افزایش اعتبار؛ راه بهبود راهها
تین نیوز | «۷۵درصد حملونقل کشور از طریق ۴۸هزار کیلومتر راه جادهای انجام میشود که ۴۰درصد این جادهها در وضعیت بد و بسیار بد قرار دارند.» این گفته عباس آخوندی، وزیر راه، مسکن و شهرسازی است که در نخستین همایش سیستمهای هوشمند حملونقل جادهای مطرح شد.
اعلام وضعیت نامناسب جادههای کشور و تاکید وزیر بر این موضوع، میتواند گوشزدی به مسئولان سازمان راهداری و حملونقل جادهای باشد تا با چارهاندیشی و ارائه راهکارهای مناسب برای بهبود وضعیت جادهها اقدامات لازم را انجام دهند. بدون تردید توجه و رسیدگی به جادهها در کشوری مانند ایران که ۷۵درصد از بار صنعت حملونقل را راههای زمینی و جادهها به دوش میکشند، از اهمیت ویژهای برخوردار است. از سوی دیگر بهسازی و نوسازی جادهها به منظور کاهش میزان تصادفات و سوانح و تلفات جادهای باید در برنامهریزی مسئولان این بخش قرار گیرد، اما ضرورت
این اقدامات زمانی مفهوم عملی به خود میگیرد که هزینه دستگاهها، ادوات و مواد و مصالح مورد نیاز برای تعمیر و اصلاح جادهها در اختیار مسئولان و ماموران به این امر باشد. بررسی لایحه بودجه سال ۹۴ کل کشور نشان میدهد که کل بودجه سازمان راهداری و حملونقل جادهای با رشد ۲۸درصدی نسبت به بودجه امسال پیشنهاد شده است و امید میرود با تخصیص به موقع این بودجه، اقدامات لازم برای محافظت و نگهداری از شریانهای جادهای کشور انجام شود.
نیاز سالانه جادهها
روز گذشته داوود کشاورزیان، رییس سازمان راهداری و حملونقل جادهای از نیاز این سازمان به ۷ هزار میلیارد تومان بودجه سالانه خبر داد و گفت: نمایندگان مجلس ۵۰۰میلیارد تومان اعتبار برای این سازمان تصویب کردهاند. به گفته وی، با توجه به تعدد پروژههای راهسازی در کشور، باید اعتبارات بیشتری به این بخش اختصاص یابد، زیرا سرمایهگذاری مناسب و ایجاد راه ارتباطی ایمن میتواند منجر به توسعه پایدار راهها و درنتیجه توسعه حملونقل در کشور شود. وی وعده داده است در سال آینده سازمان راهداری و حملونقل جادهای، توسعه و تجهیزات جادهای را در
برنامههای اصلی خود قرار میدهد.
حال با در نظر گرفتن شرایط جادههای کشور و نیاز آنها به نگهداری، بهسازی و نوسازی و از سوی دیگر با توجه به کافی نبودن بودجه برای این امر، باید راهکارهای دیگری پیش گرفت تا علاوه بر دستیابی به اهداف مورد نظر در این حوزه، از تصادفات و سوانح جادهای نیز جلوگیری شود.
کمبود بودجه برای نگهداری راهها
گفتوگوی صمت با احمدرضا خادمی، مشاور معاون راهداری سازمان راهداری و حملونقل جادهای کشور گویای این مطلب است که تنها در صورت اختصاص اعتبارات لازم به این بخش میتوان در جهت بهبود وضعیت راهها گام برداشت. وی با بیان اینکه اعتبار در نظر گرفته شده برای راهداری و نگهداری راهها بر اساس ارزش راه تعیین و تصویب میشود، میگوید: بر اساس استاندارد جهانی ۳ تا ۵درصد ارزش راهها صرف نگهداری آن میشود، این درحالی است که ارزش راهها در ایران ۲۰۰هزار میلیارد تومان برآورد شده است. حال اگر میانگین استاندارد جهانی را ۴درصد درنظر گرفته و در رقم ارزش
راهها ضرب کنیم، عددی معادل ۸هزار میلیارد تومان بهدست میآید که نشان میدهد راههای کشور به این مبلغ برای نگهداری و بهسازی نیاز دارند. این درحالی است که مبلغ اختصاصیافته ۲ هزار میلیارد تومان یعنی یکچهارم استاندارد جهانی است. بنابراین در چنین شرایطی اقدامی که بتواند کسری ۶ هزار میلیارد تومان را جبران کند، اقدامی سخت و تا حدودی غیرممکن است.بدون شک وضعیت موجود، آسیبهای زیادی را به ناوگان جادهای کشور وارد خواهد کرد که با ادامه این روند هزینههای مورد نیاز برای ترمیم و اصلاح جادهها، سال به سال دو یا چند برابر خواهد شد.
درواقع باید گفت اگر جادهها هر سال و در زمان مقرر خود ترمیم و نوسازی نشوند، نخست سطح رویی جاده و سپس سطوح زیرین نیز دچار آسیب میشود و هزینههای زیادی را به مسئولان راهداری تحمیل میکند. خادمی با تاکید بر این موضوع میافزاید: سال گذشته اعتبار اختصاصیافته به سازمان راهداری از سوی دولت، ۱۰۰میلیارد تومان بیش از سال ماقبل آن بود و همه این هزینه صرف راهداری زمستان و رسیدگی به جادههای پر برف و پرخطر شد. امسال نیز۲۰۰میلیارد تومان اضافه بر اعتبار ۲هزار میلیارد تومانی تصویب شده است، اما همچنان با این بودجه نمیتوان برای نگهداری همه راههای کشور
اقدامی کرد.
سهم جاده از تصادفات
در میان ۴ عامل جاده، وسیله نقلیه، راننده و محیط که منجر به تصادفات جادهای میشود، سهم جاده ۱۳درصد برآورد شده است؛ رقمی نگرانکننده که به نظر میرسد با در نظر گرفتن بودجه عمرانی کشور، امکان افزایش سهم جاده در تصادفات جادهای بیش از این خواهد شد. مشاور معاون راهداری سازمان راهداری و حملونقل جادهای این موضوع را تایید نمیکند، چراکه معتقد است براساس آمار امسال ۷۷۰ انسان در مقایسه با سال قبل از تصادفات جادهای مصون ماندهاند.
«راهداری بر راهسازی اولویت دارد» این جملهای است که علاوه بر وزیر راه و شهرسازی، دیگر مسئولان ناوگان حملونقل جادهای نیز بر آن تاکید دارند. اگرچه به اعتقاد برخی کارشناسان درصورت صرف هزینه برای زیرسازی و روسازی جادهها با استفاده از مصالح و تجهیزات باکیفیت، هزینههای راهداری نیز کاهش پیدا خواهد کرد اما به گفته خادمی، این شعار در کشورهایی که در حوزه نگهداری راهها پیشرو هستند نیز مورد توجه ویژه قرار دارد. علاوه بر اینکه در کشورهایی مانند سوئد، نروژ و آلمان که دارای آبوهوای سردسیر و حجم زیاد بارش برف هستند بیش از ۵درصد ارزش راهها صرف
نگهداری و ترمیم میشود، بنابراین کشورهای توسعهیافته نیز به این نتیجه دست یافتهاند که نگهداری راهها بر احداث راههای جدید اولویت دارد.
سهمی کمتر از یک درصد
فریبرز واحدی، مدیرکل راه و شهرسازی استان تهران نیز در گفتوگو با صمت بر این نکته تاکید میکند که ساخت هر کیلومتر راه جادهای در کشور ما به هزینهای معادل۲ تا ۸ میلیارد تومان نیاز دارد. ساخت یک کیلومتر آزادراه به ۳ تا ۵ میلیارد تومان و در صورتیکه جاده در مناطق کوهستانی احداث شود، این هزینه بیشتر و در حدود ۷ تا ۸ میلیارد تومان برآورد میشود. این در حالی است که هزینه ساخت یککیلومتر آزادراه در مناطق کویری یک تا ۲ میلیارد تومان است. با توجه به اینکه در حدود ۲۰۰ هزار کیلومتر راه اعم از آزادراه، بزرگراه، راه روستایی، راههای اصلی و فرعی در کشور وجود
دارد میانگین هزینه لازم برای ساخت این میزان راه ۲۰۰هزار میلیارد تومان برآورد میشود اما آنچه درحالحاضر از منابع مالی و استانی در این حوزه هزینه میشود کمتر از یک درصد است و این یک چالش جدی برای راههای کشور محسوب میشود. درواقع علاوه بر اینکه میزان بودجه تخصیصیافته به این حوزه از میانگین جهانی نیز کمتر است، محدودیت منابع در چند سال گذشته فشارهای زیادی را به این بخش از حوزه حملونقل وارد کرده است.
با استناد به گفته کارشناسان و مسئولان حوزه راه و حملونقل و با در نظر گرفتن ارزش راهها در ناوگان حملونقل و تاثیر آن بر اقتصاد و تجارت و گردشگری و... به نظر میرسد دولت باید بودجه لازم برای این بخش را از راههای مختلف تامین کند.