تاریخچه و وضعیت کنونی هواشناسی استان هرمزگان

تین نیوز | اداره کل هواشناسی استان فعالیت خود را از 55 سال پیش آغاز کرده است. در حال در سطح استان 7 ایستگاه سینوپتیک فرودگاهی ، 6 ایستگاه ساحلی ، 14 ایستگاه سینوپتیک خودکار ، 4 ایستگاه اقلیم شناسی خودکار ، 80  ایستگاه بارانسنجی و دو مرکز دیده بانی فنولوژی و تحقیقاتی هواشناسی کشاورزی در میناب و حاجی آباد در حال فعالیت می باشد. 

قدمت ایستگاه هواشناسی جاسک از سایر ایستگاه های استان بیشتر است. این ایستگاه در سال 1893 میلادی یعنی 121 سال قبل تاسیس گردیده  است. اولین فعالیت رسمی هواشناسی در استان هرمزگان با احداث ایستگاه هواشناسی در جزیره قشم در سال 1330 شمسی آغاز گردید ایستگاه هواشناسی بندرعباس نیز در سال 1335 شمسی در محل فرودگاه بندر عباس تاسیس شده است.  

تا پیش از انقلاب در استان تنها تعداد معدودی ایستگاه در سطح استان فعالیت داشتند. که پس از پیروزی انقلاب ایستگاههای استان افزایش قابل ملاحظه ای یافتند. علاوه بر آن سازمان هواشناسی توجه خود را به مسائل کاربردی هواشناسی معطوف داشته و با تجهیز ایستگاههای هواشناسی به دستگاه مدرن گام موثری در جهت ارتقاء هر چه بیشتر آنها برداشته است.  
 
جایگاه هواشناسی هرمزگان در استان 
نقش و جایگاه هواشناسي در توسعة اقتصادي و اجتماعي جوامع بسیار تاثیر گذار و بارز است، که در ذیل به طور خلاصه به آنها اشاره می شود. 

-     هواشناسي و توريسم :
هر گردشگري علاقه مند به دانستن وضعيت آب و هوايي منطقة مورد نظر قبل از مسافرت مي باشد و هواشناسي مي تواند اين اطلاعات مورد نياز را در اختيار گردشگران و نيز مسؤولان مناطق توريستي براي برنامه ريزي هاي لازم قرار دهد. 

-     هواشناسي و كشاورزي :
امر كاشت ، داشت و برداشت محصولات كشاورزي بدون در نظر گرفتن پارامترهاي هواشناسي داراي بازده اندك و همراه با خسارت احتمالي زياد است. هواشناسي علاوه بر تحقيقات در مورد سازگاري گونه هاي مختلف گياهي با آب و هوا در تعيين مناسب ترين زمان كاشت ، داشت و برداشت محصول ، سمپاشي ـ كوددهي و آبياري و كاهش خسارت جوي بويژه سرمازدگي و پيش بيني آفات گياهي مي تواند مسؤولان و كشاورزان را ياري دهد.

-     هواشناسي و بهداشت عمومي :
تغييرات ناگهاني دماي هوا نظير سرد شدن و گرم شدن ناگهاني و نيز افزايش آلودگي شهرهاي بزرگ در نتيجة پديدة وارونگي دما و ديگر پديده هاي جوي منجر به گسترش بعضي از بيماريها و بروز خطرات جاني و ضررهاي مادي شهروندان مي گردد ، هواشناسي مي تواند با آگاهي دادن به موقع به مردم و مسؤولان اين آسيبها را تا حد زيادي كاهش دهد. 

-     هواشناسي و انرژيهاي نو :
آلودگيهاي ناشي از استفادة بي رويه از سوختهاي فسيلي از يكسو و اتمام منابع چنين سوختها در آيندة نه چندان دور از سوي ديگر استفاده از انرژيهاي نو نظير انرژي باد ، انرژي حاصل از امواج دريا ن نظاير آنها را 
اجتناب ناپذير مي سازد و استفادة بهينه از چنين انرژي هايي مستلزم اطلاعات آب و هوايي طولاني مي باشد و اطلاعات حاصل از ايستگاه و دانش هواشناسي مي تواند دستيابي به چنين انرژيها را تسهيل نمايد.

-     هواشناسي و كاهش بلايا :
بسياري از بلاياي غير مترقبه نظير سيل و طوفان ، آلودگي شديد هوا و سرمازدگي ، احتراق جنگلها و … ناشي از عوامل جوي است كه به كمك اطلاعات و آمار هواشناسي و نيز پيش بيني به موقع پديده هاي مخرب جوي مي توان خسارات مادي و جاني از اين حوادث را به حداقل رسانيد.

-     هواشناسي و هوانوردي :
صعود و فرود هواپيماها در فرودگاههاي مبدأ و مقصد و نيز حركت هرگونه هواپيمايي در آسمان بدون در دست بودن اطلاعات جوي اعم از اطلاعات به موقع و نيز پيش بيني هواي مسير پرواز و فرودگاهها عملاً غير ممكن است و در دسترس نبودن اين اطلاعات مي تواند به سوانح هوايي منجر شود بدين جهت در كليه فرودگاهها وجود هواشناسي سينوپتيك و در فرودگاههاي اصلي علاوه بر ايستگاه ، وجود مركز پيش بيني هواشناسي ضروري است.

-     هواشناسي و ترابري دريايي : 
امروزه كشتيهاي بزرگ و كوچك زيادي در بندرگاهها متوقف و يا در اقيانوسها و درياها مشغول حمل بار و مسافر مي باشد و همينطور كشتيها و قايق هاي ماهيگيري زيادي در درياهاي دور و نزديك كشورها مشغول فعاليتند ، وقوع طوفانهاي دريايي و ديگر شرايط جوي نامساعد خطر دائمي براي كشتيها و مسافرين و محمولة آنها مي باشد. اطلاعات جوي به موقع و ضدور پيش بيني هاي لازم مهمترين عامل براي كاهش خسارات مالي و جاني بويژه در مورد ماهيگيران و قايقهاي تفريحي و امور كشتيراني مي باشد. 

-     هواشناسي و ترابري جاده اي :
تهيه اطلاعات جوّي لازم در مورد وضعيت جاده ها براي تسهيل در امر ترابري جاده ها كاهش خسارات احتمالي و نيز آسايش مسافرين امر ضروري مي باشد. اين امر بويژه در فصل سرما در مناطق كوهستاني كه جاده هاي آن برف گير ، بهمن خيز و لغزنده مي باشد از اهميت بيشتري برخوردار است. صدور اطلاعات و پيش آگاهي هاي لازم براي مسئولان و مردم ضمن تسهيل در امر رفت و آمد خسارات جاني و مالي حوادث جاده اي را در حد قابل توجهي پايين مي آورد.

-     هواشناسي و ورزش :
هر ورزشي نيازمند آب و هواي خاص است در ورزشهاي زمستاني نظير اسكي ، برفي بودن هوا ، در موج سواري طوفاني بودن دريا و در ورزشهايي نظير فوتبال و دو ميداني صافي و آرامش هوا نقش دارند. وجود فشار هوا و ارتفاع و تنوع آب و هوا تاثير فيزيكي خاص بر روي ورزشكاران دارد كه با سازگاري مي تواند ورزشكار را آماده رقابت نمايد و هواشناس مي تواند با دادن اطلاعات جوّي و پيش آگاهي هاي لازم ورزشكاران و مسئولان ورزشي و تماشاگران را در انجام بهتر فعاليتهاي ورزشي ياري دهد.

-     هواشناسي و شهر سازي :
بسياري از شهرها كه بدون توجه به اطلاعات اقليمي ساخته شده يا گسترش يافته اند بطوري كه مشكلاتي نظير آلودگي هوا ، تامين آب مورد نياز و سيل خيز بودن منطقه و نظاير اينها كه جملگي ناشي از عوامل جوي و اقليمي مي باشند در رنجند ، تنوع اقليمي در ساخت و ساز اماكن و ساختمان و نوع گرم و سرد نمودن آنها با هوا شناسي رابطه مستقيم دارد ، استفاده از اطلاعات و آمار هواشناسي در طراحي و احداث شهرهاي جديد و نيز توسعه شهرهاي قديمي مي تواند اين عوارض را به حداقل برساند.

-    هواشناسي و صنعت :
بسياري از صنايع موجب آلودگي هستند و احتياج به مكان مناسب براي استقرار دارند بعضي از صنايع به عناصر جوي نظير رطوبت و دما حساسند و حتي بعضي از صنايع داروسازي احتياج به هواي تميز و عاري از آلودگي دارند و لذا ايجاد و گسترش هر گونه صنعتي احتياج به اطلاعات هواشناسي دارد و داده هاي هواشناسي مي تواند با تعيين مكان مناسب ، ماشين آلات مناسب و صنايع مناسب براي هر ناحيه اي ضمن بالا بردن راندمان توليد ، خسارات احتمالي اين صنايع را به حداقل كاهش دهد.

-     هواشناسي و توسعه پايدار :
با توجه به مطالب ذكر شده ايجاد هرگونه تاسيسات زير بنايي نظير احداث سد و جاده ، راه آهن و احداث فرودگاهها و بنادر و شبكه هاي آبياري ، حفظ منابع آب و خاك ، حفاظت جنگلها و منابع طبيعي ، حفظ محيط زيست ، جلوگيري از آلودگي هوا ، دسترسي به انرژي هاي سالم و ارزان ، توسعه منابع غذايي و در يك جمله تمام عوامل لازم براي دست يافتن به توسعه پايدار داشتن اطلاعات و آمار و داده هاي هواشناسي و دسترسي و استفاده بهينه از اين اطلاعات و كاربردي نمودن آن مي باشد.

-    هواشناسی و خشکسالی:
احتمال وقوع خشکسالیها در ایران بین 10% تا 15% می باشد و از وقایع نادر به حساب نمی آید. افزایش آگاهی عموم مردم نسبت به پدیده خشکسالی می تواند در کاهش خسارات نقش موثری داشته باشد. در سالهای اخیر با برنامه های توجیهی و پیشنهادی توسط بخش های مختلف هواشناسی و کشاورزی در زمان مناسب به کشاورزان و دامداران جهت مقابله با خشکسالی ارائه شده که نقش موثری داشته است.

-    هواشناسی و آلودگی هوا
هم اکنون هواشناسان، اقلیم شناسان، دانشمندان محیط زیست به همراه پزشکان می کوشند تا با انجام پیش بینی های لازم و تحلیل میزان توزیع و انتقال ذرات معلق و گازهای آلاینده هوا، اثرات زیانبار بر وضعیت های اقلیمی و آب و هوایی و کیفیت پایین هوا را به کمترین میزان ممکن برسانند. آلودگی هوا در شهرهای بزرگ یکی از معضلات جدی به شمار می رود. مهم ترین منبع انتشار آلاینده ها اتومبیل ها هستند که روزانه به طور ثابتی آلاینده ها را به داخل جو منتشر می سازند. بنابراین حالت های خاص سینوپتیکی حاکم بر منطقه میزان پاک بودن هوا را تعیین خواهد کرد به این معنی که در صورت حاکمیت الگوهای پرفشار به خصوص در اواخر پاییز و اوایل زمستان به دلیل پایداری هوا و ظهور پدیده وارونگی دما، پتانسیل آلودگی بالاتر رفته و سبب به دام افتادن آلاینده های جوی شده و انتظار تهویه هوا را نمی توان داشت. بنابراین نقش هواشناسی در شناخت و پیش بینی چنین وضعیت هایی کاملاً بارز می باشد.

مطالبی خواندنی در خصوص پیش بینی هواشناسی 
شما حتماً بارها در برابر این پرسش قرار گرفته اید كه وضعیت هوا فردا چگونه خواهد بود؟ آیا باران خواهد بارید؟ یا خورشید درخشان خواهد بود؟ آیا بادی شدید خواهد وزید یا نسیمی دل انگیز؟ پاسخ این پرسش ها را هر روز در بخش پیش بینی هوا در همه جا، در اخبار رادیو، تلویزیون، روزنامه ها و اینترنت می توانید بیابید.

اما این پیشگویی ها چگونه انجام می گیرند؟ محققان امور هواشناسی جدیدترین اطلاعات واصله برای مثال درباره فشار هوا، وزش باد و دمای هوا را در ارتباط با یكدیگر در نظر گرفته و محاسبه می كنند و در پایان به عنوان نتایج كار خود می توانند هوای چند ساعت و حتی چند روز آینده را پیشگویی كنند.

اینگونه پیشگویی هوا كه از طریق محاسبه ارقام و اعداد مختلف با یكدیگر به دست می آید، در سراسر جهان شیوه ای بسیار متداول است. اما بسیاری از اوقات نیز غلط از آب در می آید. نه به این خاطر كه متخصصان هواشناسی در كار خود سهل انگاری می كنند بلكه به این دلیل كه در اصل، كل تغییرات هوا را نمی توان از قبل پیش بینی كرد. 

دشواری های این امر از همان آغاز اطلاعات جدیدی هستند كه هر لحظه تغییر می كنند بنابراین همیشه بایستی از یك رقم میانگین در محاسبات استفاده شود. در حقیقت آب و هوا یك سیستم درهم و برهم است كه دائماً در تحول است و در آن همه عوامل به یكدیگر ربط دارند. البته همه این اتفاقات در اتمسفر زمین به صورت شناخته شده بر اساس قوانین فیزیكی رخ می دهند اما تساوی های ریاضی محاسبات این تغییر و تحولات، در طی گذشت ساعات و روزها، نتایج دقیقی را در دسترس ما قرار نمی دهند.

به ویژه زمانی كه ارقام اولیه، غیردقیق بوده و تنها اطلاعات حاصله از تصاویر لحظه ای را بازتاب می دهند.اعداد و ارقامی كه در ساعت 12 ظهر برای پیشگویی هوا در ساعت 15 به كار گرفته می شوند، ممكن است تا ساعت 12 و نیم تغییر كرده و به این ترتیب، پیشگویی قبلی را غیرقابل استفاده كنند. برای مثال در اداره هواشناسی آلمان تقریباً هر 3 ساعت یك بار، كامپیوترها با داده های جدید تغذیه می شوند.

به همین دلیل، نتایج محاسبات آنها نیز، تنها می توانند تقریباً درست باشند و یا اینكه كاملاً اشتباه از آب درآیند. در هر صورت صحت این اخبار برای یك پیش بینی هوای 24 ساعته، تقریباً برابر با 90 درصد است.  هر روز حدود یك میلیون مورد اطلاعات مختلف، پیش از همه درباره فشار، رطوبت و دمای هوا و راجع به جهت و سرعت وزش باد، در اختیار كامپیوتر عظیم 10 میلیون یورویی اداره هواشناسی آلمان قرار داده می شوند.

این اطلاعات، تنها از ایستگاه های هواشناسی داخل آلمان تهیه نمی شوند بلكه، همچنین از شبكه سراسری، متشكل از 37 هزار ایستگاه هواشناسی در كشتی ها، هواپیماها، چراغ های دریایی، بالون ها و ماهواره ها جمع آوری می شوند. اطلاعات جدید، دائماً در حال انتقال به اداره هواشناسی ملی مربوطه هستند و از آنجا به مراكز بین المللی هواشناسی فرستاده می شوند.


بدون این اطلاعات كه از راه های دور می رسند كامپیوتر فوق العاده اداره هواشناسی آلمان هم قادر نیست حتی یك پیشگویی هوای نسبتاً دقیق را برای آلمان ارائه كند. زیرا وضعیت آب و هوای آلمان اغلب بر فراز اقیانوس اطلس تعیین می شود. به همین دلیل وضعیت پیشگویی هوا برای دوره های میان مدت و یا درازمدت، تنها از طریق اطلاعات تكمیلی مناطق دور می تواند انجام گیرد.

با وجود همه توانایی های محاسباتی كامپیوتر اما، این دستگاه قادر به تهیه یك نقشه هواشناسی، آنگونه كه ما آن را از روزنامه ها و یا اخبار تلویزیون می شناسیم، نیست.زمانی كه كامپیوتر، اطلاعات پیشگویی شده خود را ارائه می دهد، تازه این هنر كارشناسان هواشناسی است كه این اطلاعات را ساده كرده، متمركز كرده و به این ترتیب داده های مهمتر را برجسته نموده و از بقیه صرف نظر می نمایند. در نتیجه تازه اینجاست كه، نقشه های هواشناسی به وجود می آیند، كه معمولاً به ناحق در اخبار تنها در چند سطر انگشت شمار یادی از آنها می شود. این زحمت بسیار، ارزش خود را دارد زیرا گذشته از آن كه پیشگویی هوا یكی از پرطرفدارترین بخش های اخبار روزانه است، برای بسیاری از بخش های اقتصادی نیز از اهمیت فراوان برخوردار است.

هیچ هواپیمایی پرواز نمی كند و هیچ كشتی باری ای بندر را ترك نمی كند بدون اینكه قبلاً درباره چگونگی هوا مشورت شده باشد. كشاورزان مایلند بدانند كه چه زمانی باید به كشت بذرهای خود بپردازند. تامین كنندگان انرژی، میزان استفاده از الكتریسیته را در ارتباط با دمای هوا برآورد می كنند و تولیدكنندگان آب معدنی و یخ تولیدات خود را زمانی افزایش می دهند كه موجی از گرما در پیش روست. علاوه بر این هر سال، بیش از 5000 هشدار درباره بدی آب و هوا از بروز وقایع ناگوار با مخارجی به میزان میلیاردها یورو جلوگیری می كنند.
 
اطلاع رسانی هواشناسی هرمزگان
اداره کل هواشناسی هرمزگان در راستای دولت الکترونیک و تسریع در امر اطلاع رسانی به کاربران خود  استان از شیوه های مختلفی استفاده می کند.  

•    سامانه هواگو: بطور متوسط 25000 تماس در طول سال 
•    سامانه پیام کوتاه(SMS): بطور متوسط 9000 پیامک به کاربران مورد نظر 
•    تارنما هواشناسی استان: شامل پیش بین های 3 روزه، 7 روزه، فصلی، گزارش بارندگی، آمار و اطلاعات و غیره می باشد (بطور متوسط در طول روز 400 بازدید کننده). 
•    صدا و سیما استان: که در طول روز 1 گزارش زنده صدا، 6 گزارش ضبط شده صدا و 1  گزارش زنده سیما در طول روز 
•    سامانه بخش وضعیت جوی کل کشور(هوانما) در 5 نقطه استان
 
عملکرد مدیریت در اداره کل هواشناسی هرمزگان از 1387 لغایت 1393: 
آقای مهندس سعید رنجبر از سال 1387 تا کنون به عنوان مدیرکل هواشناسی مشغول به فعالیت 
می باشند. خدمات ایشان طی این سال ها در راستای افزایش سطح کارآمدی اداره کل هواشناسی استان جهت ارائه خدمات بهتر و سریعتر به مردم خوب استان هرمزگان بوده است. بطور کلی خدمات ایشان را می توان در محور های زیر خلاصه کرد:

1-    نصب و عملیاتی کردن 13 ایستگاه خودکار در استان هرمزگان(حاجی آباد، میناب، کیش،
 سردشت بشاگرد، بندرلنگه، ابوموسی، قشم دریایی، قشم فرودگاهی، جاسک، بندرخمیر، بستک، سیریک، پارسیان)
2-    نصب و راه اندازی 4 ایستگاه خودکار اقلیم شناسی(گنو، زیارتعلی، تنگ زاغ و فرغان)
3-    بهره برداری از هوانمای فرودگاه بین المللی بندرعباس، فرودگاه ابوموسی، فرمانداری ابوموسی، پایانه حمل بار و نبروی دریایی
4-    ارتقاء سیستم های مخابراتی از طریق برقراری PTMP ، VSAT و VPN در کلیه شهرستان های استان
5-    نصب و راه اندازی سیستم گیرنده ماهواره ای DVB در مرکز  استان
6-    راه اندازی سیستم مخابراتی VOIP در استان
7-    نصب و راه اندازی 3 دستگاه بویه هواشناسی در استان
8-    احداث و بهره برداری از ایستگاه های بستک، خمیر و قشم و افتتاح توسط مسئولین استانی