حمل و نقل آبی مسافر، فرصتی برای توسعه
تین نیوز | در جنوب کشورمان از استان خوزستان تا سیستانوبلوچستان، بیش از ۳ هزار کیلومتر نوار ساحلی وجود دارد که موقعیت مناسبی برای رونق بخشیدن به سفرهای دریایی به ویژه جابهجایی مسافر است تا هم اندکی از ترافیک جادهای مسیرهای بین استانها کاسته شود و هم سفرهای دریایی و مشاغل وابسته به آن رونق گیرد.
در حالی که به نظر میرسد ظرفیت مسافربری در آبهای جنوبی کشورمان مغفول مانده است، نبود توجیه اقتصادی به عنوان علتی برای نپرداختن به این حوزه عنوان میشود.
بنا بر آنچه در سایت سازمان بنادر و دریانوردی آمده است درحالحاضر در استان هرمزگان ۷ مسیر با کاربری جابهجایی مسافر وجود دارد؛ این مسیرها عبارتند از: بندرلنگه ـ جزیره کیش، بندرچارک ـ جزیره کیش، بندرآفتاب ـ جزیره کیش، بندر عباس ـ جزیره قشم، بندر شهیدباهنر ـ جزیره قشم، بندرعباس ـ جزیره هرمز و جزیره قشم ـ جزیره هرمز. در استان بوشهر نیز ۲ مسیر بندر بوشهر ـ جزیره خارک و بندر گناوه ـ جزیره خارک با این کاربری وجود دارد.
در سیستانوبلوچستان تنها در مسیر اسکله هفت تیر ـ اسکله کنارک، مسافران با شناور جابهجا میشوند و در استان بوشهر نیز هیچ مسیر مسافری دریایی وجود ندارد. همین آمارها نشانگر ظرفیت بالای جابهجایی مسافر است که در آبهای جنوب کشورمان نهفته است و به نظر میرسد امکان استفاده از این آبها برای جابهجایی مسافر در مسیرهایی همچون بوشهر ـ بندرعباس وجود دارد تا هم از ترافیک جادهای به ویژه در ایام نوروز کاسته شود و هم فرصتی برای رونق کار سازندگان شناورهای مسافری فراهم شود اما مدیرکل بنادر و دریانوردی استان بوشهر معتقد است ایجاد این خطوط، توجیه اقتصادی
ندارد.
مسیرهایی که توجیه ندارد
محمد راستاد، مدیرکل بنادر و دریانوردی بوشهر میافزاید: در برخی مسیرها ازجمله بوشهر ـ بندرعباس، مسافتی که بین این مناطق وجود دارد، در خشکی و دریا تقریبا برابر است در حالی که سرعت سیر روی زمین به مراتب بالاتر از سرعت حمل مسافر در دریاست. در جاده سرعت وسیله نقلیه میتواند حداقل ۱۰۰ کیلومتر باشد اما در دریا ۵۰ کیلومتر یعنی نصف این سرعت وجود دارد. از سوی دیگر سفر با شناور و روی دریا، سختیهای خاص خود را دارد مانند شرایط توفانی و احتمال دریازدگی.
راستاد همچنین به هزینه بالای تامین و راهبری کشتی مسافربری در مقایسه با حملونقل جادهای اشاره کرده و معتقد است؛ تمامی این عوامل، توجیه اقتصادی حملونقل دریایی مسافری در مسیرهای داخلی را کاهش میدهد. به اعتقاد وی در نوار جنوبی کشور، تنها سفرهای دریایی بین استانها و جزایر توجیه اقتصادی دارد، زیرا در این مسیرها، جاده وجود ندارد و سفرهای دریایی در مقایسه با پرواز به ویژه در مسافتهای کوتاهتر، ارزانتر و توجیهپذیرتر است.
مدیرکل بنادر و دریانوردی بوشهر میگوید: مسیرهای دریایی مسافری در صورت راهاندازی، تعداد اندکی مسافر خواهد داشت که این مسئله نیز دلیل دیگری بر غیراقتصادی بودن راهاندازی این خطوط است.
فرهنگسازی، زمینهساز اقتصادی شدن مسیرها
اگرچه مدیر کل بنادر بوشهر از غیر اقتصادی بودن این خطوط سخن میگوید اما نظرات دیگری نیز در اینباره وجود دارد و برخی معتقدند این خطوط حتی اگر در ابتدای راهاندازی کم مخاطب بوده و توجیه اقتصادی نداشته باشند، پس از مدتی مسافر خود را خواهند یافت.
محمد سمیعی، کارشناس گردشگری دریایی میگوید: اگر ایجاد این مسیرها توجیه ندارد به این دلیل است که فرهنگ این نوع سفر در کشورمان هنوز وجود ندارد درحالی که با ترویج فرهنگ استفاده از این خطوط بهطور قطع توجیه اقتصادی نیز به وجود خواهد آمد.
وی معتقد است؛ اگرچه در کشور ما چنین مسیرهایی ترویج نشده اما در دیگر کشورها بهویژه کشورهای اروپایی، تردد دریایی بین بنادر در زمینه مسافری رواج دارد.
این کارشناس حملونقل دریایی ادامه میدهد: نبود توجیه اقتصادی برای بخش خصوصی در آغاز ایجاد این خطوط طبیعی است؛ همانطور که در ابتدای شکلگیری مسیر خرمشهر ـ کویت نیز گفته میشد این خط توجیه اقتصادی ندارد و در ابتدا استقبال خاصی از آن نشد اما بهتدریج این خط فراگیر شد تا حدی که کشتیرانی «والفجر»، برنامه منظمی برای این مسیر در نظر گرفته است. سمیعی معتقد است؛ گام نخست برای ایجاد و فرهنگسازی استفاده از چنین مسیرهایی، باید بهوسیله دولت برداشته شود زیرا سرمایهگذار بخش خصوصی در گام نخست، نمیتواند این فرهنگ را گسترش دهد. به نظر میرسد با
توجه به اینکه دولت اختیارات بیشتری دارد، بهتر است آغازگر این مسیر باشد، به ویژه اینکه ترویج فرهنگ دریایی را نیز در برنامه دارد. این امور بهطور قطع به سرمایههای بالایی نیاز دارد که تامین آن در توان دولت است.
به گفته وی، مسیرهای پرترددی مانند کیش ـ بندر عباس نیز در ابتدا خطوطی پر رونق نبودند اما بهتدریج که مزیت آنها آشکار شد مخاطب خود را یافتند.
وی اظهار میکند: وقتی دولت دغدغه ترویج فرهنگ دریایی به ویژه در سواحل مکران (از جاسک تا چابهار) را دارد، راهاندازی همین خطوط مسافری دریایی، یکی از راههای ترویج این فرهنگ است.
سمیعی میافزاید: درحالحاضر جاده چندان مطلوبی از جاسک به چابهار وجود ندارد و ایجاد خط دریایی میتواند ایده خوبی باشد، البته ایجاد این مسیر درحالحاضر شاید از نظر تعداد مسافران، سوددهی و توجیه نداشته باشد اما به طور قطع آینده خوبی خواهد داشت.
به اعتقاد این کارشناس، رونق اشتغال در حوزه گردشگری و شناورسازی، یکی از مهمترین نتایج راهاندازی خطوط مسافری در خطوط ساحلی جنوب (و شمال) کشور است. وی میافزاید: کشتیسازیهای ایران توان بالایی در ساخت شناور مسافری دارند؛ که یک مزیت جانبی در ایجاد این خطوط مسافری است که میتواند به مزیت اصلی تبدیل شود.
آمار ارائهشده از سوی مسئولان نشان میدهد در نوروز امسال بیش از ۸ میلیون سفر دریایی انجام شده است، این بدان معناست که فرهنگ جابهجایی مسافر دریایی به ویژه در نوروز و در مسیرهایی همچون بندرعباس ـ کیش و بندرعباس ـ قشم ایجاد شده است، بنابراین برای خطوط مسافری دیگر و بین استانها نیز میتوان فرهنگسازی کرد.
سمیعی با بیان این مطلب میافزاید: علاوه بر ایجاد اشتغال و توسعه گردشگری، یکی دیگر از مزایای ایجاد خطوط مسافری دریایی، افزایش جمعیت در سواحل خواهد بود.
به گفته وی، درحالحاضر یکی از نگرانیهای مسئولان، کمبود جمعیت در سواحل است که در راستای رفع این نگرانی، میتوان روی توسعه خطوط مسافری و گردشگری دریایی سرمایهگذاری کرد، البته طبیعی است که در ابتدای کار مشکلاتی وجود داشته باشد اما باید ایجاد این مسیرها، ابتدا با شناورهای سبکتر و در ادامه با شناورهای سنگینتر کلید بخورد.