بازار «آنلاین» میشود
تین نیوز | تجارت الکترونیک، انجام هرگونه امور تجاری به صورت آنلاین و ازطریق اینترنت است. این تکنیک در سالهای اخیر رشد بسیاری داشته و پیشبینی میشود بیش از این نیز رشد کند.
تجارت الکترونیک به هرگونه معاملهای گفته میشود که در آن خرید و فروش کالا و خدمات از طریق اینترنت انجام شود و به واردات و صادرات کالا ویا خدمات منتهی میشود. این نوع از تجارت بهطور معمول کاربرد وسیعتری دارد، یعنی نه تنها شامل خرید و فروش از طریق اینترنت است بلکه سایر جنبههای فعالیت تجاری، مانند خریداری، صورتبرداری از کالاها، مدیریت تولید و تهیه و توزیع و جابهجایی کالاها و همچنین خدمات پس از فروش را نیز در بر میگیرد. البته مفهوم گستردهتر تجارت الکترونیک کسب و کار الکترونیک است.
این در حالی است که در مدت کوتاهی که از آغاز عمر تجارت الکترونیک در جهان معاصر میگذرد، این فعالیت رشد بیسابقهای را در کشورهای پیشرفته داشته و پیشبینی میشود در آینده نزدیک با سرعت شگفتانگیزی در سطح جهان توسعه یابد. اما تجارت الکترونیک در ایران بسیار نوپا و در مراحل اولیه است.
این در حالی است که اهمیت فناوری اطلاعات باعث شده تدوین و اجرای قوانین و لوایح مورد نیاز در این عرصه همواره مد نظر مسئولان ایران باشد.
اما بهنظر میرسد با وجود برگزاری دورهها و کارگاههای آموزشی متعدد هنوز میزان آگاهی افراد و تاجران کشور از نحوه استفاده از امکانات موجود برای تجارت الکترونیک کافی نیست. از سوی دیگر نبود شناخت از میزان امنیت موجود در شبکه داخلی و جهانی باعث شده که اطمینان لازم از معامله با این سازوکار وجود نداشته باشد.
نگاه سنتی به نحوه کسب و کار نیز عامل دیگری برای توسعه کند و گام به گام این نوع از معامله است. در این بین فروشگاههای اینترنتی یکی از بازارهای مطرح در معاملات الکترونیک هستند که برای فعالیت باید از اصناف مجوز دریافت کنند و «آرم نماد اعتماد» روی مجوز این فروشگاهها نقش بسته که در کنار طرحی به نام «گارانتی برگشت وجه» سعی در جلب اعتماد مشتری دارند.در ادامه جایگاه و راهکارهای گسترش تجارت الکترونیک در بازار ایران بررسی شده است.
آموزش و بسترسازی لازمه اجرای تجارت الکترونیک
فرامرز احمدی نژاد - عضو اتاق بازرگانی اهواز
تجارت الکترونیک طرح نوینی است که مانند سایر دستاوردهای جدید بشر میتواند برای جامعه بهویژه در حوزه اقتصاد مفید و موثر باشد اما به شرط اینکه تمام زیرساختها و پیششرطهای استفاده از این فناوری در جامعه فراهم شود.
شعار استفاده از تجارت الکترونیک در ایران از یک دهه قبل مطرح و تلاش شد تا بسترهای لازم برای استفاده از آن آماده شود اما تاکنون تمام شرایط برای استفاده کامل از تجارت الکترونیک در ایران فراهم نشده است.
به طورقطع اگر تجارت الکترونیک در اقتصاد ایران گسترش یابد، شاهد کاهش هزینه تولید، مدیریت زمان، کاهش حملونقل و کمک به محیط زیست خواهیم بود و همچنین زمینه بهبود فضای کسب و کار ایجاد میشود. توسعه تجارت الکترونیک به طورقطع برای تجارت هر کشوری مثبت و موثر است اما نباید این نکته را فراموش کنیم که پیش از استفاده از آن باید به علم و دانشهای لازم و ضروری برای تجارت الکترونیک مجهز شویم تا زمینه هر نوع سوء استفادهای در این عرصه بسته شود.
متاسفانه برخلاف تمام شعارهایی که تاکنون برای توسعه تجارت الکترونیک سرداده شده اما هنوز دولت و بخش خصوصی اقدامی جدی در این زمینه انجام ندادهاند. به همین علت توسعه تجارت الکترونیک در ایران به معنای واقعی انجام نشده است.
نکتهای که لازم است پیش از توسعه واقعی تجارت الکترونیک از سوی مسئولان دولتی و بخش خصوصی لحاظ شود، این است که قبل از توسعه این نوع از تجارت باید آموزشهای عمومی و همگانی برای مردم بهویژه آن دسته از افرادی که قرار است از این پس تجارتهای خود را به این شکل انجام دهند، در نظر گرفته شود.
تجارت الکترونیک کلید ورود به بازارهای جهانی
محسن احتشام - رییس اتاق بازرگانی بیرجند
تجارت ایران در برخی از بخشها از حالت سنتی خارج و به تجارت الکترونیک تبدیل شده اما ما هنوز با معیارهای استاندارد تجارت الکترونیک در دنیا فاصله معناداری داریم. به عنوان مثال در کشوری نظیر هنگکنگ تجارت الکترونیک به معنای واقعی ایجاد شده و گسترش یافته است.
بنابراین در این کشور خرید و فروش با پول نقد انجام نمیشود و تمام فعل و انفعالات تجاری از طریق کارتهای بانکی و به وسیله تجارت الکترونیک انجام میشود. اما در ایران تجارت الکترونیک هنوز ناشناخته است و زیرساختهای تجارت الکترونیک در ایران به معنای واقعی و به شکل کامل ایجاد نشده است.
درحالحاضر زیرساختهای تجارت الکترونیک در ایران صددرصد آماده نشده و به همین دلیل ما در تمام بخشهای تجاری نتوانستهایم از تجارت سنتی خارج شده و به عرصه تجارت الکترونیک ورود کنیم.
ایران برای توسعه تجارت الکترونیک اقدام به ایجاد زیرساختهایی در بخش پولی، مالی و بانکی کرده اما بهطور قطع این اقدامات کافی نیست.ما برای رسیدن به تجارت الکترونیک آن هم به شکل واقعی نیازمند ایجاد زیرساختهای نرمافزاری، سختافزاری و مغزافزاری براساس استانداردهای جهانی هستیم تا بتوانیم مدعی شویم که به عرصه تجارت الکترونیک ورود کردهایم.
ایران برای رسیدن به تجارت الکترونیک در معنای واقعی نیازمند همسو و هم جهت شدن با دنیاست زیرا تجارت الکترونیک میتواند تجارت جهانی هر کشوری را تسهیل کرده و بهبود بخشد و بازارهای جهانی را به آسانی در اختیار متقاضیان قرار دهد.
توسعه تجارت الکترونیک در هر کشوری منجر به تسهیل تجارت، بازاریابی، بازارسازی و تسریع ورود به بازارهای جهانی میشود.
درحالحاضر فضای نت و استفاده از اینترنت در تجارت موجب شده تاجران و بازرگانان به سهولت خریداران محصولات خود را در بازارهای هدف پیدا کنند و این در حالی است که پیش از این هر تاجری برای پیدا کردن مشتری برای محصولات خود باید مدتها در بازار هدف وقت خود را صرف میکرد تا بتواند با مشتری خود ارتباط برقرار کند اما خوشبختانه توسعه تجارت الکترونیک موجب شده تا هر تاجری این روزها با نشستن در دفتر کار خود و فقط از طریق نت مشتریان خود را پیدا کرده و به سهولت در بازارهای هدف فعالیت کند.
تجارت الکترونیک پس از رفع تحریم معنا پیدا میکند
مسعود دانشمند - عضو اتاق بازرگانی ایران
تجارت الکترونیک به معنای تبادل اسناد تجاری میان گمرکات و بانکهای کشور مبدا با کشور مقصد و تبادل پول این تجارت از طریق الکترونیک است.
به منظور انجام تجارت الکترونیک لازم است تا اسناد به صورت الکترونیک از سوی کشور مبدا برای گمرک کشور هدف ارسال شده و دریافت و پرداخت پول حاصل از این تجارت نیز به صورت الکترونیک میان شبکه بانکی کشورهای مبدا و مقصد جابهجا شود.
متاسفانه اعمال تحریمها علیه ایران و تشدید آن موجب شده تا ایران در بعد تجارت الکترونیک بهویژه در عرصه تجارت الکترونیک خارجی نتواند توفیق خاصی بهدست بیاورد زیرا بانکها و به طور کلی تجارت ایران از سوی امریکا و متحدانش در تحریم بوده بنابراین برای ما امکان تجارت الکترونیک به دلیل این تحریمها وجود نداشت.
اگر ایران به دنبال توسعه تجارت الکترونیک در عرصه تجارت خارجی است باید به انتظار رفع تحریمها بماند زیرا قبل از رفع تحریمها برای ما امکان این تجربه وجود ندارد.
برای رسیدن به تجارت الکترونیک در عرصه تجارت خارجی نیازداریم بانکهای ما بتوانند با کشورهای مختلف در تعامل و همکاری باشند. اما در شرایط فعلی به دلیل تحریمها تمام نقل و انتقالات مالی ایران از مسیری خارج از بانکها انجام میشود.
به علاوه در بعد توسعه تجارت الکترونیک در تجارت داخلی اقداماتی انجام شد و تا حدودی زیرساختهای خرید الکترونیک و جابهجایی پول به شکل الکترونیک ایجاد شده است.
اما به طورقطع این میزان از تجارت الکترونیک برای اقتصاد داخلی ایران کافی نیست.بازار داخلی ما نیز بهطور قطع ظرفیت تجربه حجم بالایی از انجام تجارت به شکل الکترونیک را دارد اما در شرایط فعلی بخش ناچیزی از تجارت ایران با استفاده از این شیوه انجام میشود. بنابراین برای توسعه تجارت الکترونیک در بازار داخلی کشور لازم است هزینه بیشتری صرف آموزش و تبلیغات این نوع از تجارت شود. در کل میتوان گفت؛ ایجاد و توسعه تجارت الکترونیک یکی از ضروریات و الزامات اقتصاد هر کشوری است که باید دولت و بخش خصوصی برای رسیدن به آن تلاش کنند و به طورقطع اتاقهای بازرگانی نیز
میتوانند با ایجاد بستر آموزشی برای تاجران، بازرگانان و فعالان اقتصادی بستر ایجاد تجارت الکترونیک را در کشور فراهم کنند.
رفع قوانین متناقض در حوزه تجارت الکترونیک
خسرو فروغان - رییس کمیسیون بازرگانی اتاق بازرگانی ایران
تجارت الکترونیک نوع وسیعی از تجارت است که در ایران به شکل دقیق و کامل اجرایی نمیشود. در دنیا تجارت الکترونیک از سالها قبل آن هم به صورت کاملا گسترده در حال اجراست؛ تا جایی که بخش عمدهای از خرید و فروشها، بازاریابیها و بازارسازیها از طریق تجارت الکترونیک و در فضای فروشگاههای مجازی انجام میشود اما ما هنوز در ایران ابزارها و زیرساختهای لازم برای انجام تجارت الکترونیک را در اختیار نداریم.
هر چند بحث انجام تجارت الکترونیک در ایران از سالها قبل مطرح شده و برای تحقق آن نیز گامهایی به لحاظ مهیا شدن زیرساختها و تدوین قوانین برداشته شده و ما در ایران نیز مصوبات متعددی برای انجام تجارت الکترونیک داشتهایم اما بررسی مجموع قوانین نشان میدهد که از سوی مجلس قوانین متغایر و متناقض با یکدیگر درباره تجارت الکترونیک به تصویب رسیده است و بهطور قطع این دسته از قوانین نه تنها برای توسعه تجارت الکترونیک نمیتواند به ما کمک کند بلکه در بسیاری از موارد سد راه توسعه تجارت الکترونیک میشوند که لازم است رفع قوانین متناقض در حوزه تجارت
الکترونیک به عنوان نخستین گام برای توسعه تجارت الکترونیک برداشته شود.
از سوی وزارتخانههای اقتصادی ایران نیز اقداماتی در زمینه توسعه زیرساختهای تجارت الکترونیک انجام شده که از جمله این اقدامات میتوان به صدور پروانه کسب برای فعالیت فروشگاههای مجازی از سوی اصناف اشاره کرد. اما باید بدانیم که هنوز آییننامه مربوط به صدور مجوز کسب برای فروشگاههای مجازی از سوی اصناف تکمیل نشده است؛ هر چند جلسات متعددی برای تکمیل این آییننامه برگزار کردهایم.
متاسفانه نبود هماهنگی میان دستگاهها و متولیان اجرایی تجارت الکترونیک با دستگاههای امنیتی موجب شده تا همان بخش ناچیزی از تجارت الکترونیک که در ایران اجرایی شده زمینه سوءاستفاده برخی افراد سودجو را فراهم کند.
امضای الکترونیک نخستین گام و مهمترین اقدام در مسیر توسعه تجارت الکترونیک است اما ما برای امضای الکترونیک تاکنون قوانین محکمی وضع نکردهایم که بتوانیم از آن به عنوان زیرساخت تجارت الکترونیک استفاده کنیم.
بهطور قطع در شرایط کنونی استفاده از تجارت الکترونیک یکی از بهترین راهکارها برای حضور ارزان در بازارهای جهانی و همچنین کاهش هزینههای تجارت و تولید است اما ایران در این عرصه پیشرفت قابل ملاحظهای نداشته و حتی ما در مقایسه با کشورهای آسیایی نیز در این عرصه حرفی برای گفتن نداریم.
توسعه تجارت الکترونیک منجر به کاهش هزینه مالی، زمانی و مسافتی تجارت برای تاجران و فعالان بازرگانی میشود زیرا بازاریابی، خرید و فروش و حضور در بازارهای هدف در فضای نت انجام میشود بنابراین اگر ایران نتواند بستر تجارت الکترونیک را برای تاجران خود فراهم کند به طورقطع فعالان بازرگانی و تاجران ما همواره باید هزینه بیشتری برای تجارت بپردازند.