◄ چذابه در مسیر توسعه؛ آیا زیرساخت های فعلی پاسخگوی حجم صادرات و تردد مسافران است؟
در حالی که آمار ترانزیت جادهای کشور در سال ۱۴۰۳ به رقم ۱۷.۵ میلیون تن رسیده است، بررسی عملکرد پایانه مرزی چذابه نشان میدهد مدیریت هوشمند تردد و توسعه محوطههای بارگیری، کلید اصلی افزایش بهرهوری در این دروازه استراتژیک است.
مرز چذابه به عنوان یکی از کانون های اصلی تجارت با عراق و گذرگاه استراتژیک زائران عتبات عالیات، اکنون در نقطه ای قرار دارد که نیازمند بازنگری در مدل های مدیریت زیرساختی است. با وجود رشد ۲۰ درصدی ترانزیت جاده ای کشور در سال اخیر، کارشناسان معتقدند ظرفیت های فیزیکی این مرز برای حفظ رقابت پذیری در کریدورهای حمل ونقل منطقه ای، باید با «مدیریت هوشمند» و «توسعه روبنایی» همراه شود.
به گزارش تین نیوز، مرز چذابه در ۱۱۰ کیلومتری اهواز، به واسطه نزدیکی به کانون های صنعتی خوزستان، مزیتی رقابتی در کاهش هزینه های لجستیکی و زمان سفر دارد. اما آنچه در بررسی وضعیت این پایانه مرزی بیش از هر چیز خودنمایی می کند، لزوم تمایز میان «ظرفیت های صادراتی» و «ترانزیت بین المللی» است.
اگرچه آمارهای کلان سازمان راهداری و حمل ونقل جاده ای از رشد چشمگیر ترانزیت (رسیدن به ۱۷.۵ میلیون تن) در سال ۱۴۰۳ حکایت دارد، اما در مرز چذابه، سهم صادرات کالا همچنان پیشران اصلی عملیات است. نبود آمار تفکیکی و متمرکز از تناژ بار ترانزیتی در این نقطه مرزی در گزارش های عمومی، نشان دهنده لزوم ارتقای نظام داده پردازی و شفافیت آماری در پایانه های مرزی استان خوزستان است. بدون داشتن داده های دقیق، برنامه ریزی برای توسعه زیرساخت ها - نظیر افزایش گیت های بازرسی یا بهسازی محوطه های بارگیری - با خطا همراه خواهد بود.
چالش ها و ضرورت ها: فراتر از توسعه فیزیکی
برای تبدیل شدن چذابه به یک هابِ لجستیکیِ تمام عیار، صرفاً احداث ابنیه کافی نیست. تجربیات سال های اخیر در مدیریت تردد زائران و کامیون های حامل کالاهای صادراتی نشان می دهد که «مدیریت هوشمند جریان ترافیک» و «هماهنگی بین دستگاهی» حلقه های مفقوده اصلی هستند.
در حال حاضر، اداره کل راهداری و حمل ونقل جاده ای استان خوزستان در خط مقدم اجرایی کردن «طرح جامع پایانه مرزی چذابه» قرار دارد. تسریع در تکمیل محوطه سازی ها، تأمین زیرساخت های رفاهی برای رانندگان ترانزیت و ارتقای سیستم های پایش الکترونیک، از جمله اولویت هایی است که می تواند چذابه را از یک گذرگاه سنتی به یک پایانه هوشمند تبدیل کند.
نقش مطالبه گری و حکمرانی داده
صنعت حمل ونقل دریایی و جاده ای کشور اکنون بیش از هر زمان دیگری به «حکمرانی داده محور» نیاز دارد. رسانه های تخصصی و نهادهای ناظر، به جای تکیه بر آمارهای کلی کشوری، باید با مطالبه گریِ آمارهای عملیاتی از ادارات کل استانی، زمینه شفافیت بیشتر را فراهم کنند. ارتقای بهره وری در چذابه نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی برای حفظ سهم بازار ایران در تجارت با عراق است.
چذابه پتانسیل تبدیل شدن به یکی از بازوهای اصلیِ کریدورهای ترانزیتی ایران را دارد، مشروط بر آنکه رویکرد «پروژه محور» جای خود را به رویکرد «سیستمی و هوشمند» بدهد. مشارکت بخش خصوصی در توسعه زیرساخت های پایانه و اولویت بندی پژوهش های مسئله محور برای رفع گلوگاه های ترافیکی در این مرز، می تواند خروجی های ملموسی برای اقتصاد حمل ونقل کشور به همراه داشته باشد.
