| کد خبر ۶۷۸۰۳
کپی شد

مدیریت تغییر و توسعه شایسته سالاری

مدیریت تغییر و توسعه شایسته سالاری
|

تین نیوز | تغییر به معنای حرکت از یک وضعیت به وضعیت دیگر است،  تغییر درفرهنگ لغات فارسی، یعنی "دگرگون کردن، چیزی را به شکل و حالت دیگر در آوردن".  تغییر در مفهوم خاص می تواند تغییرات تکنولوزی را شامل شود یا تغییرات رفتاری افراد در سطح جوامع و حتی سازمان را در بر می گیرد. همچنین «تحول» در تعریف عبارت است از فرآیند ذوب شدن اندیشه ها ، باورها و رفتارهای سنتی و تثبیت ارزش های نوین و استقرار نظام های جدید ، تغییر امری انکارناپذیر است و می تواند به صورت مثبت و یا منفی در بین افراد جامعه یا سازمان تلقی شود . اما اگر تغییر با روش ها و مدیریت صحیح انجام شود می توان از آن در جهت مثبت برای سازمان بهره جست .

توانایی تغییر ، بخش اصلی محیط کسب و کار است آدمی هر روز بایستی خودش را با شرایط خارج از کنترل خود وفق دهد تا بتواند موفق شود ولی در این میان بعضی از افراد بخاطر مهارت های سازمانی و میان فردی خود این تطابق را بهتر انجام می دهند . تغییر از این نظر برای افراد ، سازمان ها ، و جوامع ، مثبت یا منفی است که به نوعی اهداف و آرمان های آنها را قابل حصول و دست یافتنی نماید یا مانعی در جهت تحقق اهداف محسوب می گردد . بنابر این تعریف و با فرض اینکه هدف آرمانی موسسات تداوم حضور و پویایی در صحنه های مختلف است ، باید پذیرفت که تغییر و انعطاف در چگونگی فعالیت از جمله ضروریات این امر می باشد .

کرت لوین (Kurt Lewin) روان شناس مشهور معتقد است که هر تغییر یک فرآیند سه مرحله ای است که شامل خروج از انجماد ، تغییر و انجماد مجدد می باشد. خروج از انجماد، مسئولیتی مدیریتی ، برای آماده کردن موقعیت به منظور ایجاد تغییر است . مرحله تغییر شامل : یک مسئولیت مدیریتی است در تعدیل و بهبود اوضاع و شرایط و به عبارت دیگر تغییر در افراد ، وظایف ، ساختار و فن آوری است و انجماد مجدد آخرین مرحله مسئولیت مدیریتی در تغییر برنامه ریزی شده است و هدف این مرحله حفظ نتایج مطلوب ناشی از تغییر می باشد .

رهبری تغییر (Change Management) مدلی است که با استفاده از ترکیب سبک های رهبری سعی در آموختن و رشد مستمر دارد. توانایی تغییر بخش مهمی از محیط کسب و کار است . مدیران تغییر، زمانی که در سطح سنتی موفقیت های سازمانی قرار دارند برای تغییر آماده می شوند. آنها قبل از ایجاد تغییر ثبات سازمانی و حس تداوم را ایجاد می کنند، اما در عین حال آماده هستند که از طریق دانش مورد نیاز تغییر و نوآوری را مطابق اهداف سازمانی ایجاد کنند .  مدیریت تغییرات سازمانی ، اعمال روش های مدیریت و رهبری در آماده نگاه داشتن و تشویق کارکنان برای ارتقاء و یادگیری مستمر و پذیرش تغییر و همچنین ایجاد شرایط و امکانات مناسب جهت انجام به موقع تغییرات سازمانی می باشد. مدیرانی که تغییر ایجاد می کنند ، افرادی هستند که همواره به آینده می اندیشند ، مقصد و اهداف را می شناسند ، اعتماد به نفس برای ایجاد تغییر در خودشان دارند و همچنین برای همراهی یا هدایت سایرین در ایجاد تغییر ، صبر و حوصله به خرج می دهند .

در حال حاضر با پیشرفت ععلوم و فن آوری ، لزوم ایجاد و مدیریت تغییر سازمانی از اهمیت خاصی برخوردار است و این روند رو به رشد در لزوم تغییر سازمانی نیاز به دانش و مهارت کافی برای بهبود تکامل سازمانی را دو چندان می نماید . مدیران با کسب دانش مانند آگاهی از نظریه های حوزه کسب و کار خود ، بهره گیری از فناوری های نوین ، توانمند سازی خود در تطبیق مهارت ها و استراتژی ها و پذیرا بودن تفکر خلاق می توانند به رهبران تغییر تبدیل شوند. رهبران تغییر از توانایی های خود و افراد پرامونشان به نحمو مطلوبی استفاده می کنند .

بطور کلی دو عامل اساسی که سازمان ها را وادار به تغییر می کنند عبارتند از ؛ تغییرات حوزه کسب و کار و تغییرات فن آوری ، از جمله مهمترین اهداف تغییر سازمانی ، بیان یا ایجاد ماموریت و اهداف جدید ، ایجاد طرح های عملیاتی و استراتژیک ، بهبود دانش و مهارت کارکنان ، بهبود فن آوری و تسهیل و تسریع روند کاری ، بهبود بهره وری سازمان ، بروز رسانی مکانیزم های هماهنگی و طراحی سازمانی .

مدیران همواره تلاش می کنند تا سازمان ها و جوامع را به سمت موفقیت هدایت نمایند. البته در این میان برخی مدیران بجای اینکه یک میز با چهار پایه بسازند ، چهار نفر کارگر را به خدمت می گیرند که همواره چهار گوشه میز را در دست بگیرند و آن را سر پا نگهدارند. چون این میز در اتاق مدیریت استفاده می شود؛ این افراد هم باید به دقت گزینش شوند و صلاحیت های لازم را داشته باشند . حال وقتی مدیر جدیدی به این قبیل سازمان ها وارد می شود در همان ابتدای کار این چهار نفر اخراج شده و چهار نفر جدید که از نظر مدیر جدید صلاحیت داشته باشند استخدام خواهند شد . نام این فرآیند تغییر در راستای تغییر است که بیماری خطرناک سازمان ها و شرکت هاست و کارآیی و بازده سازمان را به شدت کاهش می دهد .

رایج ترین استراتژی های تغییر برنامه ریزی شده عبارتند از ؛ روش فشار و اجبار ، روش ترغیب عقلایی ، روش قدرت مشترک ، در اینجا یادآور می شویم ، تغییرات برنامه ریزی نشده  بصورت  خودبخودی به وجود می آیند که معمولا منشاء بیرونی و خارج سازمانی دارند . این تغییرات ممکن است در جهت منافع سازمانی بوده و بعنوان فرصت تلقی شوند اما گاهی در مسیر تعالی سازمان مشکلاتی را ایجاد می نمایند.

شرکت های موفق، بجای استفاده از نیروی انسانی به نقش آفرینی ها وابسته اند . هر مدیری طبق ضوابط  تعریف شده ، وظایف معینی را انجام دهد و چون استراتژی و برنامه ها مشخص است ، با استعفا و برکناری مدیر سازمان ، سازمان دگرگون نمی شود . بعبارت دیگر یک مدیر سیاست کلان را بر اساس علاقه شخصی مشخص نمی کند و اینکار مبانی بسیار جدی تری دارد. به همین دلیل است که وقتی مدیران سازمان ها و شرکت های موفق تغییر می کنند ، مشکلی در سیستم به وجود نمی آید زیرا تغییرات مدیریتی آن سازمان طبق برنامه و کاملا مدیریت شده اتفاق می افتد و وقتی شخصی پست مدیریت را ترک می کند تنها یک مجری در سازمان تغییر کرده است و تمام استراتژی ها، فرآیندها و اهداف طبق روال قبل پیگیری می شوند ؛ حوزه  فعالیت مدیر جدید هم تنها در همین حدود تعریف می شود و تغییراتبرنامه ریز شده تلاشی هدفمند است که توسط مدیران و بنا به نیاز سازمان در جهت  ارتقای سطح عملکرد سازمانی به عمل می آیند.

به همین دلیل است که این شرکت ها در نتیجه این تغییرات مدیریتی آسیبی نمی بینند . به عبارت دیگر ، تغییرات مدیریتی که در بیشتر سازمان ها یک تهدید می باشد اگر مدیریت شود یک فرصت محسوب خواهد شد. گاهی تغییرات مدیریتی در سطوح مختلف سازمان ها ، نوعی ناهنجاری یا بلاتکلیفی سازمانی در پی دارد و منجر به برخی تنش های درون سازمانی می شود.

اولین اقدام مدیر جدید ، کاهش این نوع از تنش ها یا جبران نمودن خلاء ارتباطات انسانی و نیز تصحیح تصویر قالبی و همراه با پیش داوری از خود و خط مشی های سازمانی است . کسب مهارت های ارتباطی و اجتماعی برای انجام این امر بسیار حیاتی به نظر می رسد و کم توجهی به این موضوع و ذهنیت مکانیکی از روابط انسانی سازمان ها می تواند ضریب تنش ها را افزایش داده و محیط را برای پیشبرد اهداف سازمانی ناهموار سازد.

مدیران موفق و کارآمد پیش از اجرای فرآیند تغییر یا تدبیر و آگاهی خود طرح مناسبی را برای تغییر و ترسیم می نمایند و نتایج و عواقب احتمالی آن را پیش بینی می کنند و سپس با بردباری ، زیردستان را برای انجام تغییر رهبری و حمایت می نمایند . چنین مدیری در شرایط متفاوت از روش ها و مهارت های متفاوتی بهره می گیرد و زمانی که سرعت تغییر در سازمان افزایش می یابد و تغییرات بیشتر بر سازمان تاثیر می گذارند ، مدیران با بکارگیری مهارت های مدیریتی برای هدایت سازمان در جریان تغییر، مسیر را هموار می کنند چون رهبران تغییر به طور حتم نقاط مناسب و موارد اشتباه سازمان خود و دیگر سازمان ها را شناسایی نموده اند.

در راستای اجرای تغییرات سازمانی نباید از مقاومت در مقابل تغییر غافل شد . مقاومت در برابر تغییر ، هر رفتار با واکنشی است که نشان دهنده عدم تمایل فرد به ایجاد تغییریا حمایت تغییر مورد نظر باشد . متخصصان تغییر معتقدند از مقاومت در مقابل تغییر می توان برای تسهیل اهداف تغییر استفاده کرد . زیرا زمانی که افراد در مقابل تغییر مقاومت می کنند از مووضع مهمی دفاع می کنند ، چیزی که به نظر می رسد با وقوع تغییر مورد تهدید قرار خواهد گرفت ، البته مقاومت در مقابل تغییر اجتناب ناپذیر است ولی هر چه سریعتر شناخته شود و طی فرآیند تغییر به آن پرداخته شود بهتر است در زمانی که افراد بخاطر تغییر سازمانی، مزیتی را از دست می دهد ، استفاده از روش مذاکره و توافق (Negotiation and Agreement) بسیار سودمند است.

در این روش مدیران می توانند با پیش بینی مقاومت از سوی افراد قبل از شروع تغییر از طریق مذاکره با مقاومت کنندگان بالقوه یا بالفعل و ایجاد انگیزه در آنها موانع تغییر را به حداقل ممکن برسانند . قربانیان و بازندگان تغییر اگر قدرت بخواهند ممکن است در برابر تغییرات سازمان مقاومت نمایند.اگر این افراد موفق باشند ، پیروز می شوند و به قدرت می رسند ؛ لذا مقاومت کنندگان با دستیابی به حس قدرت ، خواهند توانست بر دیگر کارکنان تاثیر گذاشته و یک مانع یا سد سازمانی در مقابل تغییرات مورد نظر سیستم ایجاد کنند.

در زمان تغییرات سازمانی  و به منظور مقابله با مقاومت و حذف موان تغییر باید به این نکات توجه داشته باشیم، موارد مختلف و مسئله ساز را تعیین کنید ، به دیدگاه های مختلف احترام بگذارید موارد توافق را پیدا کنید، در مقابل ایده های جدید پذیرا و انعطاف پذیر باشید ، به استماع شکایات و مسایل و ارائه آموزش اهمیت دهید. مدیران موفق با یافتن موارد توافق و استقبال از ایده های سازنده دیگران ، می توانند کارکنان مقاومت کننده را در فرآیند تصمیم گیری مشارکت داده و قدرت مقاومت را به قدرت مشارکت تبدیل نماین.

بطور کلی در زمان تغییرات سازمانی بایستی موضوعات مربوط به تغییر را بخاطر داشته باشیم
تشویق (Courage) : ریسک پذیری ، پرسش ، چالش و تأمین نیازهای آینده را تشویق کنید.
شناخت داشتن (Have) : از خود و دیگران درک و شناخت مناسبی داشته باشید .
تحلیل (Analyze) : واژه های عمومی و تخصصی را تحلیل کنید .
نیاز (Need) : نیاز به دانستن ، پژوهش و توسعه .
حرکت (Go) : با بزرگترین نقاط قوت خود حرکت کنید .
مورد انتظار (Expected) : نتایج مورد انتظار باید تعیین شوند.

در فضای کسب و کار کنونی سازمان ها در تلاش و رقابتند که با ایجاد تغییرات مثبت ، شایسته ترین مدیران را به عنوان یک مزیت رقابتی شناسایی ، جذب  و یا نگهداری کنند . شایستگی مجموعه ویژگی هایی است که در عملکرد شغلی موفق و نیل به اهداف سازمانی سهیم است . در نتیجه برای استقرار نظام شایسته سالاری و تعبیه سیستمی برای سنجش و ارزیابی شایستگان به عوامل فرهنگی و منطقه ای توجه شود، باید در نظر داشت برای بکارگیری بهره وری سرمایه و بازگشت آن راهی جز توجه ویژه به سرماهی های انسانی، اجتماعی وجود ندارد.

شایسته سالاری که به مفهوم انتصاب مناسب ترین افراد در متناسب ترین جایگاه ها در یک سازمان بیان می شود، در سازمان ها رشد یافته و یا در حال رشد بسیار با اهمیت و در میان مدیران از اهمیت بیشتری برخودرار است.

دستیابی به این مهم نیازمند برنامه ریزی راهبردی در سازمان ها و توجه به تغییرات داخلی و محیطی است. برای تحقق شایسته سالاری ، آن را طی فرآیند های فرعی شایسته خواهی در سطح جامعه و سازمان ها و در عمل شایسته شناسی ، شایسته پروری ، شایسته گماری و شایسته داری را توسط مدیران و متولیان بخش نیروی انسانی ، اجرا نماید . مدیران با تجربه همواره بر اهمیت و ارزش نیروی انسانی بعنوان ارزشمندترین سرمایه ها  «سرمایه های انسانی » در سطح سازمان ها تاکید دارند و امروزه مدیران منابع انسانی بر این باورند که انتخاب و انتصاب افراد شایسته متناسب با جایگاه شغلی ، نمایانگر این ارزش است.

تحقیقات اخیر در حوزه منابع انسانی گویای این نکته هستند که آنچه در عمق فرآیند جذب ، نگهداری و پرورش منابع انسانی نهفته است ، انتخاب و انصابی است که مبتنی بر شایستگی می باشد . شایستگان، آن بخش از نیروی فعال ، حرفه ای و متخصص جامعه را تشکیل می دهند که ضمن برخورداری از دانش و تخصص و مهارت توانمندی برای انجام امور واگذاری ، فرامهارت های مورد نیاز دنیای امروز را نیز آموخته اند .

در واقع شایستگان در هر جامعه ای سرمایه دانایی آن جامعه محسوب شده و به دلیل بهره مندی از ویژگی های خاص، آنگونه که ادبیات مدیریت دانایی نشان می دهد . ، با الگوهای مدیریت و رهبری متداول قابل اداره نیستند. یادآور می گردد فراهم نبودن بستر مناسب برای پرورش استعدادهای نخبگان و افراد شایسته و کمرنگ بودن فرهنگ شایسته سالاری در برخی از سازمان ها از مهم ترین عوامل ممانعت از استقرار و توسعه نظام شایسته سالاری در سازمان است و باعث ایجاد دلسردی ، کاهش انگیزه و نارضایتی شغلی در کارکنان می شود.

ارسال نظر
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید تین نیوز، تا ۲۴ ساعت بعد منتشر خواهد شد.
  • تین نیوز نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
  • انتشار مطالبی که مشتمل بر تهدید به هتک شرف و یا حیثیت و یا افشای اسرار شخصی باشد، ممنوع است.
  • جاهای خالی مشخص شده با علامت {...} به معنی حذف مطالب غیر قابل انتشار در داخل نظرات است.
  • در نوشتن نظرات، لطفا بعد از هر کلمه، یک فاصله خالی بگذارید.
  • در انتقال تخلفات دستگاه‌ها، موارد تخلف را با ضمیمه نمودن اسناد تخلف به آدرس info@tinn.ir ارسال نمایید تا امکان پیگیری بصورت مستند فراهم شود.

  • پاسخ

    با سلام. بسیار عالی بود. سپاسگزاریم