|
کد خبر
۱۱۰۲۱۲
کپی شد
خطر سقوط تهران در گود تجاریها
تین نیوز| افزایش فرونشست و فروریزشهای زمین در تهران زنگ خطری برای ادارهکنندگان شهر است؛ صدایی که اگر به درستی شنیده شود میتواند پایانی بر صدور بیضابطه مجوزهای ساختوسازهای بلندمرتبه باشد که بخشی از آنها کاربری تجاری دارد.
تنها بین سالهای ۹۰ تا ۹۲ حدود ۱۴۰ مجوز برای چنین ساختمانهایی در تهران صادر شده و این به معنای گودبرداریهای عمیق در شهر است. این گودها خطقرمزها را رد کردهاند؛ در حالی که در سراسر دنیا گودبرداریهای بالای ۲۵ متر بهعنوان گودبرداریهای خطرناک به شمار میرود و از آنها پرهیز میشود، در تهران، متوسط عمق گودبرداریها ۴۵ متر است و گودبرداریهایی با عمق ۷۰ متر نیز انجام شده است. مسئولان وزارت راه و شهرسازی نسبت به ایمن نبودن این گودبرداریهای هشدار میدهند و معتقدند وقت آن است که تخصصهای مختلف در حوزه ساختوساز، از مکانیک
خاک گرفته تا مهندسی معماری، گرد همآیند و دستورالعملی برای مواجهه با گودبرداریهای خطرناک ارائه کنند.
پیروز حناچی، دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری در همایشی با موضوع گودبرداری و علم ژئوتکنیک، به توسعه شهرهای ایران در زمینه عملیات فنی و تخصصی در دو دهه اخیر اشاره کرد و افزود: توسعه ساختوساز میتواند فرصتی برای پیوند علوم مختلف مانند مکانیک خاک، ژئوتکنیک، عمران و معماری باشد.
او در بیان خطراتی که میتواند در کمین ساختوسازها بهویژه گودبرداریهای نادرست باشد، اظهار کرد: در حالی که گودبرداریهای بالای ۲۵ متر را در علم ژئوتکنیک خطرناک میدانند، در تهران گودبرداریهایی با عمق ۷۵ متر هم انجام شده و به طور متوسط گودهای تهران ۴۰ تا ۴۵ متر عمق دارند و نمیتوانیم بگوییم این گودها عارضهای ایجاد نمیکنند.
حناچی با تاکید بر لزوم رسیدن به تعادل در توسعه شهری و داشتن نگاه همهجانبه به مسائل زیرسطحی در ساختوساز، افزود: در بین سالهای ۹۰ تا ۹۲ مجوز ساخت حدود ۱۴۰ ساختمان بلندمرتبه در تهران صادر شده و این ساختمانها علت اصلی حفر گودالهای عمیق در تهران هستند اما اکنون میدانیم این روند نباید تبدیل به یک روند دائمی شود.
او با اشاره به اینکه برخی از این مجوزها مربوط به ساختوسازهای تجاری در شمال تهران است، گفت: مجموعههای تجاری بزرگ بارگذاری مضاعف روی زمین دارند زیرا هم سطح زیادی اشغال میکنند و هم به واسطه بارگذاری که روی آنها میشود، حداکثر گود را برای تامین پارکینگ و ارائه خدمات دارند.
به گفته حناچی، در دولت جدید چنین مجوزهایی در کمیسیون ماده ۵ داده نمیشود، اما در گذشته مجوزهایی از این نوع صادر شده و بسیاری از مشکلات را به وجود آورده است.
دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری یادآور میشود: اطلاعات زیادی از لایههای زیرین شهر تهران در دست نیست و حفرههای زیادی در دل خاک است که احتمال ریزش آنها به بهانههای مختلف وجود دارد؛ برهمین اساس لازم است برای رسیدن به تعادل، علوم مهندسی ساختمان، عمران و ژئوتکنیک گرد همآیند و به مسائل مشترک در این بخش چارچوب بخشند.
در حال حاضر در تهران گودهای زیادی وجود دارد که برخی از آنها به حال خود رها شدهاند. معاون وزیر راه و شهرسازی میگوید: شورای عالی شهرسازی و معماری نگران و به دنبال کنترل گودهای عمیق است. او تاکید میکند: گودهای نگرانکنندهای در تهران وجود دارد که خطرناکترین مکانها در زمان وقوع بلایای طبیعی هستند.
به گفته او برای چارچوبمند کردن احداث و نظارت بر این گودها، باید نهادهای علمی و تخصصی در حوزه ساختوساز و مسکن و متخصصان بخشهای زیرسطحی مانند مکانیک خاک با همکاری هم بهدنبال تدوین چارچوب و اصول گودبرداری بهعنوان یک بحث تخصصی و سامان دادن به این موضوع باشند. او تاکید میکند: نگاه تکبعدی به مسئله گودهای تهران کارگشا نیست و نیازمند همکاری بخشهای مختلف است.
تدوین دستورالعمل گودبرداری در وزارت راه
باتوجه به فراگیر شدن رسانههای اجتماعی و آگاهی یافتن بخش بیشتری از مردم از آنچه در شهرها میگذرد، این روزها اخبار گودبرداریهای غیرمجاز و خطرناک به سرعت رسانهای میشود و بخش بیشتری از مردم را درگیر میکند.
در بخش دیگری از همایش تخصصی مکانیک خاک، حامد مظاهریان، معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی گفت: در سالهای اخیر پژوهشهای گستردهای در شهرهای دنیا در زمینه رفتار متقابل خاک و سازه شده که مقاومت لایههای خاک، وضعیت آبهای زیرزمینی، نشستپذیری خاکها در پروژههای عمرانی و شهری و حتی راهسازی، از جمله این بررسیهاست.
به گفته مظاهریان وزارت راه و شهرسازی به طور پیوسته مسائل مربوط به این حوزه را رصد میکند تا بتواند تجدیدنظرهای لازم را در قوانین موجود داشته باشد. در همین راستا اکنون بازنگری مبحث هفتم مقررات ملی ساختمان در وزارت راه و شهرسازی در دستورکار است. همچنین به گفته وی، پیگیری برای تهیه دستورالعمل اجرای گودبرداریها در وزارت راه و شهرسازی ادامه دارد.
معاون وزیر راه و شهرسازی با بیان اینکه افزایش اقبال مردم به شهرها، تحول جدیدی در سراسر جهان است، افزود: بیش از نیمی از جمعیت جهان یعنی حدود ۵۴ درصد، در شهرها زندگی میکنند که حدود ۴ میلیارد نفر را شامل میشود. این رشد در ایران شتابانتر است و حدود ۷۳ درصد ایرانیها در شهرها زندگی میکنند. به گفته مظاهریان این مسئله نشان میدهد مسائل مهم جهان در آینده، مرتبط با شهرها خواهد بود.
آنطور که معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی میگوید در اجلاس اخیر «هبیتات» که در اکوادور برگزار شد، شهر در مرکز توجه قرار گرفت و برای نخستینبار تلاش شد توجه شرکتکنندگان به این موضوع جلب شود که زندگی شهری میتواند ارزش به شمار رود؛ این در حالی است که پیش از این بیشتر بر بازگشت به روستاها تمرکز میشد اما اکنون این مسئله در دنیا دارای اهمیت شده که ضمن فراموش نکردن روستاها، به شهرها و مسائل مربوط به زندگی شهرنشینی توجه کنیم.
مظاهریان معتقد است اکنون که توجه به شهرها تبدیل به یک مسئله بینالمللی شده، باید به برخی مسائل توجه جدی شود؛ از جمله پدیده فرونشستها و فروریزشها. او توضیح داد: در زمینه فرونشستها دانش عملی ناچیزی داریم و وقتی فروریزشی رخ میدهد، دستگاههای مختلف صحبتهایی متفاوت و حتی به یکدیگر اتهامزنی میکنند که بخشی از این مسئله به دلیل آن است که به درستی نمیدانیم در زیر زمین چه اتفاقی در جریان است. البته میدانیم این ریزشها و نشستها به نوع لایههای خاک و دخالتهای انسان مربوط میشود اما وظیفه علم مهندسی است که بگوید هر کدام چهقدر در این زمینه نقش دارند.
در واقع انتظار داریم علم مهندسی قدرت پیشبینی درباره ابعاد این مسئله و توان لازم برای مواجهه با آنها را داشته باشد. او میگوید: تا اندازه زیادی از این مسئله دور شده و غفلت کردهایم.
ناآگاهی درباره ایمنی گودبرداری
مظاهریان با بیان اینکه در حال حاضر دانش بروزتر و تجربههای بیشتری در زمینه گودبرداری داریم، یادآور میشود: در این بخش ابهام کمتری وجود دارد و بیشتر آنچه رخ میدهد به عملکرد ما مربوط است؛ یعنی رفتارهای مهندسی ما خوب نیست و پروژه را به درستی مدیریت نمیکنیم و اتفاقات ناگوار رخ میدهد.
حتی تعریف درستی از روشهای گودبرداری و اینکه کدام گودها خطرناکتر هستند نداریم؛ بهعنوان نمونه نمیدانیم گودبرداریهای غیرمتعارف ۷۰ متری در تهران، از نظر ایمنی در چه وضعیتی هستند و هنگام بروز مسائلی مانند آتشسوزی و... چه اقداماتی باید انجام دهیم.
معاون وزیر راه و شهرسازی ادامه میدهد: در زمینه ایمنسازی گودبرداریها، راهکارها و روشها را روی کاغذ میدانیم اما در مهندسی و اجرا هنوز با استانداردها فاصله داریم، بنابراین لازم است گروههای دستاندرکار در ساختوساز از مکانیک خاک گرفته تا مهندسان عمران، گرد هم آیند و نقشه راهی در زمینه شیوه گودبرداری و راههای کاهش و مواجهه با خطراتش تدوین کنند.
مقابله با امضافروشی مهندسان ساختمان
لزوم بازگشت به اخلاق حرفهای از دیگر نکاتی است که به گفته مظاهریان باید در مجموعه دستاندرکار در امور ساختوساز در اولویت قرار گیرد.
او با بیان اینکه موضوعات ناخوشایندی را به جمع کوچکی از مهندسان نسبت میدهند که شامل امضاها و اظهارات غیرواقعی است، افزود: برای کاهش این مشکلات، هیات دولت در اسفند سال گذشته آییننامه اجرای قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان را اصلاح و وزیر راه و شهرسازی نظامنامهای براساس آن به دستگاهها ابلاغ کرد تا مبنای عمل در زمینه اخلاق حرفهای قرار گیرد.
مظاهریان معتقد است ملاک کار در ساختوساز باید رجحان منافع عمومی بر منافع شخصی و جلوگیری از تضاد منافع باشد؛ این مسئلهای است که به گفته وی در آییننامه قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان بر آن تاکید شده است.
پیروز حناچی، دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری در همایشی با موضوع گودبرداری و علم ژئوتکنیک، به توسعه شهرهای ایران در زمینه عملیات فنی و تخصصی در دو دهه اخیر اشاره کرد و افزود: توسعه ساختوساز میتواند فرصتی برای پیوند علوم مختلف مانند مکانیک خاک، ژئوتکنیک، عمران و معماری باشد.
او در بیان خطراتی که میتواند در کمین ساختوسازها بهویژه گودبرداریهای نادرست باشد، اظهار کرد: در حالی که گودبرداریهای بالای ۲۵ متر را در علم ژئوتکنیک خطرناک میدانند، در تهران گودبرداریهایی با عمق ۷۵ متر هم انجام شده و به طور متوسط گودهای تهران ۴۰ تا ۴۵ متر عمق دارند و نمیتوانیم بگوییم این گودها عارضهای ایجاد نمیکنند.
حناچی با تاکید بر لزوم رسیدن به تعادل در توسعه شهری و داشتن نگاه همهجانبه به مسائل زیرسطحی در ساختوساز، افزود: در بین سالهای ۹۰ تا ۹۲ مجوز ساخت حدود ۱۴۰ ساختمان بلندمرتبه در تهران صادر شده و این ساختمانها علت اصلی حفر گودالهای عمیق در تهران هستند اما اکنون میدانیم این روند نباید تبدیل به یک روند دائمی شود.
او با اشاره به اینکه برخی از این مجوزها مربوط به ساختوسازهای تجاری در شمال تهران است، گفت: مجموعههای تجاری بزرگ بارگذاری مضاعف روی زمین دارند زیرا هم سطح زیادی اشغال میکنند و هم به واسطه بارگذاری که روی آنها میشود، حداکثر گود را برای تامین پارکینگ و ارائه خدمات دارند.
به گفته حناچی، در دولت جدید چنین مجوزهایی در کمیسیون ماده ۵ داده نمیشود، اما در گذشته مجوزهایی از این نوع صادر شده و بسیاری از مشکلات را به وجود آورده است.
دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری یادآور میشود: اطلاعات زیادی از لایههای زیرین شهر تهران در دست نیست و حفرههای زیادی در دل خاک است که احتمال ریزش آنها به بهانههای مختلف وجود دارد؛ برهمین اساس لازم است برای رسیدن به تعادل، علوم مهندسی ساختمان، عمران و ژئوتکنیک گرد همآیند و به مسائل مشترک در این بخش چارچوب بخشند.
در حال حاضر در تهران گودهای زیادی وجود دارد که برخی از آنها به حال خود رها شدهاند. معاون وزیر راه و شهرسازی میگوید: شورای عالی شهرسازی و معماری نگران و به دنبال کنترل گودهای عمیق است. او تاکید میکند: گودهای نگرانکنندهای در تهران وجود دارد که خطرناکترین مکانها در زمان وقوع بلایای طبیعی هستند.
به گفته او برای چارچوبمند کردن احداث و نظارت بر این گودها، باید نهادهای علمی و تخصصی در حوزه ساختوساز و مسکن و متخصصان بخشهای زیرسطحی مانند مکانیک خاک با همکاری هم بهدنبال تدوین چارچوب و اصول گودبرداری بهعنوان یک بحث تخصصی و سامان دادن به این موضوع باشند. او تاکید میکند: نگاه تکبعدی به مسئله گودهای تهران کارگشا نیست و نیازمند همکاری بخشهای مختلف است.
تدوین دستورالعمل گودبرداری در وزارت راه
باتوجه به فراگیر شدن رسانههای اجتماعی و آگاهی یافتن بخش بیشتری از مردم از آنچه در شهرها میگذرد، این روزها اخبار گودبرداریهای غیرمجاز و خطرناک به سرعت رسانهای میشود و بخش بیشتری از مردم را درگیر میکند.
در بخش دیگری از همایش تخصصی مکانیک خاک، حامد مظاهریان، معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی گفت: در سالهای اخیر پژوهشهای گستردهای در شهرهای دنیا در زمینه رفتار متقابل خاک و سازه شده که مقاومت لایههای خاک، وضعیت آبهای زیرزمینی، نشستپذیری خاکها در پروژههای عمرانی و شهری و حتی راهسازی، از جمله این بررسیهاست.
به گفته مظاهریان وزارت راه و شهرسازی به طور پیوسته مسائل مربوط به این حوزه را رصد میکند تا بتواند تجدیدنظرهای لازم را در قوانین موجود داشته باشد. در همین راستا اکنون بازنگری مبحث هفتم مقررات ملی ساختمان در وزارت راه و شهرسازی در دستورکار است. همچنین به گفته وی، پیگیری برای تهیه دستورالعمل اجرای گودبرداریها در وزارت راه و شهرسازی ادامه دارد.
معاون وزیر راه و شهرسازی با بیان اینکه افزایش اقبال مردم به شهرها، تحول جدیدی در سراسر جهان است، افزود: بیش از نیمی از جمعیت جهان یعنی حدود ۵۴ درصد، در شهرها زندگی میکنند که حدود ۴ میلیارد نفر را شامل میشود. این رشد در ایران شتابانتر است و حدود ۷۳ درصد ایرانیها در شهرها زندگی میکنند. به گفته مظاهریان این مسئله نشان میدهد مسائل مهم جهان در آینده، مرتبط با شهرها خواهد بود.
آنطور که معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی میگوید در اجلاس اخیر «هبیتات» که در اکوادور برگزار شد، شهر در مرکز توجه قرار گرفت و برای نخستینبار تلاش شد توجه شرکتکنندگان به این موضوع جلب شود که زندگی شهری میتواند ارزش به شمار رود؛ این در حالی است که پیش از این بیشتر بر بازگشت به روستاها تمرکز میشد اما اکنون این مسئله در دنیا دارای اهمیت شده که ضمن فراموش نکردن روستاها، به شهرها و مسائل مربوط به زندگی شهرنشینی توجه کنیم.
مظاهریان معتقد است اکنون که توجه به شهرها تبدیل به یک مسئله بینالمللی شده، باید به برخی مسائل توجه جدی شود؛ از جمله پدیده فرونشستها و فروریزشها. او توضیح داد: در زمینه فرونشستها دانش عملی ناچیزی داریم و وقتی فروریزشی رخ میدهد، دستگاههای مختلف صحبتهایی متفاوت و حتی به یکدیگر اتهامزنی میکنند که بخشی از این مسئله به دلیل آن است که به درستی نمیدانیم در زیر زمین چه اتفاقی در جریان است. البته میدانیم این ریزشها و نشستها به نوع لایههای خاک و دخالتهای انسان مربوط میشود اما وظیفه علم مهندسی است که بگوید هر کدام چهقدر در این زمینه نقش دارند.
در واقع انتظار داریم علم مهندسی قدرت پیشبینی درباره ابعاد این مسئله و توان لازم برای مواجهه با آنها را داشته باشد. او میگوید: تا اندازه زیادی از این مسئله دور شده و غفلت کردهایم.
ناآگاهی درباره ایمنی گودبرداری
مظاهریان با بیان اینکه در حال حاضر دانش بروزتر و تجربههای بیشتری در زمینه گودبرداری داریم، یادآور میشود: در این بخش ابهام کمتری وجود دارد و بیشتر آنچه رخ میدهد به عملکرد ما مربوط است؛ یعنی رفتارهای مهندسی ما خوب نیست و پروژه را به درستی مدیریت نمیکنیم و اتفاقات ناگوار رخ میدهد.
حتی تعریف درستی از روشهای گودبرداری و اینکه کدام گودها خطرناکتر هستند نداریم؛ بهعنوان نمونه نمیدانیم گودبرداریهای غیرمتعارف ۷۰ متری در تهران، از نظر ایمنی در چه وضعیتی هستند و هنگام بروز مسائلی مانند آتشسوزی و... چه اقداماتی باید انجام دهیم.
معاون وزیر راه و شهرسازی ادامه میدهد: در زمینه ایمنسازی گودبرداریها، راهکارها و روشها را روی کاغذ میدانیم اما در مهندسی و اجرا هنوز با استانداردها فاصله داریم، بنابراین لازم است گروههای دستاندرکار در ساختوساز از مکانیک خاک گرفته تا مهندسان عمران، گرد هم آیند و نقشه راهی در زمینه شیوه گودبرداری و راههای کاهش و مواجهه با خطراتش تدوین کنند.
مقابله با امضافروشی مهندسان ساختمان
لزوم بازگشت به اخلاق حرفهای از دیگر نکاتی است که به گفته مظاهریان باید در مجموعه دستاندرکار در امور ساختوساز در اولویت قرار گیرد.
او با بیان اینکه موضوعات ناخوشایندی را به جمع کوچکی از مهندسان نسبت میدهند که شامل امضاها و اظهارات غیرواقعی است، افزود: برای کاهش این مشکلات، هیات دولت در اسفند سال گذشته آییننامه اجرای قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان را اصلاح و وزیر راه و شهرسازی نظامنامهای براساس آن به دستگاهها ابلاغ کرد تا مبنای عمل در زمینه اخلاق حرفهای قرار گیرد.
مظاهریان معتقد است ملاک کار در ساختوساز باید رجحان منافع عمومی بر منافع شخصی و جلوگیری از تضاد منافع باشد؛ این مسئلهای است که به گفته وی در آییننامه قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان بر آن تاکید شده است.