سلسله «نشست» های زیرزمینی در پایتخت
پس از حوادث زمینی در جادهها و واژگونی یا حریق اتوبوسها و نشست زمین در برخی مناطق تهران، گویا این بار نوبت به حوادث زیرزمینی رسیده است. بعد از حادثه انفجار خط لوله در شهران که البته برخی مسئولان شهری معتقد بودند ربطی به مترو نداشت، اما سازمان مدیریت بحران، مقصر نهایی را «مترو» اعلام کرد، عصر چهارشنبه، ۱۷ شهریور، تونل متروی در حال ساخت کیانشهر ریزش کرد و چهار کشته و تعدادی مصدوم برجای گذاشت.
هنوز یک روز از حادثه مترو کیانشهر نگذشته بود که خبر ریزش کارگاه مترو کوهسار شهران به گوش رسید که البته صحت این موضوع، تکذیب شد. این سلسله حوادث که دلیل آن غالبا نشست کردن زمین عنوان میشود درحالی روی داده که یک روز قبل از حادثه کیانشهر، شورای شهر تهران خواستار نظارت بیشتر مسئولان شهرداری در احداث تونل مترو شده بود. این حوادث سریالی نشان میدهد رعایت ایمنی فقط مخصوص جادهها و خودروها و رانندگان و ... نیست بلکه ایمنی کارگران زیر زمینی را نیز شامل میشود.
باز هم خطای انسانی
حوادث مترو کیانشهر و کوهسار و انتشار اخبار ضدو نقیض در رسانهها و فضای مجازی موجب شد مازیار حسینی در مقام معاونت حملونقل و ترافیک شهرداری تهران روز پنجشنبه ۱۸ شهریور به سرعت و قبل از آنکه دامنه شایعات و به گفته وی «سیاسی کردن موضوعات» بر اثر این حادثه گسترش یابد، جزئیات آن را تشریح کند. به گفته معاون شهردار تهران، کار در زیرزمین بهعنوان یکی از سختترین مشاغل شناخته شده و همیشه احتمال بروز حوادث وجود دارد.
حسینی با تشریح جزئیات این حادثه از منظر فنی گفت که این تونل، سه سال قبل با دستگاه تی بیام ساخته شده بود. وی ادامه داد: زمانی که این دستگاه، حرکت و تونل را حفر و سگمنتگذاری میکند، یک رینگ بسته بتونی ایجاد میکند. بعد از حفر تونل در مکانهایی که باید ایستگاه ساخته شود، عملیات ساخت آغاز و ایستگاههایی با طول ۱۴۰ یا ۱۶۰ متر ایجاد میشود.
ایستگاه مترو سازه دو طبقه است که تا روی زمین ۱۵ تا ۲۰ متر از تراز سکو تا سطح زمین فاصله دارد و برای اتصال تونل و ایستگاهها باید سگمنتها برداشته شود تا ایستگاه و تونل با یکدیگر اتصال پیدا کنند. معاون حملونقل و ترافیک شهرداری تهران هرگونه ریزش تونل و فرونشست را رد و اعلام کرد در زیر سازه ایمن قرار دارد و این حادثه از نوع کارگاهی است زیرا زمانی که بیل مکانیکی در حال برداشتن رینگها بوده آنها به طور ناگهان دچار ریزش شدهاند.
به گفته وی، برداشتن رینگها توسط بیل مکانیکی که بارها تجربه شده، بسیار سخت است. حسینی هرگونه خرابکاری را در این حادثه، رد و آن را ناشی از خطای انسانی احتمالی دانست.
انتقاد از رسانهها و شیوه مدیریت بحران
بعد از این حادثه، به سرعت آمار متناقض از حادثه دیدگان، اینکه مسئول HSE در محل نبوده و کوتاهی در اجرای پروژههای مترو بهدلیل سرعت افتتاح، در فضای مجازی منتشر شد با این حال، معاون شهردار تهران ایمنی را خط قرمز خود عنوان کرد و با انتقاد از گسترش شایعات و اتهامات، اظهار داشت که پس از این حادثه در برخی رسانهها و فضای مجازی ذکر شده بود ۵۰ تا ۷۰ نفر در تونل محبوس شده یا خانههای اطراف ریزش کردهاند.
این درحالی است که هنگام ریزش رینگها حدود ۱۰ تا ۱۵ نفر از جمله مامور HSE در فضای کارگاه محبوس شدند که ۶ نفر نجات یافته، اما چهار نفر از جمله راننده بیل مکانیکی و کمک وی فوت کردند. حسینی همچنین با برشمردن پروژههای عظیم شهرداری و کنترل کیفیت آنها همچون پل صدر، نیایش، دریاچه چیتگر، شهرآفتاب و برج میلاد گفت که مدیریت شهری در اجرای پروژهها بینقص نیست اما سرعت را فدای ایمنی نمیکند.
وی که پیشتر، به مدت هفت سال، مسئولیت مدیریت بحران شهر تهران را نیز برعهده داشته، بعد از تشکر از تمامی نیروهای امدادی، تلویحا از عملکرد ستاد مدیریت بحران در این حادثه بهعنوان یک «معلم کوچک» انتقاد و اظهار کرد که نباید هنگام بروز چنین حوادثی، انبوهی از نیروها بدون ارزیابی وارد محل حادثه شوند زیر این امر، مخل کار است و نیروهای مازاد بهعنوان «تماشاچی» خواهند بود بلکه تیمهای ارزیاب باید در کمترین زمان ممکن با هدایت فرمانده میدان، وارد عمل شوند.
وی همچنین با کم اهمیت خواندن حادثه مترو کوهسار گفت که این موضوع یک «حادثه کوچک» برای یک کارگر بوده اما مسئولان امر آن را ریزش اعلام کردند. حسینی همچنین با انتقاد از نحوه انعکاس این حوادث در رسانهها، به حوادث جادهای و تلفات انسانی ناشی از آن اشاره و این پرسش را مطرح کرد که آیا این حوادث نیز مانند خبر حادثه مترو کوهسار اطلاعرسانی میشود یا خیر؟
سه نکته
یک روز پیش از این حادثه، مهدی چمران رئیس شورای شهر در دویست و هشتاد و هشتمین جلسه شورا با اشاره به حادثه نشست خیابان پیامبر از تمام پیمانکاران مترو خواست تا به منظور حفظ ایمنی، تمام مسیر اجرای مترو را اسکن کنند تا از وجود حفرهها و نیز لولههای گاز و دیگر تأسیسات آگاهی یابند.
وی همچنین پیشنهاد کرد که برای پرهیز از چنین حوادثی، کانالهای تأسیسات مشترک شهری در خیابانها و بزرگراههای جدید التأسیس اجرا شود. درباره حادثه مترو کیانشهر و سوانح قبلی که خصوصا بهدلیل نشست زمین، گودبرداری و نظایر آن صورت گرفته، چند نکته قابل توجه است: نخست اینکه: پاسخگویی فوری درباره حوادث و تشریح دقیق و فنی آن و پذیرش خطا در اجرای پروژهها از سوی مسئولان شهری، نکته مثبت و درخور اهمیتی است که غالبا پاشنه آشیل سازمان هاست اما در این حادثه، به نقطه قوت تبدیل شده است.
دوم اینکه: وظیفه رسانهها، تنویر افکار عمومی است و اگرچه برخی مواقع ممکن است آگاهانه و از روی شیطنت یا ناآگاهانه اخبار غیرموثقی در رسانهها و فضای مجازی منتشر شود که اصلا قابل پذیرش نیست اما مدیران شهری نیز نباید با اشاره ممتد به آن، مسئولیت خویش را تقلیل یا با مقایسه آن با حوادث جادهای و تلفات ناشی از آن، این سوانح را کم اهمیت جلوه دهند.
سوم اینکه: اگرچه گزارش کامل این حادثه بعد از بررسیهای تکمیلی اعلام میشود اما مانند بسیاری از سوانح، باز هم بیشترین تأکید بر «خطای انسانی» و البته نبود مدیریت بحران است. فارغ از صحت این موضوع و بدون انکار آن، تأکیدات فراوان بر این موارد، نشانههایی از کاهش تقصیر خویش و مقصر دانستن دیگران است. تا زمانی که مسئولیت حوادث را نپذیریم، پیشگیری از بروز حوادث بعدی یا جلوگیری از تشدید آن، دشوارتر خواهد بود.
با انتقاد معاون شهردار تهران از مدیریت بحران این حادثه، باید منتظر اظهارنظر اعضای شورای شهر و سایر نهادهای مرتبط و ناظر از جمله سازمان مدیریت بحران کشور باشیم. در گزارش نهایی حادثه شهران، مترو، مقصر حادثه معرفی شد. این بار مقصر کیست؟
لینک خبر:
http://transportationweekly.ir/fa/Main/Detail/7558