|
کد خبر
۱۱۳۷۱۶
کپی شد
با حرف و حدیثسرمایهگذار نمیآید
هفتهنامه حمل ونقل|
عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی و صنایع معادن تهران که مشاور تدوین کنندگان قراردادهای جدید نفتی هم بود، مسئولانه از آن دفاع میکند. مستند دفاع خود را نیز میزان استقبال وتوجهی عنوان میکند که خارجیها به قراردادهای IPC در صنعت نفت داشتند. بازگشت توتال و شل بهترین مثال هاست.
سید حمید حسینی که البته عضو اتحادیه صادرکنندگان فرآوردههای نفت هم هست، دراین گفتوگو ازنسل جدید قراردادهای بیع متقابل میگوید. او صنعت نفت را امروز بینیاز از سرمایهگذاری خارجی نمیداند و بر جذاب کردن این صنعت برای حضور فعال سرمایهگذاران خارجی تأکید میکند. گفتوگو با او را بخوانید:
***
یکی از نقدهای منتقدان به قراردادهای نفتی که عمدتا بعد از هر خبر مذاکره یا تفاهمنامه درباره توسعه صنعت نفت به کرات شنیده میشود، به ثمن بخس دادن منابع ملی کشور است. حال آنکه مسئولان وزارت نفت معتقدند برای توسعه صنعت نفت چارهای جز شریک خارجی و سرمایهگذار خارجی نیست، زیرا منابع کشور کفاف توسعه این صنعت را نمیدهند. در مقابل منتقدان اگرچه بعضا حضور سرمایهگذار خارجی را نفی نمیکنند، اما معتقدند که نباید به هر قیمت منابع ملی کشور را در اختیار خارجیها قرارداد. نظرشما چیست؟
برای پاسخ به این سئوال لازم است به پیشینه صنعت نفت در این چند سال اشاره کنم؛ در صنعت نفت در بحث تأمین سرمایه، دانش فنی نفت، تجهیزات و بازار دراولویت قراردارد. یکی از واقعیتهایی است که زمان تحریمها مشخص شد، این بود که دراینزمینهها ضعفمان مشخص شد وحتی نتوانستیم بیش از سهمیه توافق شده نفت صادر کنیم. خیلی از پروژهها بخاطرنداشتن تجهیزات خاص تعطیل یا طولانی شد.
ما نتوانستیم تجهیزات مورد نیاز را خریداری کنیم. دانش فنی در پروژههای نفتی وپتروشیمی از ما دریغ شد و مجبور شدیم ازپروژههای قبلی در نفت وپتروشیمی کپیبرداری کنیم. این وضعیت در تمام صنعت نفت وجود داشت. اگر پارس جنوبی را توانستیم توسعه دهیم به این دلیل بود که فشار تحریمها سبب شده بود تا مجبور شویم، اطلاعات قدیم ۱۰ تا فاز پارس جنوبی کپی کردیم.
در تمام دنیا انتقال دانش فنی از طریق مشارکت و همکاری با شرکتهای بزرگ تحقق پیدا میکند. قطعا راه اندازی فازهای جدید در پارس جنوبی و سایر میدانها بخاطر تجریباتی بود که در۱۰ فاز اول با شرکای خارجی کسب کرده بودیم، اما درحالحاضر این دانش ۱۰ الی ۱۵ سال با دانش روز دنیا فاصله دارد و الان اگر بخواهیم دوباره به دانش روز مجهز شویم باید با شرکتهای بزرگ که صاحب دانش فنی و تکنولوژی روز هستند همکاری و مشارکت کنیم.
قراردادهای بیع متقابل در همین کشورهای همسایه مثل عراق هم استقاده میشود، اما در ایران از همان یک دهه گذشته که در دستورکار قرار گرفت، منتقدان بسیاری داشت. حالا هم منتقدان همچنان بر دیدگاههای خود پافشاری میکنند. اگرچه این قراردادها در زمان خود منشأ منافع زیادی برای کشور شد اما امروز به نظر میرسد که دیگر کاربرد ندارد. آیا به نظر شما تغییر در این نوع قراردادهای ضروری است؟
معمولا در توسعه میادین نفتی دنیا چند نوع قرارداد مورد استفاده قرار میگیرد. یک نوع آن قراردادهایی است که برای خرید دانش فنی وخدمت از خارج از کشور مورد استفاده قرار میگیرد که به نوعی قرارداد خدماتی است که خود شما منابع مالی را دارید و دانش فنی را میخرید یا شرکتها را میآورید که برایتان کار کنند. این مدل در عربستان سعودی استفاده میشود. نوع دوم، قرارداد مشارکت یا PSA نام دارد که نوعی شراکت با شرکتهای داخلی در مخزن وبهرهبرداری است.
عموما روسها و قزاقها در میادین نفتی وگازی از این شیوه استفاده میکنند. سومین مدل بای بک یا بیع متقابل است که ما۱۰ سال پیش ارائه دادیم ودر ده فاز پارس جنوبی ومیادین سروش، نوروز، درود و... استفاده کردیم وبه نوعی قرارداد EPC بود و مهندسین داخلی وخارجی ساخت و ساز را انجام دادند.
در واقع همان قراردادی که همچنان محل بحث است.
ببینید در این روش، سرمایه را طرف خارجی تأمین میکند و طرف مقابل از محل محصول سرمایه ودستمزد آن را پرداخت میکند. در واقع پس از بازپرداخت بهرهبرداری به طرف مقابل واگذار میشود. البته در گذشته این نوع قراردادها، قراردادهای خوبی بودند، ولی قبل از اینکه تحریمها شروع شود بسیاری از شرکتهای بزرگ نفتی دنیا اعلام کردند که دیگر حاضر نیستند با قراردادهای بیع متقابل در توسعه میادین نفتی همکاری کنند.
چرا؟
به این علت که این نوع قراردادها دیگر برای خارجیها جذابیت نداشت.
منظور از جذابیت نداشتن، بازگشت منابع سرمایهگذار است یا سود پایین؟
چاه نفت یک موجود زنده است. ممکن است در طول زمان رفتارش تغییر کند. بعضا افزایش هزینهها را به دنبال دارد، بنابراین چون در قرارداد بیع متقابل از همان ابتدا سقف نعیین میشود، نمیتوان آن را تعدیل کرد. به همین دلیل بعضی از شرکتهای بینالملل متضرر شدند و اعلام کردند که دیگر با این نوع قرارداد همکاری نخواهند کرد.
امروزه بعضی از کسانی که از IPC انتقاد میکنند آن روز منتقد بیع متقابل بودندو بیع متقابل را یک قرارداد خیانت بار میدانستند که به ضرر منافع ملی است ولی الان طرفدار آن شدند. آن موقع شرایط اقتضا میکرد که از بیع متقابل استفاده کنیم ولی امروز دیگر نمیتوانیم از بیع متقابل استفاده کنیم.
وزارت نفت درحالحاضر ۵۰ میلیارد دلار بدهی به صندوق توسعه ملی و بانکها دارد واین وجه را در پروژههای پارس جنوبی هزینه کرده ولی پروژهها گاها با دو یا سه برابر قیمت انجام شده و پروژه ۲ الی ۳ میلیارد دلاری ۷ میلیارد تمام شده است. سرعت، کیفیت و قیمت این قراردادها مناسب نبوده وامکان توسعه با این روش وجود ندارد.
اگر این نوع قرارداد جذابیت ندارد، راهکار شما چیست؟
با توجه به تحولاتی که در دنیا اتفاق افتاده است مجبور هستیم، قراردادی را ارائه دهیم که جذاب باشد و بتواند نیازهای ما را پوشش دهد. درحالحاضر صنعت نفت با تعداد زیادی طرحهای نیمه تمام، طرحهای افزایش ضریب برداشت و طرحهای اکتشاف واستخراج روبهروست.
ما ۵۵۰ میلیارد بشکه ذخایر نفت داریم ولی فقط میتوانیم ۱۵۵ میلیارد آن را استحصال کنیم، یعنی ضریب بازیافت میادین ما ۲۰ درصد است. درحالی که در برخی از کشورها ضریب بازیافت شان به ۳۰ درصد هم رسیده است. اگه بتوانیم یک درصد ضریب بازیافتمان را بالا ببریم یک میلیارد بشکه نفت بهدست میاریم که کل مصرف سال کشور میشود، بنابراین باید دنبال قراردادهایی باشیم که هم بتواند پروژههای نیمه تمام را تمام کند و هم پروژههای اکتشافی را شروع کنیم و هم ضریب بازیافت را افزایش دهیم
در واقع ترکیبی از دو قرارداد؟
بله، همان راهی که وزارت نفت با قراردادهای نفتی دنبال کرده؛ یعنی ترکیبی از قراردادهای بیع متقابل وقراردادهای خدماتی. با استقبالی هم که خارجی کردهاند، معلوم است که برای دو طرف مثبت است، اما تا زمانی که در داخل کشور نگاه به این قراردادها منفی و حرف و حدیث ادامه داشته باشد قطعا فرصتها برای جذب سرمایه خارجی از دست میرود.
لینک خبر
سید حمید حسینی که البته عضو اتحادیه صادرکنندگان فرآوردههای نفت هم هست، دراین گفتوگو ازنسل جدید قراردادهای بیع متقابل میگوید. او صنعت نفت را امروز بینیاز از سرمایهگذاری خارجی نمیداند و بر جذاب کردن این صنعت برای حضور فعال سرمایهگذاران خارجی تأکید میکند. گفتوگو با او را بخوانید:
***
یکی از نقدهای منتقدان به قراردادهای نفتی که عمدتا بعد از هر خبر مذاکره یا تفاهمنامه درباره توسعه صنعت نفت به کرات شنیده میشود، به ثمن بخس دادن منابع ملی کشور است. حال آنکه مسئولان وزارت نفت معتقدند برای توسعه صنعت نفت چارهای جز شریک خارجی و سرمایهگذار خارجی نیست، زیرا منابع کشور کفاف توسعه این صنعت را نمیدهند. در مقابل منتقدان اگرچه بعضا حضور سرمایهگذار خارجی را نفی نمیکنند، اما معتقدند که نباید به هر قیمت منابع ملی کشور را در اختیار خارجیها قرارداد. نظرشما چیست؟
برای پاسخ به این سئوال لازم است به پیشینه صنعت نفت در این چند سال اشاره کنم؛ در صنعت نفت در بحث تأمین سرمایه، دانش فنی نفت، تجهیزات و بازار دراولویت قراردارد. یکی از واقعیتهایی است که زمان تحریمها مشخص شد، این بود که دراینزمینهها ضعفمان مشخص شد وحتی نتوانستیم بیش از سهمیه توافق شده نفت صادر کنیم. خیلی از پروژهها بخاطرنداشتن تجهیزات خاص تعطیل یا طولانی شد.
ما نتوانستیم تجهیزات مورد نیاز را خریداری کنیم. دانش فنی در پروژههای نفتی وپتروشیمی از ما دریغ شد و مجبور شدیم ازپروژههای قبلی در نفت وپتروشیمی کپیبرداری کنیم. این وضعیت در تمام صنعت نفت وجود داشت. اگر پارس جنوبی را توانستیم توسعه دهیم به این دلیل بود که فشار تحریمها سبب شده بود تا مجبور شویم، اطلاعات قدیم ۱۰ تا فاز پارس جنوبی کپی کردیم.
در تمام دنیا انتقال دانش فنی از طریق مشارکت و همکاری با شرکتهای بزرگ تحقق پیدا میکند. قطعا راه اندازی فازهای جدید در پارس جنوبی و سایر میدانها بخاطر تجریباتی بود که در۱۰ فاز اول با شرکای خارجی کسب کرده بودیم، اما درحالحاضر این دانش ۱۰ الی ۱۵ سال با دانش روز دنیا فاصله دارد و الان اگر بخواهیم دوباره به دانش روز مجهز شویم باید با شرکتهای بزرگ که صاحب دانش فنی و تکنولوژی روز هستند همکاری و مشارکت کنیم.
قراردادهای بیع متقابل در همین کشورهای همسایه مثل عراق هم استقاده میشود، اما در ایران از همان یک دهه گذشته که در دستورکار قرار گرفت، منتقدان بسیاری داشت. حالا هم منتقدان همچنان بر دیدگاههای خود پافشاری میکنند. اگرچه این قراردادها در زمان خود منشأ منافع زیادی برای کشور شد اما امروز به نظر میرسد که دیگر کاربرد ندارد. آیا به نظر شما تغییر در این نوع قراردادهای ضروری است؟
معمولا در توسعه میادین نفتی دنیا چند نوع قرارداد مورد استفاده قرار میگیرد. یک نوع آن قراردادهایی است که برای خرید دانش فنی وخدمت از خارج از کشور مورد استفاده قرار میگیرد که به نوعی قرارداد خدماتی است که خود شما منابع مالی را دارید و دانش فنی را میخرید یا شرکتها را میآورید که برایتان کار کنند. این مدل در عربستان سعودی استفاده میشود. نوع دوم، قرارداد مشارکت یا PSA نام دارد که نوعی شراکت با شرکتهای داخلی در مخزن وبهرهبرداری است.
عموما روسها و قزاقها در میادین نفتی وگازی از این شیوه استفاده میکنند. سومین مدل بای بک یا بیع متقابل است که ما۱۰ سال پیش ارائه دادیم ودر ده فاز پارس جنوبی ومیادین سروش، نوروز، درود و... استفاده کردیم وبه نوعی قرارداد EPC بود و مهندسین داخلی وخارجی ساخت و ساز را انجام دادند.
در واقع همان قراردادی که همچنان محل بحث است.
ببینید در این روش، سرمایه را طرف خارجی تأمین میکند و طرف مقابل از محل محصول سرمایه ودستمزد آن را پرداخت میکند. در واقع پس از بازپرداخت بهرهبرداری به طرف مقابل واگذار میشود. البته در گذشته این نوع قراردادها، قراردادهای خوبی بودند، ولی قبل از اینکه تحریمها شروع شود بسیاری از شرکتهای بزرگ نفتی دنیا اعلام کردند که دیگر حاضر نیستند با قراردادهای بیع متقابل در توسعه میادین نفتی همکاری کنند.
چرا؟
به این علت که این نوع قراردادها دیگر برای خارجیها جذابیت نداشت.
منظور از جذابیت نداشتن، بازگشت منابع سرمایهگذار است یا سود پایین؟
چاه نفت یک موجود زنده است. ممکن است در طول زمان رفتارش تغییر کند. بعضا افزایش هزینهها را به دنبال دارد، بنابراین چون در قرارداد بیع متقابل از همان ابتدا سقف نعیین میشود، نمیتوان آن را تعدیل کرد. به همین دلیل بعضی از شرکتهای بینالملل متضرر شدند و اعلام کردند که دیگر با این نوع قرارداد همکاری نخواهند کرد.
امروزه بعضی از کسانی که از IPC انتقاد میکنند آن روز منتقد بیع متقابل بودندو بیع متقابل را یک قرارداد خیانت بار میدانستند که به ضرر منافع ملی است ولی الان طرفدار آن شدند. آن موقع شرایط اقتضا میکرد که از بیع متقابل استفاده کنیم ولی امروز دیگر نمیتوانیم از بیع متقابل استفاده کنیم.
وزارت نفت درحالحاضر ۵۰ میلیارد دلار بدهی به صندوق توسعه ملی و بانکها دارد واین وجه را در پروژههای پارس جنوبی هزینه کرده ولی پروژهها گاها با دو یا سه برابر قیمت انجام شده و پروژه ۲ الی ۳ میلیارد دلاری ۷ میلیارد تمام شده است. سرعت، کیفیت و قیمت این قراردادها مناسب نبوده وامکان توسعه با این روش وجود ندارد.
اگر این نوع قرارداد جذابیت ندارد، راهکار شما چیست؟
با توجه به تحولاتی که در دنیا اتفاق افتاده است مجبور هستیم، قراردادی را ارائه دهیم که جذاب باشد و بتواند نیازهای ما را پوشش دهد. درحالحاضر صنعت نفت با تعداد زیادی طرحهای نیمه تمام، طرحهای افزایش ضریب برداشت و طرحهای اکتشاف واستخراج روبهروست.
ما ۵۵۰ میلیارد بشکه ذخایر نفت داریم ولی فقط میتوانیم ۱۵۵ میلیارد آن را استحصال کنیم، یعنی ضریب بازیافت میادین ما ۲۰ درصد است. درحالی که در برخی از کشورها ضریب بازیافت شان به ۳۰ درصد هم رسیده است. اگه بتوانیم یک درصد ضریب بازیافتمان را بالا ببریم یک میلیارد بشکه نفت بهدست میاریم که کل مصرف سال کشور میشود، بنابراین باید دنبال قراردادهایی باشیم که هم بتواند پروژههای نیمه تمام را تمام کند و هم پروژههای اکتشافی را شروع کنیم و هم ضریب بازیافت را افزایش دهیم
در واقع ترکیبی از دو قرارداد؟
بله، همان راهی که وزارت نفت با قراردادهای نفتی دنبال کرده؛ یعنی ترکیبی از قراردادهای بیع متقابل وقراردادهای خدماتی. با استقبالی هم که خارجی کردهاند، معلوم است که برای دو طرف مثبت است، اما تا زمانی که در داخل کشور نگاه به این قراردادها منفی و حرف و حدیث ادامه داشته باشد قطعا فرصتها برای جذب سرمایه خارجی از دست میرود.
لینک خبر