ملوانان خارجی در راه عرشه کشتیهای ایرانی
تین نیوز | چهارم تیر (۲۵ژوئن) به منظور قدردانی از زحمات دریانوردان، از سوی کشورهای عضو سازمان بینالمللی دریانوردی به نام روز «دریانورد» نامگذاری شده است، حرفه کمتر شناخته شدهای که نیاز به وجود آموزشهای دقیق و حرفهای دارد.
آموزشهایی که به گفته متخصصان امر، بسیار هزینهبر است. آموزش دریانوردی در چند سال گذشته با مشکل ممانعت دانشگاهها از پذیرش دانشجو مواجه بوده و بهانه دانشگاهها در این میان، هزینهبر بودن این آموزشهاست، در حالی که کارشناسان معتقدند این رشتهها نیز باید همچون دیگر رشتههای دانشگاهی، از طرف وزارت علوم تحقیقات و فناوری حمایت شوند. از سوی دیگر ایران به کنوانسیون STCW (استانداردهای آموزشی برای کارکنان دریایی) پیوسته است و بر این اساس باید تا سال ۲۰۱۷میلادی آموزش کارکنان ایرانی با این کنوانسیون مطابقت داشته باشد؛ به همین دلیل کارشناسان
معتقدند اگر مسئولان آموزش عالی کشور تمهیداتی را برای بهبود اوضاع آموزش دریانوردی نیندیشند، در یک دهه آینده بیشتر دریانوردانی که روی کشتیهای ایران کار میکنند، نیروهای خارجی خواهند بود.
احتمال مشاوره خارجیها در آینده
حسن تیمورتاش، دبیرکل اتحادیه مالکان کشتی ایران، از کسانی است که نگران افزایش نیروهای خارجی در کشتیهای ایران است. وی میگوید: پیش از انقلاب حدود ۸۰ درصد کارکنان کشتیرانی ایران، خارجی بودند اما بعد از انقلاب این آمار برعکس شد و تا حدود ۵ سال پیش نیز این رویه ادامه داشت، اما در چند سال گذشته، دوباره نیروهای خارجی افزایش یافتهاند. به گفته تیمورتاش، آموزش دریانوردان ایرانی تاکنون بر اساس اصول و مورد تایید سازمان بینالمللی دریانوردی بوده است اما با مشکلات پیش آمده در آموزش، سطح دریانوردان ایرانی در جهان، افت خواهد کرد.
وی با اشاره به الزام کشورهای عضو کنوانسیون «اس تی سی دبلیو» به اجرای متمم این کنوانسیون مبنی بر ضرورت آموزشهای جدید، میافزاید: بر اساس این کنوانسیون، تا سال ۲۰۱۷میلادی باید همه دریانوردان ایرانی از نظر آموزشی با نظام جدید تعریف شده از سوی کنوانسیون، مطابقت داشته باشند، در غیراین صورت هیچ یک از دریانوردان ما اجازه دریانوردی نداشته و چارهای جز استفاده از نیروی خارجی نخواهیم داشت.
به گفته وی برای تحقق مفاد کنوانسیون «اس تی سی دبلیو»، باید بین سازمان بنادر و دریانوردی و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری همکاری وجود داشته باشد. او میافزاید: دانشگاه چابهار به عنوان دانشگاه اصلی دریانوردی کشور، از سال ۹۰ در رشتههای غیردریایی دانشجو تربیت کرده و دیگر نقش مهم قبلی را در آموزش دریانوردان ندارد که این معضل موجب کاهش دریانوردان ایرانی شده است. آنطور که دبیرکل اتحادیه مالکان کشتی میگوید، وزارت علوم و دانشگاهها از پرداخت هزینههای آموزش دریانوردی سر باز میزنند، این درحالی است که رشتههای پر هزینه دیگری همچون پزشکی از سوی
وزارت علوم، تحقیقات و آموزش پزشکی حمایت میشود اما از رشته مهمی مانند دریانوردی به بهانه نبود بودجه، حمایت نمیشود.
مشکل، مدیریتی است
افزایش نیروهای خارجی در سالهای اخیر در کشتیهای ایران در اثر کاهش آموزشها، موضوعی است که مالک علیمحمدی، کارشناس حملونقل دریایی و مدرس دانشگاه نیز آن را تایید میکند. وی میگوید: درحالحاضر امکانات سختافزاری لازم از جمله دانشگاه و موسسات آموزشی در زمینه دریانوردی وجود دارد، اما آنچه تبدیل به معضل اصلی شده، ضعف مدیریت در این حوزه است. به نظر میرسد بیشتر مدیران بخشهای اجرایی و دانشگاهی در حوزه دریایی، آشنایی لازم را با این حوزه ندارند و نمیتوانند به درستی این حوزه را مدیریت کنند.
وی معتقد است بهانههایی نظیر بالا بودن هزینههای آموزش دریانوردان، بهانههای واهی است و با مدیریت صحیح میتوان این هزینهها را کاهش داد. این عضو انجمن مهندسی دریایی ایران، احتمال استفاده از نیروهای خارجی در سالهای آینده در کشتیرانی ایران را تایید میکند و معتقد است دانشگاهها همانطور که از رشتههای دیگر حمایت میکنند، باید از این رشتهها نیز حمایت مالی کرده و مقاطع ارشد و دکترای دریانوردی را نیز دایر کنند. علیمحمدی معتقد است در راستای اجرای تعهدات ایران به کنوانسیون «اس تی سی دبلیو» نهادهای تخصصی دریایی، پیشقدم شوند و
برنامه مطلوب را به مسئولان ارائه کنند.
به گفته او مشکلات موجود در زمینه آموزش و اشتغال دریانوردی درحالحاضر به اندازهای است که معضل بیکاری در میان ملوانان وجود دارد و بسیاری از آنان تغییر شغل میدهند. از سوی دیگر در این زمینه مشکلات ساختاری و فرهنگی نیز وجود دارد و به دلیل آشنا نبودن مردم با دریانوردی، دانشجوها چندان جذب این رشته نمیشوند که در این زمینه باید شناخت درستی درباره رشته دریانوردی و الزامات این شغل، به مردم داده شود.
کمکاری دانشگاهها در سالهای اخیر در جذب دانشجویان دریانوردی در حالی است که مطابق ماده ۳۰ قانون اساسی، وزارت علوم موظف است تا زمانی که در یک حوزه نیاز به نیروی انسانی وجود دارد، برای آن حوزه نیرو تربیت کند. این وزارتخانه معتقد است، رشته دریانوردی آموزشهای عملی، تخصصی و هزینهبر دارد و به همین دلیل دانشجویان این رشته باید از سوی شرکتهای خصوصی بورسیه شوند، امکانی که درحالحاضر با توجه به مشکلات مالی شرکتها وجود ندارد.
کمبود ملوان، معضل جهانی
حسین میرزایی، مدیرکل امور دریانوردان سازمان بنادر و دریانوردی میافزاید: افزایش نیروی خارجی در ایران طبیعی است و ربطی به مسئله آموزش ندارد. این مسئله، بهویژه برای ناوگانی که در عرصه بینالمللی فعالیت میکند، یک امر طبیعی است، همانگونه که دریانوردان ایرانی در ناوگان خارجی کار میکنند.
وی اضافه میکند: کمبود نیروی دریایی درحالحاضر تبدیل به معضلی جهانی شده است، زیرا درحالحاضر اروپاییها به خاطر مشکلات خاص این رشته و سختی کار آن، کمتر وارد این حرفه میشوند و به همین دلیل کمبود ۹۵ هزار نفری در حوزه نیروی انسانی دریانوردی در سراسر دنیا وجود دارد. میرزایی تاکید میکند، دانشگاهها باید همکاری بیشتری با بخش دریایی کشور در زمینه تربیت نیروی انسانی داشته باشند تا نگرانی این بخش از احتمال نیاز به حضور بیش از حد نیروهای خارجی رفع شود.