ماهها به دلیل مشکلات موجود در قیمت، تولید، کیفیت باتری و عدم استقبال خریداران موفقیتی به دنبال نداشته است. این
موضوع، میتواند تجربهای باشد برای اینکه طرح محدوده کم آلاینده که عادلانهتر از طرح زوج و فرد محسوب میشود و نقش تأثیرگذاری در کاهش آلودگی هوا و نیز ترافیک ایفا میکند، در اجرا نیز عادلانه انجام شود. عدالت در شیوه اجرا با توجه به وضعیت موجود خودروهای سطح شهرهای کشور، مهمترین اقدام است.