افق روشن کشتیسازی در شرایط پساتحریم
تین نیوز| کشتیسازی از جمله صنایع مادر کشورهای آبی همچون ایران و اشتغال یکی از مشخصه های مهم این صنعت است که به دليل اشتغال بالا در مناطق کمتر توسعه يافته میتواند آورده مضاعف برای اقتصاد کشور داشته باشد. این دلیلی بر توجه ویژه کشورهای دریایی جهان به صنعت کشتیسازی است و موجب شده تا اين صنعت در همه کشورها جزو صنایع استراتژيک باشد. همین اهمیت ویژه باعث شد تا کشتیرانی و کشتیسازی ایران، از جمله اولین بخشهایی باشد که مورد تحریم اتحادیه اروپا و آمریکا قرار بگیرد. کارشناسان معتقدند اگرچه این تحریم، کار را برای کشتیسازی ایران در مواردی دشوار کرده بود
اما در برخی موارد نیز باعث شکوفایی استعدادها و استفاده از تواناییهای بالقوه شد به طوری که ایران در حال حاضر به پیشرفتهای مهمی در این زمینه دست یافته است.
نمونه این موفقیت، توفیقاتی است که مجتمع صنایع کشتیسازی ایزوایکو در تعمیر و ساخت شناورهای کوچک و بزرگ، اقیانوسپیما و دکل حفاری داشته است. به گفته حمید رضاییان اصل، مدیرعامل این شرکت، ایزوایکو در منطقه خلیجفارس و بین تمام کشورهای منطقه مدعی است زیرا به جز این شرکت، در این منطقه کارخانهای وجود ندارد که کشتی اقیانوسپیما بسازد. از سوی دیگر هم از نظر تجهیزات و وسعت و هم از نظر نیروی متخصص، هیچ شرکتی در منطقه قابل قیاس با ایزوایکو نیست. از سوی دیگر منصور آرامی، عضو فراکسیون توسعه صنایع دریایی مجلس نیز با تایید توان بلامنازع ایزوایکو در
کشتیسازی منطقه، معتقد است ایران در زمان تحریم در حوزه کشتیسازی موفق بوده است. آرامی با اشاره به ابعاد گسترده تحریم در بخش کشتیسازی گفت: موافق نیستم که عدهای میگویند تحریم باعث شد که ما نتوانیم در بخش کشتیسازی به شرکتهای خارجی سفارش دهیم یا سفارش بگیریم. شاید تأثیر همین تحریمها بود که در حال حاضر ایران در بسیاری از بخشهای کشتیسازی به ویژه تعمیرات خودکفاست.
موانع تحریمهای داخلی بیش از خارجیها
تحریم اگرچه تا اندازه ای دست و پای صنعت کشتیسازی کشورمان را بسته اما یک کارشناس معتقد است بیش از تحریم، مشکلات داخلی مانع پیشرفت این صنعت بوده است. حسن رضا صفری، عضو هیأت مدیره انجمن مهندسی دریایی ایران در این باره گفت: صنعت کشتیسازی ایران آنقدر با مشکلات عدیده داخلی به ویژه در زمینه تأمین منابع مالی و عدم اجرای کامل قانون توسعه و حمایت صنایع دریایی مواجه است که چندان از تحریمهای خارجی رنج نمیبرد و میتوان گفت که تحریمها عملا تأثیری بر وضعیت کشتیسازیها نداشت.
تحریمها در سالهای گذشته باعث تقویت و استقرار زیرساختهایی همچون بیمههای دریایی و مؤسسات ردهبندی در داخل شد. صفری با بیان این مطلب افزود: انتظار میرفت با توجه به تحریم کشتیرانیهای عمده ایران، زمینه سفارشهای بیشتر به کشتیسازیهای داخلی در شرایط تحریم فراهم شود؛ اما این اتفاق نیفتاد و هیچ سفارش عمدهای در سالهای اخیر به کشتیسازان داده نشد. از یک طرف، بازار کسب و کار کشتیرانیها تحت تأثیر تحریم و نیز بحران اقتصاد جهانی از سال 2008 دچار تغییر و تحول شد و از سوی دیگر، کشتیسازیها به دلیل مشکلات متعدد داخلی و ساختاری نتوانستند
استفاده چندانی از شرایط تحریم ببرند.این عضو هیأت مدیره انجمن مهندسی دریایی تاکید دارد که با توجه به کاهش تحریمها و بهبود شرایط اقتصادی کشور، باید هر چه سریعتر مشکلات داخلی صنعت کشتیسازی رفع شود تا این صنایع در شرایط دشوار تحریم بتوانند نیازهای کشور و ناوگان کشتیرانی را برطرف کنند.
افق روشن کشتیسازی در پساتحریم
از نظر صفری، پس از اجرایی شدن لغو تحریمها دو موضوع باید مورد توجه قرار گیرد؛ نخست اینکه، باید توجه داشت بعد از گشایش مراوادت خارجی ایران، تحریمکنندگان ایران ممکن است هر لحظه دوباره ایران را تحریم کنند و به همین جهت، باید همچنان منابع داخلی در مقایسه با منابع خارجی در دسترس تقویت شود زیرا امکان بازگشت تحریمها همواره وجود دارد. دومین موضوع، توجه به ظرفیتهای عظیمی است که در شرایط تحریم و با هزینه و زحمات زیاد به وجود آمده و پشت پا زدن به آنها، هم به معنای بازگشت به عقب و هم حیف کردن هزینههایی است که برای دستیابی به این زیرساختها هزینه شده است.
به عقیده مدیرعامل مؤسسه ردهبندی ایرانیان، یکی از خواستهای غرب از بین بردن زیرساختهای داخلی ایران است و به همین جهت، از ابزار شل و سفت کردن تحریم استفاده میکند. به این صورت که زمانی با استفاده از تحریم، هزینه استفاده از منابع و زیرساختهای خارجی را برای ایران بالا میبرد و وقتی که ایران با صرف هزینه و زمان توانست این زیرساختها را در داخل به وجود آورد؛ با برداشتن یا تضعیف تحریمها شرایطی ایجاد میکند که به زیرساختهای داخلی پشت پا زده شود. او دستیابی به توان ردهبندی کشتیها و تجهیزات دریایی در داخل را یکی از زیرساختهای به
وجودآمده در بخش دریایی در شرایط تحریم خواند و ابراز امیدواری کرد این ظرفیت حتی در صورت برداشته شدن تحریمها همچنان مورد استفاده مشتریان ایرانی قرار بگیرد.
لزوم گره زدن اقتصاد مقاومتی با پساتحریم
یکی از بحثهای مهمی که باید در صنعت کشتیسازی مدنظر مسئولان قرار گیرد، گره زدن اقتصاد مقاومتی با شرایط پساتحریم است؛ باید تجربه کافی از شرایط تحریم بهدست آید تا دوباره شاهد وضعیت مشابه زمان تحریمها نباشیم از سوی دیگر باید بتوانیم از فرصت رفع تحریمها برای تقویت بنیه داخل استفاده کنیم. این نظر یکی دیگر از اعضای انجمن مهندسی دریایی است، پیمان مسعودزاده معتقد است با توجه به توان بالای کشور در زمینه ساخت کشتی و شناورهای بزرگ، خرید و واردات کشتی از خارج، یکی از دغدغههای اصلی مسئولان از جمله فعالان صنعت کشتیسازی است و در این زمینه باید به
هشدارهایی که درباره عواقب خرید شناور از خارج کشور داده میشود توجه کرد.
به اعتقاد رییس کمیته کشتی سازی انجمن مهندسی دریایی ایران، صلاح نیست زمانی که توان تولید داخلی در کشور وجود دارد، اقدام به واردات کشتی کنیم، چراکه هم توان و هم ظرفیت خالی برای تولید کشتی در صنعت کشتیسازی ایران وجود دارد، به همین منظور باید تا حد امکان، قانون استفاده حداکثری از توان تولید داخل رعایت شود که در این زمینه میتوان برای تهیه تجهیزات مورد نیاز صنعت کشتیسازی، ضمن همکاری مشترک با شرکتهای خارجی، نسبت به رونق این صنعت اقدام کرد. مسعودزاده گفت: هماکنون در ساخت بدنه مشکلی در داخل کشور وجود ندارد اما ساخت تجهیزات به دلیل بالا بودن هزینهها
برای تولیدکنندگان داخلی به صرفه نیست بنابراین وضعیت تولید در این صنعت باید به گونهای باشد که بدنه کشتی در داخل ساخته، طراحی و تجهیزات لازم از خارج وارد شود.
ضرورت حمایت از تولید داخل، بعد از تحریم
این فعال حمل و نقل دریایی معتقد است اقتصاد مقاومتی و تجربه تحریمها حکم میکند که از تولید داخل حمایت کنیم یعنی چنانچه توان تولید محصولی در داخل وجود دارد، منطقی نیست که اقدام به واردات همان محصول از خارج کشور کنیم. از اینرو باید از بروز چنین اتفاقاتی که در تضاد با اقتصاد مقاومتی بوده و به تولید داخل لطمه وارد میکند، جلوگیری بهعمل آید.
وی با بیان اینکه رفع تحریمها و اقتصاد مقاومتی دو مقوله مهم و تاثیرگذار برآینده صنعت کشتیسازی کشور خواهد بود، افزود: فرصتهایی که ممکن است پس از لغو تحریمها رخ دهد، باید مد نظر قرار گیرد و امیدواریم در بخشهایی که در تحریم بوده و در تهیه تجهیزات مورد نیاز با مشکل روبهرو بودیم، پس از تحریمها بتوانیم از طریق مشارکت با خارجیها، دانش و فناوری آن را منتقل کنیم.وی با اشاره به اهمیت تدوین استراتژی خاصی برای توسعه صنعتکشتیسازی در دوران پساتحریم، گفت: باید مشخص شود که آیا یک برنامه مدون پس از تحریمها در دستور کار مسئولان قرار دارد یا
اینکه قرار است به همان روند قبلی کار خود را ادامه دهیم.