◄ سکوی هوشمند پایش ناوگان؛ داده محوری چگونه حمل و نقل جاده ای را کارآمدتر و ایمن تر می کند؟
سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای هوشمندسازی و داده محوری را راهبرد اصلی خود اعلام کرده است. سکوی هوشمند پایش ناوگان تصویری برخط از جریان کالا و مسافر می سازد و تخصیص منصفانه سوخت بر اساس پیمایش واقعی، کاهش سفرهای یک سرخالی و ارتقای ایمنی جاده ها را هدف گرفته است.
هوشمندسازی و داده محوری، استراتژی و راهبرد سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای در مسیر تحول دیجیتال و تصمیم گیری مبتنی بر اطلاعات حمل و نقل جاده ای است. به گزارش تین نیوز، این سازمان، هوشمندسازی حمل و نقل جاده ای را ضرورت امروز مدیریت حمل و نقل، ترافیک و ایمنی راه ها می داند.
بر همین اساس، اجرای سکوی هوشمند پایش ناوگان حمل و نقل عمومی به عنوان یکی از ارکان این راهبرد تعریف شده است؛ سکویی که وظیفه آن ساختن تصویری جامع، برخط و تحلیلی از وضعیت ناوگان، جریان جابجایی کالا و مسافر و عملکرد شبکه حمل و نقل کشور است.
سکو چه چیزی را می بیند؟
کارکرد اصلی این سکو، تبدیل داده های پراکنده به تصویری قابل تحلیل از شبکه حمل و نقل است. در حال حاضر اطلاعات مربوط به حرکت ناوگان، بارگیری و تخلیه، تردد در محورها و توقف ها در سامانه های مختلفی ثبت می شود که هر یک بخشی از واقعیت را نشان می دهد. سکوی پایش ناوگان با تجمیع این داده ها، امکان مشاهده هم زمان وضعیت ناوگان، جریان کالا و مسافر و عملکرد شبکه را فراهم می کند. نتیجه، خروج مدیریت حمل و نقل از تصمیم گیری مبتنی بر برآورد و تجربه، به سمت تصمیم گیری مبتنی بر داده است.
نخستین بهره برداران؛ رانندگان و شرکت ها
نکته مهم در طراحی این سکو، جایگاه رانندگان و شرکت های حمل و نقل جاده ای است. داده های این سکو از فعالیت روزانه همین رانندگان و شرکت ها شکل می گیرد و آنان نخستین بهره مندان آن هستند. دو منفعت در این بخش برجسته است یکی تخصیص منصفانه سوخت بر اساس پیمایش واقعی؛ به این معنا که سهم سوخت هر ناوگان با مسافت و فعالیت واقعی آن هم خوان شود، نه با برآورد یا سهمیه ثابت و دیگری ایمنی بیشتر در جاده ها که از پایش مستمر وضعیت حرکت ناوگان و شناسایی نقاط پرخطر به دست می آید.
مزایای اجرای کامل سکو
اجرای کامل این سکو برای همه عوامل موثر و فعال زنجیره حمل و نقل مزایای ملموس به همراه دارد. از جمله این مزایا می توان به ارزیابی عملکرد ناوگان و شرکت های حمل و نقل بر پایه داده های واقعی اشاره کرد؛ ارزیابی ای که مبنای آن گزارش های خوداظهاری نیست، بلکه رفتار واقعی ناوگان در مسیر است. نتیجه چنین ارزیابی، شکل گیری معیار روشن برای رتبه بندی، تخصیص امتیاز و ارائه مشوق به شرکت های کارآمدتر است.
مزیت دیگر، کاهش یک سرخالی و افزایش بهره وری سفرها است. در حمل و نقل جاده ای، بازگشت ناوگان بدون بار یکی از اصلی ترین منابع هدررفت هزینه و سوخت است. وقتی تصویری برخط از جریان بار و ظرفیت خالی ناوگان در دست باشد، امکان تطبیق بار با ناوگان در مسیر بازگشت فراهم می شود و بهره وری هر سفر بالا می رود.
کاهش تصادفات و ارتقای ایمنی جاده ها نیز از نتایج قابل انتظار این سکو است. پایش مستمر سرعت، زمان رانندگی، توقف ها و وضعیت حرکت ناوگان، امکان شناسایی رفتار پرخطر و مداخله به موقع را فراهم می کند. در همین چارچوب، دسترسی به اطلاعات به موقع برای رفع سریع تر مشکلات رانندگان در مسیر تعریف شده است؛ راننده ای که با مشکل فنی، مسدودی راه یا مسئله اداری روبه رو می شود، در سامانه ای که وضعیت او را می بیند، سریع تر شناسایی و پشتیبانی می شود.
در حوزه بین الملل و ترانزیت، دو مزیت مهم دیگر مطرح است: کاهش زمان توقف ناوگان در مرزها و پایش ناوگان ترانزیتی در خارج از مرزهای کشور. زمان توقف در مرز، یکی از هزینه های پنهان حمل و نقل بین المللی است و شفافیت داده ای می تواند این توقف را کوتاه تر کند. پایش ناوگان ترانزیتی در خارج از مرزها نیز امکان مدیریت بهتر ناوگان ایرانی در مسیرهای بین المللی و پیگیری وضعیت آن را فراهم می آورد.
تخصیص منصفانه سوخت بر اساس پیمایش واقعی، شفافیت در افزایش بهره وری و خدمات رسانی دولت به بخش خصوصی نیز از مزایای اعلام شده است.
شفافیت در این چارچوب به معنای آن است که هم دولت بتواند نتیجه حمایت های خود را اندازه گیری کند و هم بخش خصوصی بداند بر چه مبنایی ارزیابی و حمایت می شود.
پیش شرط های اجرا
اجرای کامل چنین سکویی، پیش شرط هایی دارد که بدون آن ها نتیجه مطلوب به دست نمی آید. از جمله این که اگر داده های ورودی ناقص یا ناهمگون باشد، خروجی تحلیل نیز قابل اتکا نخواهد بود.
ضمن این که اطلاعات ناوگان، بارنامه، سوخت، تردد و مرز باید در یک چارچوب واحد قابل تبادل باشد.
همچنین، حفاظت از داده ها و تعیین دقیق سطح دسترسی، به گونه ای که اطلاعات شخصی و تجاری فعالان حمل و نقل صیانت شود.
و البته همراهی رانندگان و شرکت ها چرا که اگر فعالان بخش آن را ابزار نظارت صرف بدانند، داده باکیفیت تولید نمی کند.
راهبرد هوشمندسازی و داده محوری بر یک اصل استوار است: مدیریت حمل و نقل، ترافیک و ایمنی راه ها بدون داده برخط، ناکارآمد است.
سکوی هوشمند پایش ناوگان، ابزار اجرای این اصل است که تصویری جامع و تحلیلی از ناوگان و جریان کالا و مسافر می سازد. اگر این سکو با داده باکیفیت، یکپارچگی سامانه ها و همراهی رانندگان و شرکت ها اجرا شود، نتیجه آن تخصیص منصفانه تر سوخت، سفرهای پربازده تر، ایمنی بالاتر و خدمات رسانی شفاف تر دولت به بخش خصوصی خواهد بود.
