فروچاله در مسیر تونل متروی اسلامشهر؛ حادثه سطحی یا زنگ خطر زیرزمینی؟

به گزارش تین نیوز به نقل از ایرنا، فروچاله، گودال یا حفره ای است که به صورت ناگهانی یا تدریجی در سطح زمین ایجاد می شود، وقتی لایه های زیرین خاک یا سنگ به دلیل فرسایش یا خالی شدن فرو می ریزند.

بلوار بسیج مستضعفین اسلامشهر، زیر گذر حدفاصل خیابان آیت الله کاشانی و خیابان شهید مطهری، در مسیر تونل متروی در حال حفاری اسلامشهر پرترددترین مسیر این شهر است که چند روزی است با چالشی به نام فروچاله مواجه شده است.

این فروچاله در بخش گاردریل میانه زیرگذر با عمق حدود ۲ متر و طول تقریبی ۴ متر ایجاد شده و علیرغم اینکه بر اثر آن آسیبی به اشخاص، خوردوها و یا تاسیسات شهری وارد نشده است، اما ترافیک شدیدی در این محدوده ایجاد کرده است.

هرچند اقدامات اولیه شامل پرکردن سطحی حفره و ایمن سازی محدوده با حضور مسئولان مربوطه و عوامل شهرداری انجام شده اما با توجه به اینکه چندی پیش نیز در همین مسیر این اتفاق در محدوده دیگری رخ داد، تکرار چنین پدیده ای در مسیر عبور تونل مترو، این پرسش را ایجاد کرده که آیا ایمنی این مسیر زیرزمینی تضمین شده است؟ و چگونه باید از این گونه حوادث جلوگیری کرد؟

صمد اعلایی، معاون عمرانی شهرداری اسلامشهر با اشاره به چالش فرونشت ایجاد شده اظهار داشت: این حادثه خسارت خاصی به دنبال نداشته و بررسی های فنی نشان می دهد هیچ گونه مشکلی در این بخش ایجاد نشده است. همچنین این حادثه هیچ گونه خسارت جانی برای عابران یا وسایل نقلیه به همراه نداشته است.

وی تصریح کرد: عوامل اجرایی شهرداری بلافاصله پس از وقوع حادثه در محل حاضر شده و عملیات ترمیم و ایمن سازی با جدیت در حال انجام است. در حال حاضر تردد وسایل نقلیه در این محور بدون مشکل جریان دارد.

رضا قاسمی رئیس سازمان مدیریت حمل و نقل ریلی شهرداری اسلامشهر نیز گفت: این نشست مربوط به قنات متروکه و قدیمی بود و تونل مترو از نظر ارتفاعی مترو ۱۰ متر پایین تر است و آسیبی به دیواره مترو وارد نشده است.

با وجود این توضیح، برخی کارشناسان معتقدند تداخل مسیر تونل های سطحی با قنوات قدیمی در مناطقی نظیر اسلامشهر، نیازمند بررسی دقیق تر ژئوتکنیکی پیش از حفاری بوده است.

داود بیات سرمدی کارشناس شهری و فعال محیط زیست نیز با اشاره به مسیر حرکت ثقلی آب های شمال به جنوب اسلامشهر گفت: پیش از اجرای زیرگذر، آب های سطحی این محدوده از خیابان ۲۰ متری امام خمینی(ره) تا محدوده شهید مطهری هدایت و در اراضی جنوبی جاده ساوه تخلیه و به طور طبیعی جذب زمین می شد.

وی افزود: اجرای زیرگذر، این مسیر طبیعی را قطع کرد و در نتیجه، حجم قابل توجهی از آب های سطحی و حتی فاضلاب های غیرمجاز وارد کانال های جمع آوری شد که این موضوع به مرور باعث شکستگی خاک شد.

بیات سرمدی با اشاره به شناسایی یک قنات قدیمی در زمان حفاری اظهار کرد: بخشی از این آب ها به داخل قنات هدایت شد، اما عبور مستمر آب در این مسیر، ذرات خاک را با خود جابه جا کرده و به ایجاد فضای خالی در زیر سطح زمین انجامیده است.

این کارشناس همچنین عبور تونل مترو از عمقی حدود ۱۴ تا ۱۵ متر پایین تر از کف زیرگذر را یکی دیگر از عوامل مؤثر دانست و گفت: عبور تونل و جابه جایی خاک در این تراز، در کنار شستگی ناشی از آب، منجر به بروز نشست زمین در این محدوده شده است.

وی با بیان اینکه بخش هایی از اسلامشهر دارای لایه های رسی متراکم و نفوذناپذیر هستند، تصریح کرد: این نوع خاک مانع نفوذ طبیعی آب به لایه های زیرین می شود و تجمع آب روی این لایه ها، ناپایداری زمین را تشدید می کند.

بیات سرمدی برداشت بی رویه از سفره های آب زیرزمینی را از عوامل کلان فرونشست در سطح استان تهران دانست و تأکید کرد: این مسئله نیازمند بررسی و مدیریت جدی در سطح ملی است.

در یک نگاه، پروژه مترو اسلامشهر از سال ۱۳۹۸ آغاز شد و فاز نخست آن از ایستگاه آزادگان در خط ۳ مترو تهران تا ایستگاه میدان نماز در اسلامشهر ادامه دارد که در حال حاضر در مرحله ریل گذاری است؛ فاز دوم طرح، از ایستگاه میدان نماز تا محدوده خیابان مهدیه را شامل می شود.

طبق پیش بینی ها فاز اول این خط در سال ۱۴۰۶ آماده بهره برداری می شود و حداقل ۵۰ درصد سفرهای تهران به اسلامشهر و برعکس، جذب سیستم حمل و نقل ریلی شده و فاصله زمانی سفر بین این دو شهر به ۱۰ دقیقه کاهش می یابد.

با وجود اختلاف نظر کارشناسان در مورد ایجاد مترو در این مسیر و تامین ایجاد آن از درآمد شهری که تبعات جبران ناپذیری برای اسلامشهر داشت، پیش بینی می شود این امر تاثیرات ترافیکی و زیست محیطی پررنگی در روند تردد مسافران بین تهران و اسلامشهر خواهد داشت.

اگر چه این حادثه خسارت جانی یا مالی نداشته اما تکرار چنین رخدادهایی زنگ هشداری است برای پروژه های زیرزمینی در مناطقی با بافت آبرفتی و قنوات قدیمی.

شفافیت، پایش مداوم خاک و گفت وگوی مستقیم میان مسئولان و کارشناسان و شفافیت با مردم می تواند تضمینی برای آرامش برای شهروندانی باشد که هر روز از همین مسیر عبور می کنند.