آیا پیاده راهها در شهرها ایمنی و امنیت لازم را دارند؟
وبلاگ تین نیوز، علیرضا اسماعیلی | پیادهروی به عنوان اولین و کم هزینه ترین شکل جابجایی یکی از مهم ترین ارکان سیستم های حمل و نقل درون شهری به شمار می آید. حتی در سفرهایی كه با وسایل نقلیه موتوری انجام می گیرد فاصله مقصد تا محل پاركینگ به صورت پیادهروی انجام می شود. به این ترتیب پیادهروی بخشی از همه سفرها را با خود درگیر میکند و همه افراد حداقل در قسمتی از طول سفر خود پیادهروی می نمایند.
تصادفات عابران پیاده با وسائط نقلیه موتوری چالش اصلی در حوزه سلامت می باشد. در اتحادیه اروپا بیش از 7000 عابرپیاده و 2000 دوچرخه سوار در هر سال در تصادفات جاده ای كشته می شوند و چندصد هزار نفر نیز مجروح می شوند. در فرانسه تلفات عابران پیاده برای هر 100 تصادف جاده ای مرگ بار 12 نفر و در انگلستان 32 نفر می باشد.
بیش ازیک سوم از 2/1 میلیون مرگ و 10 میلیون صدمه درسال در جهان که به علت تصادفات ترافیکی رخ داده است مربوط به عابران پیاده بوده و این در حالی است که کلان شهرهای کشور ما نیز حدود 50 درصد از کشته های حوادث رانندگی عابران پیاده به خود اختصاص می دهند.
در مقایسه با سرنشینان خودرو، عابران پیاده متحمل جراحات متعدد با شدت بیشتر و مرگ و میر بالاتر میشوند. اگر چه اکثر این تصادفات در کشورهای درحال توسعه اتفاق میافتد ولی کشورهای پیشرفته و صنعتی نیز متحمل هزینه سنگین ناشی از آسیب به عابران پیاده درنتیجه سوانح ترافیکی می شوند که این میزان 2 برابر میزان آن در سرنشینان درون خودروست و به همین نسبت میزان هزینه تحمیلی آن براقتصاد کشور 2 برابر می باشد (57400 پوند برای هر نفر عابر پیاده).
از طرفی دیگر، با گسترش زندگی ماشینی و افزایش روزافزون ترافیک در خیابانها در یک سده اخیر در مقابل فواید اقتصادی و رفاهی ناشی از گسترش ارتباطات و سرعت جابجایی کالا و مسافر، متاسفانه بر تعداد و شدت تصادفات ترافیکی افزوده شده و خسارات جانی و مالی ناشی از تصادفات، بار سنگینی بر جامعه بشری تحمیل می کند. از این رو، عابران پیاده به عنوان آسیب پذیرترین گروهها محسوب می گردند که در معرض خطرات زیادی می باشند. زیرا تصادف یک وسیله نقلیه با عابر پیاده تقریبا به طور اجتناب ناپذیری منجر به جرح و یا مرگ عابر پیاده می شود. در این راستا، حمل و نقل پایدار شهری به عنوان نیاز مبرم
جوامع کنونی مورد توجه متخصصین شهری قرار گرفته است. حمل و نقل پایدار با در نظرگرفتن منافع اقتصادی، اجتماعی و محیطی نقش محوری در ارتباطات شهرهای کنونی ایفا می نماید.
پیادهروی هم به لحاظ فیزیکی که قابلیت انعطاف پذیری و هماهنگی بسیار بالاتری با مسیر دارد و هم از نظر روانی امکان ارتباط با محیط بیرونی را فراهم می نماید بر استفاده از وسایط نقلیه برتری دارد. جان بوچر، بنیان گذار کنفرانس بین المللی پیادهروی در قرن بیست و یکم، حرکت پیاده را چنین توصیف می نماید:
"پیادهروی ممارستی بی نیاز به مکان تمرین، نسخه ای بدون دارو، کنترل وزنی بدون رژیم و کیمیایی است که نزد هیچ کیمیاگری یافت نمی شود. ارزشمندتر این که پیادهروی سبب آلودگی نمی شود، منابع طبیعی اندکی را مصرف می کند و به شدت کارآمد است. پیادهروی، راحت است و هیچ تجهیزات ویژه ای نمی خواهد، خودکفا و اصالتا ایمن است. پیادهروی همچون نفس کشیدن طبیعی است".
به طورکلی، ویژگیها و نیازهای اصلی عابران پیاده را می توان به دو گروه؛ فیزیکی که به مباحث جسمی و ابعاد کمی انسان مربوط می شود و روانی که جنبه های کیفی و ادراکی را مورد بررسی قرار می دهد، تقسیم بندی نمود. همچنین، عابران پیاده برحسب سنین مختلف دارای ویژگیهای رفتاری متفاوتی می باشند که باید مد نظر برنامه ریزان امور شهری قرار گیرد.
دو هدف آشکار برای پیادهروی در یک شهر وجود دارد:
اول: برای حمل ونقل در جهت دسترسی به یک مقصد به خصوص.
دوم: برای تفریح در جهت نظاره کردن چشم اندازهای جالب یا ورزش کردن. این دو هدف می توانند باهم تلفیق شوند. از طرف دیگر، مزیت های پیادهروی را درمقایسه با سایر انواع وسایل نقلیه می توان در موارد ذیل دانست:
• محیط زیست شهر را به هم نمی زند و آلوده نمی كند.
• هزینه تامین شبكه مناسب پیادهروی درمقایسه با سایر وسایل نقلیه ناچیز است.
• مسیرهای پیاده فضاهای طبیعی شهری اند و عموماً جای جداگانه ای نمی گیرند.
• پیادهروی قابل اتكاست و افراد می توانند سرموعد به كار خود برسند.
• توجه به پیادهروی درجهت توزیع عادلانه دسترسی به امكانات شهری عمل می كند.
• پیادهروی به سلامت و نشاط افراد كمك می كند.
• پیادهروی به فضاهای شهری جنب و جوش و حركت می بخشد.
در راستای این موضوع، می توان اشاره کرد که حضور عابران پیاده برای حیات اجتماعی یک شهر بزرگ ضروری بوده و میزان پیادهروی شهروندان علاوه بر تمامی مزایای موجود، امروزه به عنوان یکی از مهمترین سنجه های کیفیت زندگی در یک شهر محسوب می گردد.
لذا"شرایطی که فرد بتواند با آزادی کامل در یک محیط شهری گام بردارد و به اطراف بنگرد، مهم ترین نشانه کیفیت تمدن آن محیط به شمار می رود. پیادهروی سبب پیوستگی ساختارها، فضاها و مردمان یک شهر با یکدیگر شده و آنچه عابران پیاده را متمایز می سازد، این است که آنها راحت و آهسته هستند. در نهایت اینکه، پیادهروی به عنوان گونه ای از حمل و نقل که مستقل بوده و اشكال دیگر همچون حمل و نقل عمومی بر آن تكیه دارند باید در آستانه هزاره سوم بیش از پیش مورد توجه برنامه ریزان امور شهری قرار گیرد.
معابر ایمن برای عابران پیاده
عابران پیاده در مقایسه با سایر شیوه های حمل و نقل درون شهری در معرض مخاطرات بیشتری قرار دارند. طراحی نامناسب پیاده راهها و مجاورت آنها با خیابانها و بزرگراهها و عدم تعبیه مناسب خطوط عابر پیاده در سطح خیابانها می تواند ضریب ایمنی پیاده روندگان را تا حد زیادی کاهش دهد. برای تامین ایمنی مورد نیاز عابران، روشها و استراتژیهای مختلفی از سوی طراحان و مدیران شهری پیشنهاد و ارائه گردیده اند. این پیشنهادات غالبا دارای دو رویکرد اصلی؛ رویکرد فرهنگی و رویکرد کالبدی می باشند.
ایمنی به مجموعه پیچیده ای از باورها، دانش ها و رفتارهای افراد اطلاق می گردد که آنها را در برابر حوادث و خطرات مصون نگه می دارد. این فرهنگ باید قبل از ورود به محیط و اجتماع در ذهن و فکر فرد ایجاد گردد. مهمترین رکن اجرایی ایمنی، آموزش می باشد که می تواند کمک شایان توجهی به توانایی درک خطر، آگاهی از مسئولیتهای موجود در زمینه ایمنی ترافیک، حساسیت و توجه کاربران و دانش و آگاهی انها ایجاد نماید.
روش های مختلفی را می توان جهت افزایش ایمنی عابران پیاده اتخاذ نمود:
• ارتقا ایمنی عابران پیاده در مناطق تجاری و مناطق مسکونی پرتراکم
• بهبود شبکه پیاده رو و سایر احتیاجات ارتباطی
• اجرای اصلاحات تقاطعها و رفتارهای آرام کننده ترافیک
• ارتقاء وضعیت کیفی و کمی نحوه استقرار علامتهای راهنمای مخصوص عابران پیاده
• بهبود و ارتقاء روشنایی خیابانها
• اصلاح رفتار عابران و رانندگان از طریق آموزش و اجرای قانون