شورایاری ها مدلی برای مدیریت شهری
تین نیوز | پرونده انتخابات چهارمین دوره شورایاریها اکنون بسته شده است و از فردا نهم اردیبهشتماه 3 هزار شورایار کار خود را در محلات تهران رسماً آغاز میکنند. مرتضی طلایی عضو شورای شهر تهران و رئیس ستاد انتخابات چهارمین دوره شورایاریها در یک صبح بهاری فروردینماه به مؤسسه ایران و به میان «ایرانی»ها آمد تا پس از دیداری صمیمانه با کارکنان این روزنامه در گفتوگو با گروه اجتماعی از کارهایی که قرار است در محلات مختلف تهران و شورایاریها و همچنین نظارتی که قرار است بر آنها انجام گیرد، بگوید. مصاحبه ما با طلایی البته فقط محدود به مسأله
شورایاریها نشد و بحث به نظارتهای شورای شهر به چند مسأله کهنه پایتخت هم کشید؛ موضوعاتی چون باغهای کن، بوستان تازه افتتاح شده یاس و پرونده بحث برانگیز مصلای تهران؛ مرتضی طلایی بعد از 14 سال حضور در تهران، لهجه شیرین اصفهانیاش را حفظ کرده است و به پرسشهای ما با صبوری و البته صراحت خاص خودش پاسخ گفت.
شما علاوه بر عضویت در شورا، رئیس ستاد انتخابات شورایاریها هم هستید، شاید بهتر باشد برای سؤال اول به سراغ انتخابات شورایاریها برویم. اصولاً شورایاریها با چه هدفی به وجود آمدند؟
فلسفه وجودی شورایاریها، آموزش و ارتقای سطح مهارتها، توانمندیها و آگاهی شهروندان و بویژه مشارکت دادن آنها در اداره محلشان است. مساجد، پایگاههای بسیج، هیأتهای مذهبی، مدرسه یا سمنهای محلی که با مردم ارتباط دارند همه اینها در واقع ظرفیتهای بالفعلی است که در مسیر مدیریتهای محلی قرار میگیرند. هماکنون نیز درحال تدوین آیین نامه نحوه انتخاب نمایندگان این بخشها هستیم؛ چراکه علاوه بر 7 نفری که در انتخابات شورایاریها از سوی مردم محلات انتخاب شدند، 6 نفر دیگر هم به شکل غیر مستقیم انتخاب میشوند. در واقع مدیریت محله دو بخش
دارد، یک امنای محله که ترکیبی از همین 13 نفر است و دوم مدیرمحله که از سوی همین افراد انتخاب میشود. ساختار اداری امنای محله هم از مدیر امنا، جانشین دبیر، منشی و روابطعمومی تشکیل شده است. در زیر مجموعه شورایاریها 4 کمیته فرهنگی، اجتماعی سلامت و محیطزیست هم قرار دارد که عمران و شهرسازی، آموزش و مشارکت هم در ذیل کمیته اجتماعی معنا میشود. البته ما در این آییننامه، شرح وظایف و مکانیزم اجرا را به طور دقیق مشخص کرده ایم.
برای نظارت بر کار شورایاریها چه اقدامی انجام دادهاید، به هرحال امکان تخلف و زدو بند با سازمانهای دیگر از سوی اعضای شورایاری وجود دارد و سؤال اینجاست چه کسی بر کار این افراد نظارت میکند؟
فرایند نظارت بر عهده ستاد هماهنگی شورایاریها است که 5 نفر از اعضای شورای شهر به عنوان اعضای این ستاد فعالیت میکنند.
آیا امکان تبانی و زدوبند مدیر پیشنهادی با شهرداری ناحیه وجود ندارد؟
خیر. اصلاً.
روند گردش کار در شورایاریها چگونه است؟ آیا همانند شورای شهر که شهرداری لایحه میدهد و شورا مصوبه تعیین میکند، اینجا هم همین اتفاق میافتد؟
هر محله یک کتاب برنامه سال دارد که در امتداد برنامه پنج ساله دوم شهرداری، مصوبه شورا، سیاستهای مدیریت شهری و براساس نیازسنجیهای محلی است و در قالب تفاهمنامه بین شهرداری منطقه و امنای محله منعقد شده است. مأموریت دوم واگذاری مراکز فرهنگی، اجتماعی و... به سرای محله است. به نوعی میتوان گفت مأموریتهای فرهنگی شهرداری در قیاس محلهای به مدیریت محله واگذار میشود، بنابراین امنای محل چند مأموریت بر عهده دارند. اول نیازسنجی و پیگیری مشکلات محل، دوم نظارت بر فعالیتهای مدیریت شهری براساس شیوه نامههایی که از طریق ستاد به آنها ارائه میشود، سوم
انجام فعالیتهای فرهنگی اجتماعی که برابر برنامه سال به آنها ابلاغ شده است و چهارم سیاستگذاری و بومیسازی سایر فعالیتهای محلی مثل آموزش شهروندی برای افزایش سطح توانمندی مردم محل.
چه اعتباری برای اجرای این مأموریتها در نظر گرفته شده است؟
میانگین اعتبار واگذاری به هر مدیر محله در سال 93، 100 میلیون تومان بوده است.
شهرداری برای واگذاری بخشی از وظایف خود به سرای محلات، اعتبار و بودجهای هم اختصاص میدهد؟
بله بودجه آن هم درهمه بخشها اعم از اجتماعی، فرهنگی و امداد و غیره اختصاص داده شده است. هماکنون سرای محلات در بانکها حساب جاری دارند و تابع مدیریت محلی هستند. به این صورت که از محل اعتبار مدیریت محله چک صادر شده و هزینه میشود. شما مدیریت محله را در نظر بگیرید آیا این مفهوم وجود خارجی دارد؟ بله، در زیر مجموعه این مفهوم شورای اسلامی شهر و شهرداری تهران قرار دارد، دقیقاً مشابه همین مدل شهری را شما در مدیریت محله هم میتوانید ببینید. به این صورت که هیأت امنا جایگزین شورا شده و سرا و مدیریت محله هم به جای شهرداری مینشیند. به عبارتی ما در قیاس کوچکتر،
مدل مدیریت شهری را پیاده کردهایم که در دنیا به دولت محلی معروف است، ولی ما با مجموعه ملاحظاتی که داشتهایم عنوان مدیریت محله را برای آن انتخاب کرده ایم. البته امیدواریم قانون شوراها در مجلس اصلاح و موضوع شوراهای محلی تعیین تکلیف شود تا مشکلی که ما در این انتخابات داشتیم، برطرف شود.
البته شما در مصاحبههای قبلی اظهار امیدواری کرده بودید که دوره پنجم انتخابات شورایاریها همانند همه انتخابات رسمی از سوی وزارت کشور برگزار شود؟
ما چندی پیش با مسئولان وزارت کشور هم در این زمینه جلسهای داشتیم که ظاهراً کار آمادهسازی لایحهای برای این موضوع را در دستور کار قرار داده بودند، اما بنده نسبت به جزئیات آن بیاطلاعم. با وجود این معتقدم که اگر قانون اصلاح شده و جایگاه قانونی شوراها بدرستی دیده شود، میتوان به برگزاری ملی آن هم امیدوار بود. انتخابات این دوره البته فقط درتهران برگزار شد؛ اما ظرفیت آن را دارد که به صورت سراسری هم برپا شود.
اگر اجازه دهید به سراغ طرح مصلی برویم، به گفته آقای قالیباف، شهردار تهران، در حال حاضر تکمیل این طرح به شهرداری واگذار شده و ایشان، مشاور ویژه خود را هم به عنوان مدیر پروژه فنی و عمرانی این طرح انتخاب کردند، اما دو روز نگذشته، روابط عمومی مصلای تهران در این زمینه تکذیبیهای صادر کرد ، شما به عنوان عضو شورا نظر کدام ارگان را تأیید میکنید؟
در حال حاضر مجموعهای از شخصیتهای حقیقی و حقوقی شورای سیاستگذاری مصلای تهران را تشکیل میدهند. واقعیت این است که مصلای تهران در آینده، نماد تمدنی، معماری ایرانی- اسلامی و از افتخارات دوران جمهوری اسلامی ایران محسوب میشود. یعنی 3 ویژگی مهم دارد. با این حال، هماکنون نزدیک به 3 دهه است که این کار همچنان نا تمام باقیمانده و برخی بخشها به علت فرسودگی که پیدا کرده، نیاز به بازسازی مجدد دارد. اما تعدادی از اعضای شورا چه در دوره سوم و چه در دوره چهارم، درخواست داده بودند تا این طرح از سوی شهرداری تکمیل شود چون مصلی متعلق به شهر تهران است و شهرداری هم
دراین زمینه مسئولیت دارد. متأسفانه به علت تعامل ضعیف مسئولان مصلی با شهرداری تهران، این خواسته محقق نشد. الان دو حرف زده میشود. یک حرف این است که شهرداری میگوید به من تحویل دهید تا تکمیل شده تحویلتان دهم و یک حرف این است که میگویند ما خودمان تکمیل میکنیم و شهرداری یکسری کارها را انجام دهد. یعنی ما وقتی برای پیگیری این مسأله ورود پیدا کردیم با این دو نگاه برخورد کردیم و شهرداری هم میگوید اگر شورا بخواهد، حرفی برای تکمیل طرح ندارد.
یعنی بهرهبرداری را بعد از تکمیل به شهرداری واگذار کنند؟
بله؛ اما دوستان دست اندرکار مصلی و شورای سیاستگذاری بر این عقیده هستند که شهرداری طبق نظر آنها کار را انجام دهد که متأسفانه این اختلاف مانع این شده بود که موضوع مصلی به سرانجام برسد. تا آنجاکه من اطلاع دارم و به استناد سخنان شهردار تهران، در بودجه سال 94 هم برای مصلی بودجه دیده شده و این مربوط به امروز که این مسأله مطرح شده، نیست. از طرفی با توجه به صحبتهای آقای قالیباف یکی از فرامین یا توصیههای رهبری به ایشان تکمیل طرح مصلی بوده است. از اینجا به بعد مسئولان سیاستگذاری مصلی و شهرداری باید به یک اجماع نظر برسند و در این زمینه با هم توافق کرده و مکانیزم اجرا را
طراحی کنند. اما ظاهراً هنوز این جلسه مشترک برگزار نشده، اما چون شهردار تهران در نشست اول سال با شورای شهر برنامههای خود را اعلام کردند، این موضوع رسانهای شد و دوستان شورای سیاستگذاری مصلی مجبور به موضعگیری شدند. درحالی که باید پیش از رسانهای شدن این خبر، این جلسه مشترک برگزار میشد. با وجود این ما امیدواریم این دوستان ظرف مدت 3 سال این طرح را به پایان برسانند.
پس از افتتاح بوستان یاس همه از زحمات شهرداری قدردانی و تشکر کردند، درحالی که سازمان جنگلها و منابع طبیعی حدود 40 سال است که در این بوستان، درخت میکارد و از آن نگهداری میکند و البته بحث بهرهبرداری را هم به شهرداری واگذار کرده است، بیانات رهبری هم بر تعامل دستگاهها برای حفظ منابع طبیعی و بهرهبرداری همه مردم از آن دلالت دارد. اما رویکرد شهرداری گویا بیشتر تبلیغاتی است...
ببینید این زمینها متعلق به شهر تهران است و کسی نمیتواند ادعای مالکیت آن را بکند. بخشهایی از این سند از جمله همین قسمتهایی که الان در اختیار شهرداری تهران قرار گرفت، از سوی سازمان جنگلها یا به صورت دائمی یا اجارهای به سایر دستگاهها واگذار شده است.
بله اما واگذاری به معنای بهرهبرداری از این زمینها است که تابع شرایطی است؟
اما آنچه را که اتفاق افتاده ما میبینیم. ساخت و سازهایی که از سوی سازمانها به عنوان بهرهبرداری انجام شده! سؤال اینجاست چرا یک دستگاه باید طی 10سال در زمینی که از منابع طبیعی گرفته ساخت و ساز انجام دهد و از آن در جهت مأموریتها و وظایف خود بهرهبرداری کند؟ ببینید سازمان منابع طبیعی این زمینهای جنگلی و تفرجگاهی را که در اختیار داشته یا با انتقال سند یا به صورت اجارهای به دستگاههای دیگر واگذار کرده و اینکه الان چه وضعیتی دارد، بماند! البته بخشی از این ساخت و سازها اصلاح شده؛ اما بزرگترین ضرری که داشته محروم ماندن مردم از این زمینهای طبیعی
بوده. اینکه روشن است؟ براین اساس طی دیداری که فعالان محیطزیست با رهبری داشتند، ایشان به صراحت اعلام کردند که باید این زمینها در اختیار مردم قرار بگیرد. بالاخره این مجموعهها، حفاظت، خدمات و نگهداری میخواهد. خب مردم که نمیتوانند این مجموعهها را اداره کنند، پس به طور طبیعی، اداره این زمینها بر عهده شهرداری خواهد بود، فارغ از اینکه شهرداری امروز حسین است یا حسن! این زمینها پس از بیانات رهبری طی مکاتبات و توافقاتی توسط مقامات عالی دستگاهها و در هماهنگی با شهرداری تهران در اختیار این سازمان قرار گرفت و در مدت کوتاهی برای بهرهبرداری مردمی
آماده شد. حالا شهرداری تهران باید درخواست انتقال سند به نام خود را پیگیری کند تا فردا روزی از نظر مالکیت هم مشکلی ایجاد نشود و چند سال آینده دستگاهی، ادعای مالکیت کند. اگر اجازه بدهید با مثالی، تفاوت بوستانی که در اختیار شهرداری است را با بوستانی که در اختیار دستگاه دیگری قرار دارد توضیح بدهم. نمونه زنده آن هم پارک پردیسان. هماکنون درهای این پارک باز است؛ اما سازمان حفاظت محیط زیست سازوکار اداره و نگهداری این پارک را در اختیار ندارد. طبیعی است که باید با شهرداری به توافق برسند. چون بالای سر شهرداری، شورای شهر قرار دارد و کسی نمیتواند به این راحتیها
کارشکنی کند؛ بنابراین موضوع، موضوع فرد نیست، مسأله اداره یک شهر و شهروندان است.
الان همین نگرانی درباره جنگلهای شیان هم وجود دارد، سازمان منابع این جنگلها را در اختیار شهرداری قرار داد؛ اما شهرداری با ساخت هتل بدنبال ایجاد منافعی هم برای خودش بود؟
ببینید این اتفاقات مربوط به دوران فعلی نیست. اما اینکه در این منطقه به ساخت هتل نیاز بوده یا نه من نمیتوانم نظر کارشناسی بدهم، چون مطلع نیستم. بنابراین این موضوع را نه رد و نه تأیید میکنم. درهرحال شورا در اداره بوستانها برای شهرداری، چارچوبهایی را تعیین کرده است. یعنی مجلس محلی به نام شورای شهر در این زمینه نظارت میکند. الان یک ساختمان نیمهکاره در ضلع شمالی بوستان یاس قرار دارد که در گذشته ساخته شده است، شورا به شهرداری مأموریت داده که این ساختمان را برای کارهای پزشکی و خدماترسانی امدادی آماده کند. اینکه ما بیاییم این ساختمان را خراب کنیم به
نظر شما یک کار منطقی است؟ یا همین طور تأسیساتی که در ضلع جنوبی بوستان یاس قرار دارد که باید به شکل دیگری مورد استفاده قرار بگیرد. البته من در جریان ساخت هتل در شیان نیستم؛ اما حداقل این را میدانم که در دورهای که ما عهده دار مسئولیت شورا بودیم این اتفاق نیفتاده است.
درباره باغهای کن و مصوبهای که اخیراً شورا برای ممنوعیت هرگونه ساخت و ساز دراین منطقه داشت چطور؟ چقدر خوش بین هستید که شهرداری بتواند با تهاتری که هزینه بالایی هم خواهد داشت، این ساخت و سازها را متوقف کند؟
در این زمینه میتوان مثال دیگری هم درباره بوستان ولایت زد. خب بودجهای که بتواند این 300هکتار را به تملک در آورد سرسام آور خواهد بود.
اتفاقا مثال خوبی زدید برای افتتاح این بوستان هم تبلیغات زیادی شد، اما حالا نتیجه، آن چیزی که در ابتدا تبلیغ میشد نیست.
شما انتظار دارید یک شبه اتفاقات زیادی بیفتد، درحالی که همه این زمین متعلق به ما نیست. آن زمان با نیروی انتظامی توافق شد تا بخشهایی تملک شده و به عنوان تفرجگاه در اختیار مردم قرار بگیرد و بخشهایی یعنی چیزی در حدود 30 درصد هم در اختیار نیروی انتظامی قرار گرفت. البته این 30 درصد هم از سوی مدیریت شهری هماکنون به به 15 درصد کاهش یافته و این میزان هم مسکونی نیست و برای سرویس دادن به مردم تبدیل به یک فضای خدماتی شده است. در کن هم براساس مصوبه شورا اگر منابع مالی آن تأمین شود، شهرداری باید این زمینها را تملک کرده و ساخت و سازها را منتقل کند تا تکلیف مردم هم روشن
شود. الان باید به موازات کاری که در شورا انجام شده، قدمهای بعدی یعنی تأمین منابع مالی برداشته شود.
آیا منابع مالی آن هم در شورا دیده شده؟
در حال پرداختن به این موضوع هستیم؛ اما فعلاً مشخص نیست و نمیتوان از مکانی به عنوان یک اقدام جایگزین نام برد. با این حال رویکرد ما در شورا این است که تا آنجا که میتوانیم سرانه فضای سبز، خدمات و فرهنگ پایتخت را با استانداردهای جهانی تطبیق دهیم.