با شهروند در «خودروراه»؛ یهویی!
تیننیوز| نمیدانم این روزها در پیادهروهای شهرهای بزرگ قدم زدهاید یا نه. گذرتان به پلهای عابر پیاده افتاده یا نه. برای سوار شدن به اتوبوس و تاکسی، وارد پایانهها و ایستگاهها شدهاید یا نه. به احتمال زیاد پاسخ هیچکدام از این پرسشها مثبت نیست زیرا روی این سخن با مسئولان است؛ کسانی که در هر پستی، دستاندرکار حملونقل شهری هستند.
به گزارش گسترش تجارت، افرادی که بعید میدانم دل از راحتی خودرو بکَنند و حاضر باشند پا در رزمگاه حملونقل عمومی شهر بگذارند. یک روی این سخن هم با شهروندان خودروسوار است؛ کسانی که به احتمال زیاد ـ و در یک نگاه بدبینانه ـ گذرشان به هیچکدام از جاهایی که گفته شد، نمیافتد.
شهروندانی که هر روز پیادهروها را گز میکنند، وارد پایانهها و ایستگاههای اتوبوس و مترو میشوند و ناگزیرند از پل عابرپیاده گذر کنند، به احتمال زیاد درد این نوشته را خواهند فهمید. آنها هرروز با شگفتی جدیدی در شهر مواجه میشوند. یک روز تصمیم گرفته میشود ایستگاه اتوبوس بالای چهارراه باشد و روز دیگر میفهمند ایستگاه به پایین چهارراه منتقل شده است. یک روز صبح هم از خواب بیدار میشوند و میبینند دور تا دور چهارراه را میله جوش دادهاند تا زیرگذر ساخته شده، بیاستفاده نماند و شهروندان ناچار به عبور از آن باشند!
در حالیکه در یک سوی وعدههای مدیریت شهری، سالهاست از پیادهراهسازی و ترویج فضاهای شهری به نفع مردم و پیادهها سخن گفته میشود، در سوی دیگر ماجرا، موانع در مسیر شهروندان آنقدر هر روز بلندتر میشود که پیادهراهسازی به نفع مردم را در حاشیه قرار میدهد؛ یک روز گیشههای بزرگ بانکها در پیادهروها سبز میشود و شما را وادار به کج کردن راه و گاه، ورود به خیابان میکند و روز دیگر، ساختوسازهای بزرگ و اسم و رسمدار، دور پیادهراه را حصار میکشند که یعنی حالا حالاها نباید روی گذر از این بخش حساب کنید و اگر پیاده هستید،
بهتر است از کنار خیابان رد شوید! نبود پلهای مناسب روی جویها برای دسترسی به تاکسی و ایستگاههای اتوبوس هم بخش از این قصه پرغصه است.
با این حال همه بار گناه را نباید به دوش مدیریت شهری انداخت. انگار بخشی از وضعیت نامناسبی که امروز پیادهها را با مانع مواجه میکند، به دلیل خبر نداشتن سوارهها از پیادههاست! هرچه شهرها بزرگتر میشوند و توسعهیافتهتر، خودروها انگار ارزششان بیشتر از انسانها میشود؛ تاجایی که این روزها شاهد پارک خودروها در دو سوی معابری هستیم که زمانی گمان میکردیم پیادهراهند اما حالا، موقع عبور از این مسیرها باید مکث کنیم و از خودمان بپرسیم «نکند در خیابان قدم میزنم؟» بخش دیگر این وضعیت، عبور آزادانه و بدون احساس عذابوجدان
موتورسیکلتسواران از پیادهراههاست.
چه سواره هستید، چه پیاده و چه مسئول هستید، چه یک شهروند معمولی، بد نیست بدانید در نظریههای مدیریت شهری و در تجربههای شهرسازی کشورهای پیشرفته، سخن از حملونقل چندوجهی و انسانمحور است؛ وضعیتی که ارتباط میان شیوههای مختلف تردد، از حملونقل گرفته تا پیادهراه را به شکلی فراهم میکند که شخص با پیاده شدن از هر یک از وسیلههای حملونقل، به راحتی به دیگری (یا پیادهراه) دسترسی داشته باشد، یعنی شهر در خدمت شهروند باشد؛ نه خودرو. یعنی شهر در خدمت شهروند است؛ نه شهروند در خدمت خودرو و ساختوساز و هزار و یک امر تحمیلی دیگر که او را از شهر
بیزار میکند!
نمیدانم شما جزو کدام گروه از مخاطبان این سخن هستید؛ از خودروسوارانی هستید که برای پارک کردن، تفاوتی میان پیادهرو و گوشه خیابان قائل نیستند یا جزو شهروندانی هستید که به دلیل موانع زیاد، دور پیادهروی و حملونقل عمومی را خط کشیدهاند. نمیدانم دل خوشی از شهر دارید یا نه.
آنچه میدانم این است که داریم به وضعیتی نزدیک میشویم که چیزی به نام پیادهراه به خاطره و نوستالژی تبدیل میشود، هرچه هست «خودروراه» است و شهروندان پیاده حق دارند دل خوشی از شهر نداشته باشند. آنها غریبههایی در شهر هستند که وظیفه دارند راه را برای خودروها باز کنند؛ حالا در این میانه، غربت پیادههای کمتوان و معلول را خودتان حدس بزنید. در یک نگاه بسیار بدبینانه، شاید در آینده، خودروها شهرها را فتح کنند و با دیدن موجودی به نام شهروند، دلشان بخواهد با او به عنوان یک پدیده فراموششده، سلفی بگیرند!