◄ راهداری سیستان و بلوچستان چگونه حریم راه‌ ها را ایمن‌ تر کرد؟

اقدامات راهداری در سیستان و بلوچستان طی سه ماهه نخست سال ۱۴۰۵ را نمی توان صرفاً مجموعه ای از عملیات های پراکنده نگهداری راه دانست. ترکیب داده های اعلام شده نشان می دهد الگوی مداخله در این استان، از «مرمت نقطه ای» عبور کرده و به سمت یک بسته

در این بازه، ۱۵۰۰ کیلومتر خط کشی، ۱۰۰ کیلومتر اصلاح شیب شیروانی، ۵ کیلومتر نصب و اصلاح حفاظ های فلزی و بتنی، ۳۰۰۰ عدد تابلو و تجهیزات ترافیکی، ۱۲۰۰ مترمربع علائم افقی، ۱۵۰ مترمربع تابلوهای اطلاعاتی و ۶ نقطه روشنایی نقطه ای در محورهای استان اجرا شده است. این ارقام در ظاهر، فهرستی از عملکرد اجرایی اند؛ اما در سطح تحلیلی، هر کدام به یکی از حلقه های زنجیره کاهش ریسک در راه های برون شهری اشاره دارند.

در میان این شاخص ها، خط کشی ۱۵۰۰ کیلومتری مهم ترین مؤلفه به شمار می رود؛ زیرا خط کشی، پایه ای ترین ابزار هدایت بصری راننده در جاده است و در استانی با پراکندگی سکونتگاه ها، محورهای طولانی، تردد شبانه و سهم بالای جابه جایی جاده ای، نقشی فراتر از یک عملیات روتین دارد. هرچه خوانایی مسیر افزایش یابد، احتمال انحراف، سبقت پرریسک و تصمیم گیری دیرهنگام راننده کاهش می یابد. از این منظر، خط کشی را باید یکی از کم هزینه ترین اما پربازده ترین ابزارهای پیشگیری از سوانح دانست.

در گام بعد، اصلاح ۱۰۰ کیلومتر شیب شیروانی نشان می دهد تمرکز راهداری تنها بر روی سطح سواره رو نبوده، بلکه حریم راه نیز به عنوان بخشی از معماری ایمنی دیده شده است. این بخش از عملیات معمولاً کمتر در متن خبرها برجسته می شود، در حالی که از منظر فنی، شیب های اصلاح نشده می توانند در زمان خروج خودرو از مسیر، شدت حادثه را چند برابر کنند. بنابراین، اصلاح شیب شیروانی را باید اقدامی زیرساختی برای کاهش پیامد تصادف، نه فقط پیشگیری از آن، ارزیابی کرد.

همین منطق درباره نصب و اصلاح ۵ کیلومتر حفاظ فلزی و بتنی نیز صادق است. حفاظ ایمنی در جاده، ابزار مداخله در لحظه بحران است؛ یعنی زمانی که خطای انسانی یا شرایط محیطی رخ داده و هدف، جلوگیری از تبدیل یک حادثه به سانحه ای شدیدتر است. به بیان دیگر، اگر خط کشی و تابلوها لایه پیشگیرانه ایمنی باشند، حفاظ ها در لایه کنترل خسارت قرار می گیرند. این دوگانه نشان می دهد که برنامه ایمنی استان، هم پیشگیری و هم کاهش شدت حادثه را به رسمیت شناخته است.

در بخش علائم و تجهیزات نیز، نصب ۳۰۰۰ عدد تابلو و تجهیزات ترافیکی در کنار اجرای ۱۲۰۰ مترمربع علائم افقی و ۱۵۰ مترمربع تابلوهای اطلاعاتی بیانگر آن است که مدیریت ایمنی راه در استان بر ارتقای «ارتباط جاده با راننده» استوار شده است. در شبکه ای که بخشی از آن در کریدورهای ترانزیتی و مسیرهای طولانی قرار دارد، کیفیت و کفایت علائم می تواند مستقیماً بر کاهش خطای ادراکی رانندگان اثر بگذارد؛ به ویژه در محورهایی که ترافیک سنگین، خستگی راننده و شرایط اقلیمی، ریسک را افزایش می دهد.

۶ نقطه روشنایی نقطه ای نیز گرچه از نظر عددی در مقایسه با سایر شاخص ها کوچک تر به نظر می رسد، اما از منظر اثرگذاری می تواند جزو مداخلات کلیدی باشد. روشنایی در تقاطع ها و نقاط حساس، یکی از مؤثرترین ابزارها برای افزایش ضریب دید و کاهش تصادف در شب است. در واقع، وزن تحلیلی این شاخص بیش از حجم عددی آن است.

خوانش آماری از عملکرد راهداری استان

• ۱۵۰۰ کیلومتر خط کشی: تقویت هدایت بصری و افزایش خوانایی مسیر

• ۱۰۰ کیلومتر اصلاح شیب شیروانی: ایمن سازی حریم راه و کاهش شدت پیامد خروج از مسیر

• ۵ کیلومتر حفاظ ایمنی: کنترل خسارت در نقاط مستعد حادثه

• ۳۰۰۰ عدد تابلو و تجهیزات: ارتقای نظام هشدار و هدایت رانندگان

• ۱۲۰۰ مترمربع علائم افقی: تکمیل نشانه گذاری مسیر

• ۱۵۰ مترمربع تابلو اطلاعاتی: بهبود اطلاع رسانی در راه

• ۶ نقطه روشنایی: تقویت ایمنی تقاطع ها و تردد شبانه

برآیند این اقدامات نشان می دهد راهداری سیستان و بلوچستان در سه ماهه نخست ۱۴۰۵، رویکردی ترکیبی و چندسطحی را برای ایمنی راه ها دنبال کرده است؛ رویکردی که از خط کشی و علائم آغاز می شود، به حریم راه و حفاظ ها می رسد و در نهایت با روشنایی نقاط حساس تکمیل می شود. اگر این روند با اولویت بندی محورهای پرتصادف، تقاطع های حادثه خیز و مسیرهای پرتردد ادامه یابد، می توان انتظار داشت که ایمن سازی راه ها در استان از سطح اقدامات نگهداری فراتر رفته و به یک سیاست مؤثر برای کاهش سوانح جاده ای تبدیل شود.