چرا پرونده متروی اصفهان به شورای فنی وزارت رسید؟
معاون میراث فرهنگی اصفهان از ارسال پرونده عبور خط ۲ متروی اصفهان از حریم مسجد جامع عتیق به شورای فنی وزارت میراث فرهنگی پس از تکمیل مطالعات و رفع نواقص خبر داد.
پرونده عبور خط ۲ متروی اصفهان از محدوده حریم پایگاه جهانی مسجد جامع عتیق در حالی وارد مرحله تازهای شده که مطالعات فنی انجامشده از سوی مشاور پروژه در حال تکمیل است و میراث فرهنگی استان اعلام کرده است که پیش از اتخاذ هرگونه تصمیم، نواقص و پرسشهای تخصصی موجود در مطالعات باید برطرف و نتایج آن در سطح ملی بررسی شود.
به گزارش سرویس شهری تین نیوز، این موضوع از آن جهت اهمیت ویژه دارد که مسجد جامع عتیق اصفهان تنها یک بنای تاریخی منفرد نیست، بلکه یک اثر ثبتشده در فهرست میراث جهانی است و هرگونه تصمیم درباره اجرای یک پروژه زیرسطحی در مجاورت آن نیازمند ارزیابی دقیق آثار احتمالی بر بنا و مجموعه تاریخی پیرامون آن است. پیشتر نیز موضوع فاصله بسیار نزدیک مسیر پیشبینیشده خط ۲ مترو با مسجد جامع عتیق و پیامدهای احتمالی ارتعاشات ناشی از حرکت قطار شهری، در سطوح مختلف کارشناسی و مدیریتی مورد بحث قرار گرفته است.
سیدروحالله سیدالعسگری، معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان، در گفتگو با خبرنگار مهر با تشریح آخرین وضعیت این پرونده اظهار کرد: با توجه به حساسیت بسیار بالای محدوده پیرامون مسجد جامع عتیق و ثبت جهانی این اثر، موضوع عبور خط ۲ مترو باید بر مبنای مطالعات تخصصی و بررسیهای دقیق فنی تعیین تکلیف شود و میراث فرهنگی در این مرحله در حال پیگیری تکمیل مطالعات و رفع ابهامات موجود است.
وی افزود: با توجه به حساسیت موضوع، مطالعاتی که از سوی شهرداری و مشاور پروژه انجام شده، به میراث فرهنگی ارائه شده و این مطالعات در فرآیند بررسی قرار گرفته است، اما برای رسیدن به یک جمعبندی نهایی، برخی پرسشها و نواقص موجود در پرونده باید از سوی مجموعه قطار شهری و شهرداری اصفهان پاسخ داده شود.
سیدالعسگری ادامه داد: در مرحله نخست مقرر شد موضوع از طریق یک مشاور دارای صلاحیت و در سطح تخصصی مورد بررسی قرار گیرد تا آثار احتمالی اجرای طرح و همچنین راهکارهای پیشگیرانه و حفاظتی مشخص شود؛ بنابراین موضوع صرفاً از منظر امکان اجرای عملیات عمرانی بررسی نمیشود، بلکه پیامدهای احتمالی آن بر اثر تاریخی و راهکارهای کاهش یا جلوگیری از آسیب نیز باید به صورت تخصصی ارزیابی شود.
مطالعات مترو انجام شده است؛ اما پرونده هنوز برای تصمیم نهایی آماده نیست
معاون میراث فرهنگی استان اصفهان با تأکید بر اینکه مطالعات انجام شده و موضوع در مرحله آغاز مطالعه قرار ندارد، تصریح کرد: مطالعات اولیه و فنی انجام شده است، اما در جریان بررسیهای کارشناسی، اعضای شورا و کارشناسان تخصصی پرسشها و مواردی را مطرح کردهاند که پاسخ به آنها برای تکمیل پرونده ضروری است.
وی گفت: بر اساس بررسیهایی که صورت گرفته، یکسری نواقص و ابهامات در مطالعات وجود دارد که از شهرداری و سازمان قطار شهری خواستهایم این موارد را تکمیل و پاسخ پرسشهای مطرحشده را ارائه کنند تا امکان بررسی جامع پرونده فراهم شود.
سیدالعسگری با اشاره به جلسه برگزارشده افزود: در شهریورماه جلسهای با حضور مدیرکل پایگاههای میراث ملی و جهانی برگزار شد و با توجه به اینکه مسجد جامع عتیق اصفهان در فهرست میراث جهانی قرار دارد، موضوع با حساسیت ویژه مورد بررسی قرار گرفت.
وی ادامه داد: در این جلسه مقرر شد مطالعات اولیهای که انجام شده، با توجه به موارد مطرحشده تکمیل شود و پس از دریافت اطلاعات و مستندات مورد نیاز، مجموعه مطالعات برای بررسی در وزارت میراث فرهنگی ارسال شود.
معاون میراث فرهنگی استان اصفهان با رد این برداشت که مطالعات عبور مترو از کنار مسجد جامع عتیق هنوز آغاز نشده است، گفت: مطالعات انجام شده است و اکنون بحث اصلی، تکمیل آن و پاسخ به مواردی است که در روند بررسی کارشناسی مطرح شده است.
وی افزود: اعضای شورای فنی و کارشناسان دارای تخصصهای مختلف، پرسشها و نکاتی را درباره مطالعات مطرح کردهاند و این موارد باید به صورت رسمی به مجموعه شهرداری و مترو اعلام شود تا پاسخهای لازم دریافت شود.
سیدالعسگری تأکید کرد: پس از تکمیل مطالعات و رفع نواقص، پرونده به شورای فنی وزارت میراث فرهنگی ارسال خواهد شد و در آن سطح، مجموعه اطلاعات و نتایج مطالعات مورد بررسی قرار میگیرد.
این روند در شرایطی دنبال میشود که پیشتر اعلام شده بود شرکت قطار شهری اصفهان مطالعات و مستندات فنی مربوط به عبور خط ۲ از محدوده مسجد جامع عتیق را تهیه کرده و بررسی مستقل موضوع در دستور کار قرار گرفته است. همچنین در گزارشهای پیشین درباره این پرونده، فاصله بسیار نزدیک مسیر پیشنهادی مترو با مسجد جامع عتیق و ضرورت بررسی لرزشهای ناشی از حرکت قطار مورد توجه قرار گرفته بود.
جلسه مشترک در تهران؛ تصمیم نهایی در سطح ملی بررسی میشود
معاون میراث فرهنگی استان اصفهان در ادامه درباره مرحله بعدی بررسی پرونده گفت: پس از آنکه شهرداری و سازمان قطار شهری موارد و پرسشهای مطرحشده را دریافت و پاسخهای لازم را ارائه کنند، جلسهای با حضور نمایندگان شهرداری اصفهان، مجموعه مشاوران و مسئولان میراث فرهنگی در تهران برگزار خواهد شد.
وی افزود: در این جلسه شورای فنی نیز حضور خواهد داشت و مطالعات و پاسخهای ارائهشده به صورت تخصصی بررسی میشود تا درباره کفایت مطالعات و آثار احتمالی طرح بتوان تصمیم دقیقتری اتخاذ کرد.
سیدالعسگری تصریح کرد: موضوع عبور خط ۲ مترو از این محدوده به دلیل مجاورت با یک اثر ثبت جهانی، موضوعی نیست که صرفاً در سطح استانی درباره آن تصمیمگیری شود و نتیجه مطالعات باید در وزارت میراث فرهنگی و با حضور مجموعه کارشناسی و فنی مربوط بررسی شود.
وی ادامه داد: تمام مطالعات و مستندات تکمیلشده پس از آمادهسازی برای وزارت میراث فرهنگی ارسال خواهد شد تا در فرآیند بررسی ملی قرار گیرد.
به گفته وی، حساسیت پرونده سبب شده است که سرعت پیشرفت عملیات در این بخش با سایر قسمتهای خط ۲ مترو یکسان نباشد.
معاون میراث فرهنگی استان اصفهان در پاسخ به این پرسش که با توجه به اعلام برخی مسئولان شهری درباره آماده بودن بخشهایی از خط ۲ مترو برای بهرهبرداری، چرا تعیین تکلیف این بخش همچنان ادامه دارد، گفت: بخشهایی از محور شمالی خط ۲ ممکن است در شرایط بهرهبرداری یا آماده بهرهبرداری قرار داشته باشد، اما محدوده مجاور مسجد جامع عتیق به دلیل اهمیت و حساسیت اثر تاریخی، شرایط متفاوتی دارد و بررسی آن با دقت بیشتری دنبال میشود.
وی تأکید کرد: حساسیت این بخش از خط ۲ باعث شده است که موضوع با ملاحظات حفاظتی ویژه دنبال شود و پیش از تعیین تکلیف نهایی، مطالعات و ارزیابیهای لازم انجام شود.
هنوز مجوز نهایی عبور صادر نشده است
سیدالعسگری درباره مهمترین پرسش این پرونده، یعنی اینکه آیا مطالعات انجامشده تاکنون عبور مترو از مجاورت مسجد جامع عتیق را تأیید یا رد کرده است، اظهار کرد: برای اعلام نتیجه نهایی هنوز زود است و باید اجازه داد مطالعات تکمیل شود.
وی گفت: آنچه تاکنون انجام شده، مطالعات اولیه و فنی است و برخی بخشهای آن نیازمند تکمیل و پاسخ به پرسشهای مطرحشده از سوی کارشناسان است؛ بنابراین نمیتوان پیش از تکمیل فرآیند کارشناسی، نتیجه نهایی را اعلام کرد.
معاون میراث فرهنگی استان اصفهان افزود: اینکه نتیجه نهایی مطالعات چه خواهد بود، پس از تکمیل اطلاعات و بررسی جامع در شورای فنی وزارت میراث فرهنگی مشخص میشود.
وی تصریح کرد: اکنون مهم این است که تمام اطلاعات لازم در اختیار مشاور و مجموعه کارشناسی قرار گیرد و ابهامات موجود برطرف شود تا تصمیم نهایی بر اساس یک پرونده کامل و قابل استناد اتخاذ شود.
سیدالعسگری با اشاره به اینکه موضوع مسجد جامع عتیق به دلیل جایگاه جهانی آن حساسیت مضاعفی دارد، گفت: این بنا در فهرست میراث جهانی قرار دارد و به همین دلیل تصمیمگیری درباره پروژهای مانند مترو در مجاورت آن باید با بالاترین سطح دقت و بررسی انجام شود.
مسجد جامع عتیق اصفهان در سال ۲۰۱۲ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد و از مهمترین مجموعههای معماری تاریخی ایران به شمار میرود. محدوده پیرامونی آن نیز از نظر تاریخی و باستانشناختی اهمیت بالایی دارد و در سالهای اخیر موضوع پروژههای عمرانی و زیرساختی در این محدوده، از جمله مسیر خط ۲ مترو، مورد توجه کارشناسان و نهادهای میراث فرهنگی قرار گرفته است.
پیشتر نیز مدیرکل میراث فرهنگی استان اصفهان در گفتگو با خبرنگار مهر، از مطرح شدن موضوع با یونسکو و پیگیری حضور کارشناسان این نهاد برای بررسی طرح خبر داده بود؛ موضوعی که نشان میدهد ابعاد این پرونده از سطح یک پروژه عمرانی شهری فراتر رفته و حفاظت از یک اثر ثبت جهانی را دربر میگیرد.
سیدالعسگری در پایان با تأکید بر اولویت حفاظت از مسجد جامع عتیق گفت: تمام مطالعات و مستندات برای ارزیابی دقیق ارسال خواهد شد و تصمیمگیری باید بر مبنای نتایج علمی و فنی انجام شود.
وی خاطرنشان کرد: آنچه برای میراث فرهنگی اهمیت دارد این است که در نهایت تصمیمی اتخاذ شود که حفاظت از این اثر تاریخی را تضمین کند و هر راهکاری که از نظر مطالعات تخصصی و کارشناسی برای حفاظت بهتر از مسجد جامع عتیق مناسب باشد، باید مورد توجه قرار گیرد.
به این ترتیب، آخرین وضعیت پرونده عبور خط ۲ متروی اصفهان از محدوده پیرامون مسجد جامع عتیق را میتوان در یک جمله خلاصه کرد: مطالعات انجام شده، اما هنوز تکمیل نشده است؛ نواقص و پرسشهای کارشناسی باید توسط شهرداری و قطار شهری پاسخ داده شود و پس از تکمیل پرونده، تصمیم نهایی در سطح وزارت میراث فرهنگی و شورای فنی اتخاذ خواهد شد.
این وضعیت همچنین نشان میدهد که برخلاف برخی برداشتها درباره نهایی شدن تصمیم برای عبور مترو از این محدوده، در حال حاضر تأیید نهایی مسیر از سوی میراث فرهنگی اعلام نشده است و پرونده همچنان در فرآیند بررسی تخصصی قرار دارد. پیشتر نیز در گزارشهای منتشرشده تأکید شده بود که در صورت تأیید نشدن طرح موجود، امکان اصلاح مسیر و بازنگری در گزینه عبور مترو مطرح خواهد بود.
