ضرورت آسیب شناسی استفاده از سامانههای حمل و نقل هوشمند
وبلاگ تین نیوز | وضعیت موجود حمل و نقل شهرها و جادههای كشور در سالهای اخیر نشان میدهد كه علیرغم سرمایهگذاریهای كلان در ساخت، توسعه و بهرهبرداری از راههای جدید، برخی پیامدهای منفی عملکرد نامناسب سیستمهای حمل و نقل مانند ازدحام، حوادث رانندگی، آلودگیهای زیستمحیطی و … تا حد انتظار کاهش نیافته است. این در شرایطی است که عزم دولت مبنی بر توسعه و رشد اقتصادی، وجود حمل و نقلی کارا، ایمن و سالم را نیز در کنار سایر سیاستهای اقتصادی میطلبد. یکی از راهکارهای مناسب در دستیابی به ویژگیهای یاد شده برای سیستم حمل و نقل، به
کارگیری سامانههای حمل و نقل هوشمند است که چشمانداز نسبتا تازهای را برای دستیابی به حرکت پویا و ایمن در شبکههای حمل و نقل ترسیم کرده است.
از پیشنیازهای مهم و اصلی در تحقق اهداف متصور برای استفاده و توسعه كارآمد از هر نوع فناوری، تعریف درست مساله، تشخیص به جای کاستیها، و شناسایی و کارشناسی نیازها است. تامین این پیشنیاز، بدون تعامل دوسویه و ارتباط موثر کارفرمایان و مسوولان، که دارندگان مساله هستند، و جامعه تخصصی اعم از مشاوران، دانشگاهها و مراکز پژوهشی، که توان حل مسایل را دارند، امکانپذیر نخواهد بود. وجود ارتباط پویا و مفید بین ارگانهای اجرایی و نهادهای مطالعاتی – تحقیقاتی در حوزهی حمل و نقل، به ویژه در عرصهی نسبتا نوین حمل و نقل هوشمند، قطعا کمک شایانی در
دستیابی به نتایج مطلوبتر استفاده از این سامانهها خواهد بود ضمن آنکه هزینههای اجرا و استفاده از آنها را نیز بهینه خواهد کرد.
گرچه به کارگیری سامانههای حمل و نقل هوشمند در کشور در شرایط موجود توسط مسوولان و مجریان به عنوان یک ضرورت پذیرفته شده است، ولی جایگاه و نقش آن و نیز ترکیب آن با سایر اجزای سیستم حمل و نقل و چگونگی استفاده از آن، کماکان نیاز به مطالعه و بررسی دارد. برای استقرار و اجرای سامانههای ITS، ابتدا باید نیازمندیهای اصلی سیستم حمل و نقل به این سامانهها، با توجه به شرایط مکانی و زمانی محدوده مورد مطالعه، شناسایی شده و ظرفیتها و قابلیتهای زیرساختها و فناوریها و سپس اولویتها به دقت برآورد شود و همزمان با آن، منابع تخصصی و ساز و کارهای اجرایی
نیز مورد توجه باشد. در حالی که هماکنون با وجود استقبال گسترده شهرها و مسوولان آنها از این حوزه، در غیاب یک ساختار منسجم و یا الگوی کلی و کارشناسی شده در این زمینه، فعالیتهای انجام شده در سطح کشور دارای پراکندگی است و از ساختار هدفمندی برخوردار نیست. به همین دلیل، نتایج آنها هم کاملا مطلوب و در سطح انتظار نبوده است. به نظر میرسد یک مطالعه آسیبشناسی برای استفاده از سامانههای حمل و نقل هوشمند در سطح کشور و برآورد میزان کارایی و تاثیر آنها در رفع مشکلات سیستمهای حمل و نقل، راهگشای این مسیر باشد.
به این ترتیب، نقش مهم و تاثیرگذار جامعهی مهندسین مشاور و نیز دانشگاهیان و پژوهشگران عرصهی حمل و نقل، به عنوان رکن مهمی در توسعهی به جای سامانههای هوشمند حمل و نقل در كشور، آشکار میشود. اعتماد و پذیرش ارگانهای دولتی، عمومی و اجرایی نسبت به جامعه تخصصی و انتخاب مشاور شایسته، مقدمات حرکت صحیح، موثر و هدفمند را در به کارگیری سامانههای حمل و نقل هوشمند فراهم میکند.
همچنین، میزان بودجه تخصیص یافته به پروژههای مطالعاتی، به دلیل نقش آن در میزان جامعیت و کیفیت مطالعات زیربنایی و امکانسنجی و ارزیابی، از عوامل تعیین کننده در پیامدهای استفاده از انواع سامانههای حمل و نقل از جمله فناوریهای هوشمند خواهد بود. بیتردید، تخصیص درصدی از هزینه قابل ملاحظه زیرساختهای ارتباطی مورد نیاز فناوریها و تجهیزات حمل و نقل هوشمند به مطالعات اولیه نیازسنجی و امکانپذیری آنها، انتظاری به جا و در راستای اجرای صحیح و اصولی یک پروژه یا یک طرح در این زمینه است. در واقع، نمیتوان به نقش حمل و نقل در رشد اقتصادی كشور توجه
داشت، ولی برای نظم بخشیدن و ساماندهی آن بهای لازم و کافی را نپرداخت. بنابراین، بودجهبندی مناسب و منصفانه برای مطالعات این فناوریها نیز، گام موثر دیگری در بهبود نتایج به کارگیری و توسعه فناوریهای هوشمند در سیستم حمل و نقل است.
امید آنکه برگزاری نشستهای تخصصی و رویدادهای حرفهای مانند “نخستین همایش سیستمهای حمل و نقل هوشمند جادهای به ابتکار وزارت راه و شهرسازی”، و اطلاعرسانی موثر و بهنگام آنها، زمینه را برای حضور پررنگتر جامعه تخصصی، مشاور و دانشگاه، و ارتباط بهتر بین آنها و مسوولان و مجریان فراهم کند و علاوه بر امکان تبادل اطلاعات و دانش و یافتههای علمی و تجربی متخصصان داخلی و خارجی، مسیری را برای بازنمایی و بازگویی نقاط قوت و ضعف موجود در زمینهی حمل و نقل هوشمند در سطح کشور بگشاید.
نویسنده: سیما مرادی، کارشناس ارشد حمل و نقل