عکسهایی که ۱۰۰هزار تومان آب میخورند / آیا ممکن است بی دلیل جریمه شویم؟
تین نیوز | وقتی پشت چراغ قرمز ایستادهاید و نور فلاش میبینید، کسی با شما عکس یادگاری نمیگیرد، این دوربینهای ثبت تخلف پلیس است و صدایش وقتی درمیآید که قبض جریمه ۳۰یا حتی ۱۰۰هزار تومانی را در منزلتان تحویل بگیرید، البته به انضمام یک عکس زیبا از ماشینتان.
برای نخستینبار فروردین 1391 بود كه پلیس اعلام كرد با دوربینهای ثبت تخلف، آمار رانندههای متخلف را خواهد گرفت. برای اینكه جای گلهای هم باقی نماند، برای مدتی بهصورت ارشادی خودروها را جریمه میكرد. ارشادی یعنی اینكه خبری از قبض جریمه نبود اما پیامكی به راننده ارسال میشد كه در چه تاریخی و در كدام چهارراه از چراغ قرمز عبور كرده یا روی خط عابر ایستاده است. مدتی بعد هم قرار بود این جریمهها، تبدیل به جریمههای واقعی شوند. خبر قطعی را اما پلیس خیلی وقت بعد یعنی مهرماه سال گذشته داد و اعلام كرد بعد از این 66تقاطع در تهران با این دوربینها
كنترل خواهند شد.
پلیس سختگیرانه وارد ماجرا شد؛ جریمه 30هزار تومانی برای ایستادن روی خطعابر و 70هزار تومانی برای عبور از چراغ قرمز كه سرجمع میشود 100هزار تومان. اینكه باید متخلفها جریمه شوند، نیاز به توجیه نداشت اما پلیس برای توضیح بیشتر گفت: «رانندگان در زمانی كه با چراغ زرد مواجه میشوند باید پشت تقاطع سرعت خودروی خود را كاهش داده و آماده توقف شوند اما متأسفانه رانندگان با دیدن چراغ زرد تازه پای خود را روی پدال گاز فشار میدهند تا از چراغ عبور كنند.» تجربه سختگیری در مورد كمربند ایمنی، پلیس را امیدوار میكرد با سختگیری در این مورد به رانندهها یاد بدهد
روی خط عابر نایستند و خیال عبور از چراغ قرمز حتی به ذهنشان هم نرسد؛ اتفاقی كه میگویند در همه دنیا افتاده است. لذتی كه دیدن خودروهای منظم پشت خط عابر ایستاده دارد، به همه سختگیریهای پلیس میارزد اما مثل هر طرح دیگری، اجرای طرح «قبض جریمه توسط دوربینهای عبور از چراغ قرمز» نارضایتیهایی هم دارد؛ رانندههایی كه میگویند بیدلیل 100هزار تومان جریمه شدهاند.
گلایه از جریمهها
اصلیترین گلایه شهروندان به گردش به راست در تقاطعها مربوط میشود. رانندهها گردش به راست را آزاد میدانند و حتی در برخی معابر خالی نگهداشتن لاین راست خیابانها، نشانه شخصیت رانندههای دیگر تلقی میشود. آنها وقتی چراغ قرمز و مسیر راست باز است، گردش به راست میكنند و دوربین هم عقل آدمی را ندارد كه تشخیص درستی بدهد، برای همین یك نور فلاش میزند و عكس میگیرد و جریمه میكند اما اینكه سالهاست رانندههای ما عادت كردهاند، وقتی چراغ قرمز است، گردش به راست كنند برای آنها حقی ایجاد نمیكند. ماده 102فصل ششم آییننامه راهنمایی و
رانندگی خیلی روشن تأكید میكند در چنین مواقعی گردش به راست فقط به شرطی آزاد است كه گردش به راست به وسیله جدول یا با خطكشی تعبیه و آزاد اعلام شده یا تابلوی ویژهای برای گردش به راست وجود داشته باشد.
سرهنگ تیمور حسینی، رئیس پلیس راهور پایتخت هم بعد از اجرای طرح كنترل مكانیزه عبور از چراغ قرمز و در پاسخ به این گلایه شهروندان تأكید میكند: «طبق قانون گردش به راست در تقاطعها هنگام چراغ قرمز ممنوع است مگر در مواردی كه مسیر مجزایی به شكل رفوژ برای گردش به راست تعبیه شده باشد.» رانندهها اما گلایه دیگری هم دارند. آنها میگویند اگر گردش به راست در چنین شرایطی ممنوع است چرا پلیس در همه این سالها نسبت به آن بیتفاوت بوده و حالا كه تبدیل به یك عادت شده، دنبال اصلاح آن است. نكته دیگر، فشار دیگر رانندهها با بوق زدن یا چراغ دادن به رانندهای است
كه مسیر گردش به راست را مسدود كرده. بهنظر میرسد این دیدگاه پلیس كه گردش به راست فقط از مسیرهای اختصاصی امكانپذیر است كاملا منطبق بر آییننامه نباشد. هر چند میتوان اینطور تفسیر كرد كه پلیس فقط در تقاطعهایی اجازه گردش به راست داده كه مسیر جداگانه ایجاد كرده است اما آیا نمیشود این مشكل را جور دیگری حل كرد؟
مشكل ثانیهشمارها
هاشمی طراح نرمافزارهای ترافیكی كه در چندین پروژه مانند كنترل مكانیزه ورود به محدوده طرح ترافیك با شهرداری و راهنمایی و رانندگی همكاری داشته، میگوید:«بیشتر دوربینهای استفاده شده در محدودههای كنترل مكانیزه از بهترین نمونههای خارجی هستند. اما دوربینهای استفاده شده برای كنترل عبور از چراغ قرمز میتوانست بهتر هم باشد. الگوریتمی كه این دوربینها و نرمافزارها استفاده كردهاند چندان پیشرفته نیست. هستند دوربینهایی كه اتومبیل را تعقیب میكند و درصورت گردش به راست برایش جریمهای نمینویسد اما دوربینهای فعلی
كه محصول ایتالیا هستند فقط عبور از خط را تشخیص میدهد و این بهدلیل بالا نبودن سرعت پردازندههایشان است.» اما گلایه شهروندان یكیدو تا نیست. عدهای از صدور قبضهای جریمهای میگویند كه ناعادلانه صادر شده. رانندهای در زمان سبز بودن چراغ را رد كرده اما به هردلیلی موفق به ترك مسیر نشده است، چراغ قرمز میشود و دوربین شروع به عكاسی میكند. به این ترتیب دود جریمه 100هزار تومانی به چشم رانندهای میرود كه قصد تخلف نداشته اما بهدلیل مواجه شدن با عابر، كندی سرعت یا خراب شدن اتومبیل جلویی یا هر دلیل دیگری نتوانسته از چهارراه عبور
كند. زمانسنجها هم گاهی از سبز بودن خسته میشوند و ناگهان رنگ عوض میكنند، برای همین راننده موفق به توقف بموقع پشت خط عابر نمیشود كه البته پلیس برای این گلایهها هم پاسخ دارد.
سرهنگ عابدی، جانشین رئیس پلیس راهور تهران با تأیید برخی مشكلات موجود، به اصلاح مشكلات فنی در تقاطعها اشاره میكند و میگوید: «وجود ثانیهشمارها در زمان چراغ سبز باعث میشود كه رانندگان برای عبور از چهارراه، عجله بیشتری به خرج دهند و این شتاب و عجله به بروز تصادف منجر شود. زمانبندی چراغها هوشمند است و با درنظر گرفتن حجم ترافیك عبوری از چهارراهها و حجم ترافیك پشت چراغهای قرمز، تعیین میشود. گاهی تایمر چراغ سبز بهدلیل تخلیه یكباره بار ترافیكی پرش زمانی داشته و زمان باقیمانده مجاز برای عبور از تقاطع را ناگهان كم میكند. برای
همین با سازمان ترافیك هماهنگ كردهایم تا ثانیهشمارها در زمان چراغ سبز، حذف شوند. خوشبختانه عملیات حذف ثانیهشمار از چراغهای سبز آغاز و در برخی تقاطعها نیز حذف شده است.» اینكه پلیس از رانندهها بخواهد هنگام زرد شدن چراغ به جای اینكه سرعت بگیرند، توقف كنند، البته منطقی است اما نباید از رانندهها توقع داشته باشیم مثل یك پیشگو آینده چهارراه را وقتی چراغ سبز است پیشبینی كنند و بعد برای عبور یا توقف تصمیم بگیرند. این قفل 2 كلید دارد كه یكی در دست مردم و دیگری در دست پلیس است. پلیس و شهرداری باید برای استفاده از تجهیزات حرفهایتر تلاش
كنند و رانندهها هم تا آن زمان كمی صبوری كنند، هر چند ممكن است در مواردی استثنایی به اشتباه جریمه هم شوند. واقعیت این است كه دستكم در حوزه راهنمایی و رانندگی ما بیش از اندازه متكی به نیروی انسانی هستیم. منهای هزینههای زیاد، حضور تعداد زیادی مأمور راهنمایی و رانندگی برای كنترل خودروها شاید چندان خوشایند هم نباشد.
آیا ممكن است بیدلیل جریمه شویم!
هاشمی، طراح نرمافزارهای تخصصی دوربینهای كنترل ترافیك در پاسخ به این پرسش كه آیا ممكن است دوربینهای ثبتتخلف اشتباه كنند، میگوید: «دوربین چشم دارد ولی مغز ندارد. حتما یك دوربین نمیتواند مثل افسر راهنمایی دقت انسانی داشته باشد. هیچ كدام از شركتهای سازنده دوربینهای صنعتی در جهان ادعا نكردهاند محصولی با 100درصد دقت و بدون هیچ خطایی دارند. الان رقابت در دنیا برای افزایش یك درصد ضریب دقت است. پلیس از ما 95درصد دقت میخواهد، یعنی یك دوربین اجازه دارد از هر 100ماشینی كه از چراغ قرمز عبور میكنند، 5مورد را نبیند. بعد هم وظیفه
دوربین گرفتن عكس از روی پلاك و تبدیل آن به متن است. برای این كار هم نزدیك به 5درصد احتمال خطا قابلقبول اعلام شده است، اما تمهیداتی برای كاهش این خطا صورت گرفته است. در مركز كنترل ترافیك تهران، اپراتورهایی هستند كه شماره پلاك اعلام شده توسط دوربینها را با عكس تطبیق میدهند و اگر منطبق نبود، جریمهای صادر نمیشود. علاوه بر این افسر پلیس آخرین مرحله نظارت را انجام میدهد و صدور قبض جریمه توسط او انجام خواهد شد. به این ترتیب احتمال خطا بسیار كم میشود. اما باید دقت كنیم نیروی انسانی هم ممكن است خطاهایی داشته باشد، مثلا یك پلیس وقتی در حال صدور برگ
جریمه برای یك راننده است، ممكن است چندین خودروی متخلف دیگر از كنارش عبور كنند و او متوجه نشود، درحالیكه دوربین چنین نقصی ندارد».