حصار
تین نیوز | قصه بند زن کودنی که برای بند زدن بر خمره شکسته از درون آن ، خود را به حصر انداخت و نمی توانست از دهانه تنگ آن بیرون بیاید . تنها مثال روایتگر ناسنجیدگی رفتار آدم ها و فکر نکردن به چگونگی بیرون آمدن از چاه ها و چاله ها و حصارها و بندها نییست . همین نزدیکی کسانی هستند که پس از اتمام ساخت سدهای عظیم ، هنوز شبکه آبرسانی پایین دست سد را طراحی نکرده بودند و تا ده سال پس از آن نیز از پس ساخت کانال بر نیامده اند .روی کوه نمک ، انبار آب ساخته اند ، در پسکرانه ای برهوت ، کرانه توسعه داده اند .... و در عرصه سیاست ؟ آه ... تعداد منارهایی که بی چاه تدارک دیده اند ، بسیار است و
تعداد چاه هایی که نمی توانند از آن بیرون بیایند ، فراوان . این یک تا کجا آباد افسانه ای است.
چرا این گونه است ؟ این پرسشی جدی است . چرا اگر بند زن معروف و مسحور از توانایی خود، به درون خمره رفت . شادگرش یادآوری نکرد که عاقبت چه خواهد شد؟ چرا طراح سد ، تیمی همه جانبه نگر در کنار خود نپذیرفت یا نداشت ؟ چرا کسی که رویای بر کندن ده ها میلیون تن ماده معدنی در مناطق دور افتاده را در سر دارد ، فکری برای حمل آن نمی کند ؟ چرا تصمیمی می گیریم که در فرجام آن گیر می افتیم ، چاه هایی می کنیم که خود در ته آنها می مانیم یا حصارهایی می سازیم که عاقبت ، خود ما را به حصر ( البته در معنای غیرسیاسی آن ) می اندازد؟
رسم این صفحه پاسخ دادن به پرسش های جدی نبوده و نیست ، حتی اگر خودش آنها را رح کرده باشد .این شاید کار آنهایی باشد که مطالعاتی جامعه شناسانه دارند و براساس بررسی های تاریخی از شیوه های رفتاری آدم ها و شاید روان شناسی جوامع و افراد برجسته آنها سخن می گویند .آنها باید توضیح دهند چرا ما می توانیم بدون اندیشه به «اسباب بزرگ» بی واهمه «بر جای بزرگان تکیه» بزنیم و برای همه چیز تصمیم بگیریم ، چرا می توانیم بدون تدارک زیربنا، رویاهایی برای توسعه عظیم اقتصادی بپروریم ...
و فقط این نیست، آنها باید توضیح دهند، چگونه ترس های جدید می تواند برای واهمه های نادیده ای که حالا به احساس خطر تبدیل شدهاند ، راه حل هایی بنینان کن بزایند . آنها باید توضیح دهند چرا ما نمی توانیم بفهمیم برای بیرون آمدنه از خمره ، تنها راه شکستن دوباره آن است و برای بیرون آمده از چاه ، زدن نقبی افقی کار ابلهان است و راه حل ساده خلاصی از گیر افتادن در پشت یک حصار ، بر چیدن آن است و ...
ترابران در این شماره ما را به نتیجه ای سر راست می رساند : مثلا اینکه اگر می خواهی سالی 50 میلیون تن سنگ معدن از وادی های دور دستت بیروین ببری و رویاهای شیرینت را جامعه عمل بپوشانی ، باید خطور راه آهن را توسعه دهی . توصیه خوبی است ولی اجازه بدهید از آن نتیجه ای متفاوت بگیریم : چاله ای که برای استخراج مواد معدنی کنده اند ، چاله وضع حمل توسعه راه آهن از کار درآمده است . برای ما که «استراتجیک» فکر می کردیم . حالا کنار آمدن با شکل حل شده مسالئه بهخوبی و بی ترس ممکن است . اجبار داریم برای آنکه از چاله معدن بیرون بیاییم ، تصمیم عاقلانه توسعه راه آهن بگیریم ، همانطور که
توانسته ایم برای بیرون آمدن از برخی چاه ها تصمیم عاقلانه - و ایضاء شجاعانه هر جند احتمالا از روی ترس – بگیریم. این خودش کلی پیشرفت است.
سرمقاله ماهنامه ترابران، دی ماه 1393، شماره 128