رسواییهای بزرگ صنعت خودرو
تین نیوز | در هفتههای اخیر خبرهای مربوط به رسوایی شرکت فولکس واگن، یکی از خودروسازان معتبر جهانی، تیترهای بسیاری از خبرگزاریها را به خود اختصاص داد. این رسوایی که به دلیل افشای تقلب این شرکت و نقض استانداردهای زیست محیطی ایالات متحده رخ داد موجب به خطر افتادن اعتبار این خودروساز، استعفای مدیرعامل این شرکت و ملزم کردن این شرکت به رفع عیب برخی از مدلهای این خودرو در بازار شد.
طبق استانداردهای سازمان حفاظت از محیط زیست ایالات متحده، خودروهای دیزلی که در بازار این کشور فروخته میشوند باید حد آلایندگی مشخصی داشته باشند، اما شرکت فولکس واگن نرمافزار خاصی در این خودرو تعبیه کرده بود که به هنگام آزمون و سنجش آلودگی هوا در آزمایشگاهها، میزان آلایندگی را کمتر از میزان واقعی آن در حالت عادی نشان دهد. اکنون با افشای چنین تقلبی، وضعیت این خودروساز به رسانهها کشیده شده است. پای کشورهای اروپایی نیز کمکم به این ماجرا باز میشود و آنها نیز همچون ایالات متحده به آزمایش این خودروها پرداختهاند. گویی بحران در حال شدت گرفتن است و
مرزهای این رسوایی به خارج از محدوده ایالات متحده گسترده شده است. خطر اعلام جرم و صدور تعقیب کیفری علیه این شرکت و ادعای پرداخت جریمه سنگین به دلیل نقض آشکار قوانین و کاهش سهام این شرکت، در کنار از دست دادن اعتبار، چالشی جدی پیش روی فولکس واگن به وجود آورده است.
با وجود ابعاد گسترده این تقلب، نخستینبار نیست که چنین وقایعی در صنعت خودروسازی رخ میدهد. پیش از این نیز شرکتهای بزرگی مانند فورد، دایملر، تاکاتا، تویوتا و جنرال موتورز دچار چنین حاشیههایی شده بودند. در این پرونده به بررسی چند رسوایی بزرگ صورت گرفته در صنعت خودرو میپردازیم.
آینده مبهم خودروهای دیزلی
اندی شرمن
خبرنگار صنایع موتوری فایننشال تایمز
خودروسازان اروپایی پس از وقایع اخیر در رسوایی فولکس واگن وادار به قبول مقررات سختگیرانهتری شدهاند که هزینههای تولید خودروهای دیزل را افزایش میدهد.
افشای رسوایی فولکس واگن منجر به بررسیها و موشکافیهای دقیقتر از سوی قانونگذاران شده و هزینه تولید خودروهای دیزلی «پاک» را بالا برده است. این در حالی است که تولید چنین خودروهایی بر لبه تیز تیغ سودهای حاشیهای گام برمیدارد.
در این میان، آگاهی عمومی از آلودگی مضر دیزل در حال فزونی است که موجب رویگردانی مصرف کنندگان از چنین سوختهایی میشود. این امر به فشار مضاعفی که در حال حاضر بر خودروسازان وارد میشود تا تکنولوژیهای جایگزینی (عمدتا برقی) پیدا کنند که با اهداف اتحادیه اروپا برای کاهش انتشار دی اکسید کربن از سال 2020 منطبق باشند، افزوده است.
اگر هزینهها افزایش پیدا کنند، هم مصرفکنندگان و هم شرکتهای خودروسازی این هزینه را پرداخت میکنند. آدام جوناس، تحلیلگر استنلی مورگان میگوید: «با توجه به ماهیت بسیار رقابتی صنعت خودرو، به اینکه مصرفکننده هدف والایی را در معامله انتخاب کند، بسیار مشکوک هستیم.» قیمت سهام شرکت فولکس واگن از زمان آشکار شدن نخستین نشانههای مربوط به تقلب این خودروساز آلمانی در 18 سپتامبر، حدود 40 درصد کاهش داشته است (تا 29 سپتامبر).قیمت سهام سایر خودروسازان اروپایی (مانند بی. ام . و، دایملر، پی. اس. ای، پژو سیتروئن و رنو) نیز تا حدودی کاهش یافته و نشان دهنده ترس
سرمایهگذاران از این است که رسوایی فولکس واگن، افت خودروهای دیزل را سرعت ببخشد.
برخی از این شرکتها میلیاردها یورو درخودروهایی که با نیروی دیزل کار میکنند، سرمایهگذاری کردهاند و سهم بازار این وسایل نقلیه را تا 53 درصد فروش اروپای غربی بالا بردهاند. این فروش بالا، تا حدودی بازتابدهنده نگرانیهای دولتهای اروپایی در این مورد است که چگونه خودروهای بنزینی دی اکسید کربن بیشتری نسبت به همتایان دیزلی خود انتشار میدهند.
اما در پی رسوایی شرکت فولکس واگن، ال.ام. سی اتوماتیو، که یک پیشبینیکننده صنعت است، اکنون حسابداری دیزل را تنها حدود 35 درصد فروش اروپای غربی تا سال 2022 پیشبینی کرده است. ایجاد شدن چهره بدی از دیزل در صنعت خودرو، قبل از رخ دادن رسوایی فولکس واگن در حال شکلگیری بود و پس از آن تشدید شد. گزارشهای متوالی در مورد اثرات مضر اکسیدهای نیتروژن و ذرات معلق (آلایندههای خروجی از وسایل نقلیه دیزلی که در بروز مشکلات تنفسی شناخته شده هستند و طبق گزارش اخیر دولت بریتانیا هر ساله موجب مرگ 52 هزار نفر در این سرزمین میشوند) روشنگریهایی انجام
دادهاند. گروههای تحقیقاتی (مانند شورای بینالمللی حمل و نقل پاک که به افشای رسوایی فولکس واگن کمک کرد) بر سطوح بالای اکسیدهای نیتروژن منتشر شده از سوی خودروهای دیزلی در جادهها بهرغم تطابق داشتن این خودروها با آخرین مقررات آزمونهای آزمایشگاهی «یورو 6» تاکید کردهاند.
رسوایی فولکس واگن به منتقدان دیزل راهحل جدیدی داده است. کمیسیون اروپا که به دنبال راهی برای سختتر کردن نظام نظارتی منسوخ شده بود، با قاطعیت بیشتری فشار میآورد تا آزمونهای آزمایشگاهی جدیدی را برای خودروهای بنزینی و دیزلی که اکسیدهای نیتروژن و کربن منتشر میکنند، اجباری کند. علاوه بر این، تا سال 2017 یک وسیله قابل حمل بر سیستم سنجش انتشار اکسید نیتروژن در جاده، نصب خواهد شد. تحلیلگران اگزان بی.ان.پی پریباس میگویند که در حال حاضر هزینه خودروسازانی که از تکنولوژی کاهش گازهای خروجی منطبق با قوانین یورو 6 استفاده میکنند 1300 یورو برای هر
خودرو است. با اجرای قوانین یورو c6 در سال 2017 این هزینه میتواند بین 200 تا 300 یورو به ازای هر خودرو افزایش یابد. تمام مسائلی که در بالا به آنها اشاره شد میتواند چالشی بزرگ برای خودروهای فیات کرایسلر، پژو، رنو و برند مرکزی فولکس واگن ایجاد کند. پیشگامانی همچون بی. ام. و، دایملر و آئودی قیمتهای فروش بالایی دارند و بنابراین حاشیه (سود) بیشتری برای خودروهای بزرگ خود کسب میکنند که میتواند هزینه تکنولوژی گرانبهای اضافی را پوشش دهد.
برخی فعالان صنعت خودرو میگویند که این به معنی آن است که دوران خودروهای دیزلی کوچک به سر رسیده است. یکی از مدیران خودروسازی در بازار اروپا عنوان میکند که «در مورد یک خودروی کوچک هیچ سود حاشیهای وجود ندارد. کار موتورهای دیزلی کوچک به موزهها ختم خواهد شد.» منظور وی از این حرف حرکت به سوی خودروهای بنزینی است.
سپس این چالش برای خودروسازان اروپایی پیش میآید که تولید کارخانههای موتورسازی را از دیزل به بنزینی تبدیل کنند. پژو اعلام کرده است که ظرفیت تولید موتورهای بنزینی آن «در حالت کامل قرار ندارد، بنابراین این احتمال وجود دارد که در صورتی که نیاز باشد تولید خود را بین حالتهای دیزلی یا بنزینی تعدیل کند.»
سایر تحلیلگران بر این باورند که ادعای مرگ دیزل اغراقآمیز است. توماس بسن، تحلیلگر کپلر شورس در این باره میگوید: «ما به هیچ وجه تصور نمیکنیم که دیزل مرده باشد.»
بخشی از این امر به این دلیل است که دیزل چهار پنجم فروش اروپایی بی. ام. و، حدود سه چهارم دایملر و دو سوم پژو و رنو را تشکیل میدهد. در مورد فیات کرایسلر، دیزل حدود 43 درصد فروش اروپایی آن را تشکیل میدهد.
ارقام فروش فرانسه نگاه متفاوتی را نسبت به آینده نشان میدهند. این کشور یکی از مشتاقترین سرزمینهایی بوده که خود را با دیزل تطابق داده است اما اخیرا دچار عقبگرد سیاسی شده است. آن هیدالگو، شهردار پاریس تهدید کرده است که تردد خودروهای دیزلی را به دلیل نگرانی پیرامون آلودگی هوا در پایتخت تا سال 2020 ممنوع میکند.
سهم دیزل از فروش ماهانه خودروهای فرانسوی از 75 درصد در ژوئن 2012 به کمتر از 60 درصد در ماه آگوست رسیده است. اگر اروپا انتقالی کلی از دیزل را تجربه کند، امکان دارد که سازندگان مجبور شوند تا فشار بیشتری نسبت به میزان پیشبینی شده برای تولید خودروهای برقی متحمل شوند تا با اهداف اتحادیه اروپا در سال 2020 در مورد انتشار دی اکسید کربن منطبق شوند.
اما بی.ام.و بازتابدهنده دیدگاهی است که بهطور گسترده در صنعت خودرو وجود دارد و آن این است که دیزل به ایفای نقشی مهم ادامه خواهد داد. چنین دیدگاهی بیانگر این است که اهداف اتحادیه اروپا در سال 2020 تنها میتوانند از طریق استفاده گسترده از موتورهای دیزلی مدرن و بیشتر برقی (الکتریکی) شدن وسایل نقلیه جدید تحقق یابد.
رسوایی «کیسه هوا» در تاکاتا
در اوایل 2014 شرکت بزرگ تاکاتا که مسوول ساخت کیسههای هوا است، پس از بزرگترین توافق در مورد فراخوانی خودروها در تاریخ ایالات متحده، در بازار سهام توکیو دچار کاهش ارزش شد. این رویداد پس از آن اتفاق افتاد که سرمایهگذاران به جستوجو برای یافتن علت بنیادین نقصی که منجر به مرگ حداقل 6 نفر شد، ادامه دادند.
قیمت سهام شرکت تاکاتا حدود 10 درصد کاهش یافت و بزرگترین سقوط در طول یک روز را از نوامبر 2010 تجربه کرد. این اتفاق بزرگترین کاهش بین شرکتهای ژاپنی در شاخص تاپیکس توکیو بود.
فراخوانی خودروها توسط این شرکت پس از توافق با اداره ملی ایمنی ترافیک بزرگراههای آمریکا (NHTSA) تقریبا دوبرابر شد تا حدود 34 میلیون خودرو تحت سفارش را پوشش دهد. تاکاتا که دفتر اصلی آن در توکیو واقع شده است، توافق کرد که کیسههای هوای خود را در ایالات متحده آزمایش کند. مارک رزکیند، رییس قانونگذاری ایالات متحده گفت: «از آنجا که این شرکت برای 11 خودروساز مختلف قطعه تهیه میکند و با وجود کمبود لوازم یدکی، سالها وقت نیاز است که تمام این خودروها ایمنسازی شوند.»
وی در ادامه افزود «تا آنجا که میدانیم، این بزرگترین فراخوان در تاریخ خودرو است. کسانی که پژوهشرا انجام دادهاند گفتهاند که این رویداد اگر بزرگترین فراخوان مصرفکنندگان نباشد، یکی از بزرگترین فراخوانها در این زمینه است.»
این توافق راهی به تاکاتا پیشنهاد میکند تا این بحران جهانی ایمنی خودرو را که موجب دادخواهی از این شرکت شده و به جایگاه این شرکت در تامین قطعات خودروسازان ضربه زده است را حل و فصل کنند.
در مورد این پرسش که آیا تاکاتا با مجازات موافقت کرد، رزکیند گفت: تاکنون بیش از یک میلیون دلار جریمه جمع شده است و بسته به ادامه تحقیقات میتواند بیشتر نیز باشد. رزکیند گفت: «آنها در حال حاضر به حالت تعلیق درآمدهاند تا زمانی که ببینیم اقدام بعدی چه میتواند باشد.»
این رسوایی مربوط به بادکنندههای کیسههای هوا بود که ممکن است توسط رطوبت تخریب شده باشند و این امر در هنگام تصادف موجب تخلیه آنها با نیروی بسیار زیادی شده و موجب شکستن و پخش شدن خردهریزهای فلزی و پلاستیکی به اتاقک حامل مسافران میشود. بهعنوان بخشی از توافق، تاکاتا چهار گزارش در مورد این نقص را ارائه کرده است که به تشریح خطرات ایمنی در انواع خودروهای مختلف میپردازد. شرکت از اینکه جایگزینی بادکنندهها چقدر ممکن است طول بکشد، برآوردهای متفاوتی با توجه به شرایط آب و هوایی دارد و بیشترین تمرکز را بر ایالات مرطوب گذاشته است.
رزکیند در ادامه گفت: «NHTSA به دلیل پیچیدگی هماهنگی با بسیاری از خودروسازان، نمیتواند یک جدول زمانی دقیق در مورد اینکه چه زمانی تعمیرات به اتمام خواهد رسید ارائه کند.» رزکیند افزود: از آنجا که علت ریشهای چنین نقصی هنوز ناشناخته است، مشخص نیست که کیسههای هوای جایگزین شده در تمام عمر وسایل نقلیه دوام آورند و مصرفکنندگان احتمالی آن چند سال بعد نیاز به تعمیر دومی نداشته باشند.»
وی افزود: «میدانیم که آنها که تعمیر میشوند ایمنتر هستند. مشکل این است که آیا آنها در بلندمدت نیز ایمن خواهند بود؟ این چیزی است که باید مشخص شود.»
تاکاتا در بیانیه خود گفته است که وسایل نقلیه قدیمیتر و کسانی که در ایالات با رطوبت بالا زندگی میکنند، در بالاترین اولویت تعمیرات قرار دارند. سناتور ریچارد بلومنتال، عضو هیات مجلس سنا که مسوول سیاست حملونقل است، درخواست تحقیقات جنایی برای این اقدام تاکاتا کرده است. NHTSA بر شرکت هوندا، نیسان و حداقل 8 خودروساز دیگر که تحتتاثیر این فراخوان قرار میگیرند، فشار آورده است که فرآیند تعمیر را سرعت ببخشند و با سایر تامینکنندگان کیسه هوا نیز همکاری کنند تا قطعات را به دست آورند. این سازمان همچنین از تاکاتا تقاضا کرده است که اسناد و اطلاعات بیشتری از
دستگاههایی که از خودروهای فراخوان شده برداشته شدهاند، ارائه دهد.
NHTSA در ماه فوریه تاکاتا را به دلیل عدم پاسخگویی کامل در مورد تولید کیسههای هوا روزانه 14 هزار دلار جریمه کرد. در حالی که پتانسیل جریمه بیشتری با ادامه روند تحقیقات وجود دارد، شرکت و قانونگذار با یکدیگر بر سر آزمایشات همکاری میکنند و تعمیرات بالقوه و هماهنگی تعمیرات با خودروسازان را ارزیابی میکنند. کیسههای هوای مدرن با نجات زندگی 2000 نفر در سال در ایالات متحده وابسته به فعل و انفعالات شیمیایی است که وقتی تصادف رخ میدهد و توسط حسگرها درک میشود، در چند هزارم ثانیه باد میکند. مشکل تاکاتا به وکلای مدافع قربانیان و امنیت نیز ارتباط پیدا کرده
است که به انتخاب ماده شیمیایی مورد استفاده توسط شرکت نیز اعتراض کردهاند. این ماده نوعی از نیترات آمونیوم است که تحت رطوبت بالا ناپایدار میشود.
علاوه بر هوندا و نیسان، دیگر مشتریان تاکاتا که در بازار ایالات متحده تحتتاثیر قرار گرفتهاند فیات کرایسلر، تویوتا، بیریش موتورن ورک، مزدا، فورد، جنرال موتورز، سوبارو و میتسوبیشی هستند.
رسوایی «شتاب ناخواسته» در تویوتا
شرکت تویوتا در مارس 2014 برای حل و فصل اختلاف با وزارت دادگستری ایالات متحده، موظف به پرداخت 2/ 1 میلیارد دلار غرامت شد. این مبلغ مربوط به یک پرونده جنایی چهار ساله است که آیا این خودروساز در گزارش مشکلات مربوط به شتاب ناخواسته خودروهایش صادق بوده است.
بر اساس این توافق، این شرکت پذیرفت که مصرفکنندگان آمریکایی را با اظهارات فریبندهای در مورد دو موضوع ایمنی موثر بر وسایل نقلیه گمراه کرده است. در نتیجه تویوتا موظف به پرداخت جریمه مالی 2/ 1 میلیارد دلار تحت «شرایط پیگرد قانونی معوق» موظف شد. یک ناظر مستقل نیز سیاستها، شیوهها و روشهای مربوط به گزارشها و فراخوانیهای تویوتا را به عنوان بخشی از توافق بررسی میکند.
هولدر، دادستان کل در یک کنفرانس خبری گفت: «شرکت تویوتا به جای افشا و اصلاح مشکلات ایمنی بیانیههای گمراهکننده عمومی برای مصرفکنندگان منتشر کرد و حقایق نادرستی به اعضای کنگره داد.» وی افزود که این جریمه بزرگترین جریمهای است که تاکنون به یک شرکت خودرویی توسط ایالات متحده تحمیل شده است.
کریستوفر رینولدز، رئیس بخش آمریکای شمالی شرکت تویوتا میگوید که در زمان فراخوانی «مسوولیت کامل برای هر گونه نگرانی که ممکن است برای مشتریان ایجاد شده باشد را پذیرفتهایم و دوباره خود را برای جلب اعتماد مجدد، وقف خواهیم کرد.» تویوتا نیز گفت که «تغییرات بنیادی برای تبدیل شدن به یک سازمان پاسخگوتر و مشتری محورتر را انجام داده و به بهبود مستمر متعهد است.»
ابتدا در سال 2009 تویوتا فراخوان گستردهای منتشر کرد که در مجموع بیش از 10 میلیون خودرو را در مورد مشکلات مختلف از جمله نقص در ترمز، پدال گاز «چسبنده» و تشک کف دربرمیگیرد. بین سالهای 2010 و 2012، تویوتا بیش از 66 میلیون دلار جریمه به دلیل تاخیر در گزارش مشکلات خودروهای با شتاب ناخواسته پرداخت کرد.
اداره ملی ایمنی ترافیک بزرگراههای آمریکا هرگز نقصی در سیستم الکترونیک یا نرمافزار خودروهای تویوتا که علت احتمالی چنین وقایعی باشند، پیدا نکرد.
در کانادا، مقامات تحقیقات در مورد وسایل نقلیه تویوتا را در سال 2011 تکمیل کرده و دریافتند که تویوتا قانون ایمنی وسایل نقلیه موتوری را نقض نکرده است.
یک سخنگوی حمل و نقل کانادا در بیانیهای ایمیلی به اخبار CBC گفت: «تجزیه و تحلیلی از تمام 374 شکایت از شتاب ناخواسته در مورد خودروهای لکسوس و تویوتا که در فاصله بین سپتامبر 2009 تا ژوئن 2011 صورت گرفته بود، انجام شد. به غیر از پدال چسبیده شتابدهنده و مشکلات مربوط به تشک کف هیچ مشکل دیگری که مربوط به خودرو باشد، آشکار نشد.»
وی در ادامه افزود: «هیچ نشانهای از عدم انطباق با قانون ایمنی وسایل نقلیه موتوری پیدا نشد.» پرداخت غرامت آخرین مورد در زنجیره تبلیغات بد برای تویوتا است که پیش از این شهرت ایمنی آن در سال 2009 با آغاز فراخوانی خودروهایی که مشکل شتاب ناخواسته داشتند، متزلزل شده بود. در نتیجه این رویدادها، سهم بازار این شرکت در آمریکا و کانادا کاهش یافت. از زمان آغاز فراخوانی خودروها، تویوتا دوباره به تدریج اطمینان عمومی را به دست آورده است و در سال 2013 پرفروشترین خودروساز شد که رقابت تنگاتنگی را با جنرال موتورز و فولکس واگن بر سر این مساله دارد.
در سال 2013 تویوتا با پرداخت بیش از یک میلیارد دلار غرامت برای حل و فصل صدها دادخواست قانونی که مالکان خودروهای این شرکت ارائه کرده بودند، موافقت کرد و به دلیل فراخوانی خودروهایش دچار زیانهای اقتصادی شد. اما این غرامت شامل دادخواستهای مربوط به مرگها و جراحتهای اشتباهی که در ایالت کالیفرنیا و دادگاههای فدرال مطرح شده بودند، نمیشد. تویوتا شتابدهندههای چسبنده یا تشکهای کف که پدال گاز را گیر میاندازند و منجر به شتاب گرفتن میشوند را مقصر میداند. این شرکت به طور مکرر نقص در خودروهای خود را رد کرده است.
در طول چند سال اخیر، تویوتا مجبور به پرداخت میلیونها دلار برای فراخوانی خودروها شده است. با این حال، بعید است که پرداخت چنین مبالغی به امور مالی تویوتا صدمه چندانی بزند. در سه ماه اول سال مالی 2015، تویوتا 2/ 5 میلیارد دلار سود کرده است که موجب اعتبار بخشیدن به ین و فروش گسترده خود در سطح جهانی شده است.