تاکسی! مستقیم
تین نیوز | مسافر کشی شغل متداولی است. کنار خیابان که میایستید هر نوع ماشینی با هر رنگی و هر مدلی ممکن است بوق بزند و مسیرتان را بپرسد. تاکسی سوارهای تهران تجربه مسافرت با هر نوع خودرویی را دارند. از پی کی و پیکان گرفته تا 206 و زانتیا. متناسب نبودن نوع خودرو با دارایی فرد در جامعه ما متداول است و ممکن است فردی با یک خودرو 40 میلیونی برای تامین هزینه های زندگی به مسافر کشی رو بیاورد. کم نیستند کارمندان و کارگرانی که هنگام رفتن به سر کار یا مسیر خانه چند مسافر هم سوار کنند.
پایتخت آنقدر بزرگ شده که پارک سوار های سازمان اتوبوسرانی، بی آرتی و مترو قادر به پوشش دادن هزاران مسیر داخل این شهر نیستند. ون ها، تاکسی ها و مسافر کش های شخصی بار بزرگی از حمل و نقل را در تهران به دوش میکشند.محاسبه نرخ کرایه، متداول ترین مشکلی است که تبدیل شدن مسافر کشی به شغل دوم یا سومِ بسیاری، در شهر های ما بوجود آورده است. یک باور مرسوم بین خودروهای غیر تاکسی مسافر کش وجود دارد: آنهاباید پول بیشتری بگیرند چون از یارانه های اختصاصی تاکسی ها محروم هستند.
این محرومیت یک دلیل مهم دارد اینکه این خودروها تاکسی نیستند.
با تعریف جهانی تاکسی، تاکسی های سطح شهر هم به معنی واقعی کلمه تاکسی نیستند، تنها خودروهای آژانس های تلفنی مسافربری را میتوان تاکسی حساب کرد: خودرویی که در برابر نرخ مشخصی - که با تاکسی متر محاسبه میشود- مسافرش را به مقصد میرساند. با این تعریف خودرویی که تا پرکردن ظرفیت صندلی های خود مسافر سوار میکند( مسافرهایی که هر کدام مسافت های مختف را طی میکنند و مقصد های متفاوت دارند) یک اتوبوس کوچک به حساب میآید نه تاکسی. تاکسی همه جا وسیله گران قیمتی به حساب میآید.
البته مردم الزامی به استفاده از تاکسی ندارند و انتخاب با خودشان است: یا پول گزافی پرداخت میکنند و با راحتی مقصد را طی میکنند یا با استفاده از حمل و نقل شهری خیلی ارزان تر مسافرت میکنند. سیستم حمل و نقل عمومی در شهرهای ایران آنقدرها کارآمد نشده که بدون تاکسی بتوان داخل شهرها به راحتی جابه جا شد. سازمان تاکسی رانی هر سال مبلغی را به عنوان ورودی تعین میکند و بقیه مسیر با تاکسی متر حساب میشود. جالب است که در نرخ های تاکسی رانی هنوز هم رقم ده تومان وجود دارد به طور مثال وروی 390 تومان است.
تاکسی متر یک وسیله تزئینی داخل تاکسی ها است.
یکی از رانندگان خط ولی عصر- میدان سپاه در مورد تاکسی متر میگوید:« اوایل سعی میکردیم استفاده کنیم. گفتیم مثل ممنوع شدن دو نفر جلو یا کمربند بستن هم ما و هم مسافرها به آن عادت میکنند اما این طور نشد. ما چهار مسافر میتوانیم سوار کنیم برای هر مسافر هم که کلید مشخصی بگذاریم، باز کار آنقدر پیچیده است که بعد از مدتی ترجیح دادیم بی خیال تاکسی متر شویم و نرخ ها را حدودی حساب کنیم.» تا سال ها عادت داشتیم روی صندلی جلو بغل دست مسافر دیگری بنشینیم، یک عادت بود و قانون ممنوعیت این کار باعث شد راننده ها بیشتر از یک نفر را روی صندلی جلو سوار نکنند، اما بسیاری
مشکلات دیگر را تنها تصویب قانون حل نمیکند.
وجود مسافر کش های شخصی و پذیرفته شدن این امر از سوی مردم، باعث بیشتر شدن وسایل حمل و نقل عمومی شده است و در کنار آن مشکلاتی نیز داشته، وقتی مسافر سوار تاکسی میشود خیالش راحت است داخل ماشینی نشسته که مجوز تاکسی دارد، گواهینامه دارد و احساس امنیت میکند، وقتی سوار یک خودرو شخصی میشویم نمیدانیم کنار دست چه کسی یا کسانی نشسته ایم. کم نیستند جرائم مربوط به سرقت یا تجاوز که در پوشش مسافر کشی انجام میشوند.
شاید خفاش شب معروفترین این جنایتکاران باشد. در سال های گذشته چند شرکت خصوصی هم وارد بازار مسافرکشی با تاکسی شده اند و در کنار شرکت های متعلق به شهرداری فعالیت میکنند سرویس دیگری هم به نام تاکسی ویژه بانوان با راننده زن، وارد خدمات تاکسی رانی شده است. مردم از تاکسی هایی که دنبال مسافر دربست میگردند گلایه دارند.
حرف انها از نظر تاکسی رانی هم شاید درست باشد، اما تنها تاکسی هایی که دنبال دربستی میگردند را میتوان راننده تاکسی های حرفه ای به حساب آورد.
محمود یکی از این راننده ها است، او میگوید در سطح شهر میچرخد و تنها مسافر دربستی سوار میکند وی درباره کارش توضیح میدهد: « من خط مشخصی دارم، نه حوصله پرکردن تاکسی دارم نه پول خرد، درآمد من خیلی با درآمد خطی ها فرقی ندارد روزی بیشتر از چند مورد پیش نمیآید اما راضی هستم و ترجیح میدهم به این شکل کار کنم.
جا دادن سه نفر روی صندلی عقب و یک نفر هم بغل دست خودم باعث مسائلی میشود که خودتان بهتر میدانید، از بحث و موبایل بازی و بقیه پول..».وجود دو نوع تاکسی خطی و گذری باعث درگیر همیشگی مسافر ها و راننده ها است. هر کس بارها این درگیر را تجربه کرده است. رعنا دانشجویی که از اسلام شهر به دانشکده اش در اتوبان نواب رفت و آمد میکند میگوید: «من سوار خطی های پاسگاه نعمت آباد میشوم و قبل از رسیدن به میدان جمهوری پیاده میشوم. کرایه خط 1500 تومان است، اما من سوار ماشین های گذری میشوم چون تمام مسیر خط را طی نمیکنم و نمیخواهم پول اضافی بدهم اما اگر 1000 تومان
آماده نداشته باشم باید با راننده سر 500 تومان دعوا کنم. 1000 تومان را هم که به رانده میدهم باید منتظر چند جمله اعتراضی باشم. آنقدر بحث کرده ام که دیگر جوابشان را نمیدهم پولم را میدهم و پیاده میشوم. گاهی احساس میکنم که اگر پسر بودم با من فیزیکی در گیر میشدند. در حالی که کرایه درست هزار تومان است اما راننده میگوید فرقی نمیکند ! همیشه استرس لحظه پیاده شدن از تاکسی را دارم»
مشکلات سیستم حمل و نقل عمومی در شهرهای بزرگ پابرجاست راه اندازی سامانه اتوبوس های تندرو و اضافه کردن خطوط مترو نتوانسته تمام مسافرهای کنار خیابان را به خود جلب کند. جان کاه بودن مسافرت با این وسایل در ساعات پرتردد، باعث شده عده زیادی ترافیک و پرداخت پول بیشتر را به سفر سریع تر ترجیح دهند. بابک، کارمند است او باید هر روز دو بار فاصله منیریه تا ستارخان را طی کند.
وی میگوید: « من میتوانم سوار اتوبوس شوم تا چهارراه ولی عصر، آنجا دوباره خط عوض کنم و سوار اتوبوس های مسیر آزادی شوم، ایستگاه نواب سوار خط پارک وی شوم و میدان توحید پیاده شوم، این مسافرت هزار تومان برای من هزینه خواهد داشت اما انقدر دردسر دارد که ترجیح میدهم با تاکسی خودم را برسانم ولی عصر و ازآنجا سوار خطی های آریا شهر شوم یعنی دو هزار تومان هر روز بیشتر پرداخت میکنم. پولدار هم نیستم، فضای شلوغ اتوبوس های تندرو گاهی واقعا آزار دهنده میشود.»