ایران در مسیر «دروازه طلایی» قطارهای کانتینری

ایران با امضای یک توافقنامه کلیدی شش جانبه در استانبول و راه اندازی کریدور آزمایشی از مسیر آسیای مرکزی، گامی بلند برای تبدیل شدن به «دروازه طلایی» عبور قطارهای کانتینری برداشته است.

به گزارش تین نیوز به نقل از خبرگزاری فارس؛ همزمان با سفر رئیس جمهور تاجیکستان به پکن و تشدید رقابت بر سر مسیرهای ترانزیتی چین به اروپا، ایران با امضای یک توافقنامه کلیدی شش جانبه در استانبول و راه اندازی کریدور آزمایشی از مسیر آسیای مرکزی، گامی بلند برای تبدیل شدن به «دروازه طلایی» عبور قطارهای کانتینری برداشته است.

در نشستی با حضور نمایندگان ایران، چین، قزاقستان، ازبکستان، ترکمنستان و ترکیه، کشورهای عضو متعهد شدند تعرفه های واحد و رقابتی اعمال کنند، زمان سیر قطارها را کاهش دهند، هزینه های گمرکی و جانبی را به حداقل برسانند و زیرساخت های عملیاتی را برای افزایش ظرفیت عبور فراهم کنند. 

کارشناسان این توافق را نقطه عطفی در احیای ظرفیت ژئوپلیتیکی ایران و پیشی گرفتن از رقبای سنتی مانند مسیرهای شمالی (روسیه و قزاقستان) می دانند.

کریدور آزمایشی چین-اروپا از مسیر ایران کلید خورد

همزمان با این تحول دیپلماتیک، شرکت های ازبکستانی و تاجیکستانی همزمان با سفر امامعلی رحمان به پکن، یک کریدور حمل ونقل چندوجهی آزمایشی به مسیر «چین-تاجیکستان-ازبکستان-ترکمنستان-ایران-ترکیه-اروپا» را راه اندازی کرده اند. 

این مسیر راهبردی که از قلب آسیای مرکزی عبور می کند، می تواند نقش تهران را در اتصال زنجیره های ترانزیتی شرق آسیا به اروپا پررنگ تر از همیشه کند.

براساس آمارها، حجم تجارت تاجیکستان با چین در سه ماهه نخست ۲۰۲۶ به ۷۹۰ میلیون دلار رسیده که نسبت به سال قبل ۱۵۲ درصد رشد داشته است. تحلیلگران معتقدند که سفر امامعلی رحمان به چین می تواند زمینه ساز امضای توافق های سرمایه گذاری جدید و توسعه بیشتر کریدورهای حمل ونقل در آسیای مرکزی شود.

واگن های ایرانی در شبکه ریلی شوروی سابق تردد می کنند

در اقدامی مکمل، ایران و تاجیکستان روز پنج شنبه ۸ خرداد 1404 تفاهم نامه ای امضا کردند که به واگن های ایرانی اجازه می دهد در شبکه ریلی تاجیکستان تردد کرده و حتی به سایر راه آهن های منطقه اعزام شوند. از آنجا که کشورهای مستقل همسود (CIS) عرض خط ریلی یکسان و قوانین مشابه دارند، عملاً امکان تبادل واگن های ایرانی در تمام خطوط ریلی شوروی سابق فراهم شده است.

پیش تر نیز نخستین قطار حامل واگن های ایرانی به ازبکستان اعزام شده بود. جبارعلی ذاکری، مدیرعامل راه آهن ایران، این اقدام را نخستین گام از سلسله توافقات با کشورهای منطقه توصیف کرد و گفت: امکان عبور واگن های استاندارد ایرانی از ترکمنستان، ازبکستان و تاجیکستان فراهم شده است؛ ظرفیتی که می تواند جریان کالا، صادرات و ترانزیت بین ایران و آسیای میانه را به شکل محسوسی تقویت کند.

چرا مسیر جنوبی اکنون؟

در سال های گذشته حدود ۲۰ هزار قطار کانتینری میان چین و اروپا جابه جا شده است، اما سهم مسیر جنوبی گذرنده از خاک ایران هنوز ناچیز بود. با اجرایی شدن تعهدات جدید در توافق استانبول از جمله تعرفه های واحد، کاهش زمان سیر و حداقل سازی هزینه های گمرکی، انتظار می رود بخش قابل توجهی از این حجم ترانزیت به سمت کریدور ایران سرازیر شود.

مهدی باقری، کارشناس حمل ونقل و ترانزیت، در این باره گفت که توافق ایران و تاجیکستان برای استفاده از واگن های ایرانی در شبکه ریلی این کشور، گام بزرگی برای تجاری سازی کریدور شرق-غرب و کریدور شمال-جنوب عبوری از خاک ایران است. ایران اکنون از یک مزیت راهبردی برخوردار شده و آن اتصال مستقیم به شبکه ریلی یکپارچه کشورهای عضو CIS است.

شرایط کنونی از جمله محاصره دریایی جنوب و بحران تنگه هرمز، برای ایران فرصتی طلایی است تا با تکمیل زیرساخت های ریلی و کاهش زمان ترانزیت، به جز واردات کالاهای اساسی خود از مسیر امن ریلی، در اتصال شرق به غرب نقش پررنگ تری ایفا کند.