◄ هوشمندسازی راهداری؛ تحول در نگهداری شبکه جاده ای کشور با تکیه بر داده، فناوری و مدیریت هوشمند
هوشمندسازی راهداری با توسعه سامانه مدیریت روسازی، پایش هوشمند راه ها و کنترل پروژه ها؛ رویکرد نوین سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای برای کاهش هزینه ها و افزایش ایمنی جاده هاست.
هوشمندسازی راهداری و حرکت به سمت مدیریت داده محور شبکه راه های کشور، به یکی از رویکردهای راهبردی سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای برای ارتقای ایمنی، افزایش عمر مفید زیرساخت ها و کاهش هزینه های نگهداری تبدیل شده است.
به گزارش تین نیوز، توسعه سامانه های مدیریت روسازی، پایش مستمر وضعیت راه ها و ایجاد مرکز پایش و کنترل پروژه ها از جمله اقداماتی است که با هدف عبور از روش های سنتی و استقرار نظام نوین مدیریت نگهداری راه ها دنبال می شود.
هوشمندسازی راهداری؛ ضرورت مدیریت شبکه گسترده راه های کشور
شبکه راه های کشور با گستره ای بیش از ۳۰۰ هزار کیلومتر، که بیش از ۵۰ هزار کیلومتر آن را محورهای شریانی تشکیل می دهد، یکی از مهمترین زیرساخت های اقتصادی و ارتباطی ایران محسوب می شود. نگهداری چنین شبکه گسترده ای با استفاده از روش های سنتی، علاوه بر نیاز به منابع مالی و انسانی قابل توجه، با محدودیت هایی در زمینه شناسایی به موقع خرابی ها، اولویت بندی پروژه ها و تخصیص بهینه اعتبارات مواجه است.
در همین راستا، سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای با اتخاذ رویکرد هوشمندسازی راهداری، به دنبال تبدیل فرآیند نگهداری راه ها از یک فعالیت عمدتاً واکنشی به نظامی پیشگیرانه، علمی و مبتنی بر اطلاعات دقیق است.
حسن جهانیان، معاون راهداری سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای، در هجدهمین همایش ملی و نمایشگاه قیر، آسفالت و ماشین آلات، توسعه سامانه های مدیریت روسازی و ایجاد مرکز پایش و کنترل پروژه های کشور را از محورهای مهم حرکت این سازمان به سمت راهداری هوشمند و حرفه ای عنوان کرد.
به گفته وی، موضوع قیر، آسفالت و ماشین آلات صرفاً یک مسئله فنی و صنعتی نیست، بلکه ارتباط مستقیمی با بهره وری سرمایه های ملی، اقتصاد کشور، ایمنی سفرها و کیفیت خدمات عمومی دارد.
سامانه مدیریت روسازی؛ زیرساخت تصمیم گیری هوشمند در نگهداری راه ها
یکی از مهم ترین مؤلفه های هوشمندسازی راهداری، توسعه و بهره گیری از سامانه مدیریت روسازی راه ها (Pavement Management System) است.
این سامانه با جمع آوری، ثبت و تحلیل اطلاعات فنی مربوط به وضعیت سطح راه ها، امکان ارزیابی میزان خرابی روسازی و شناسایی بخش های نیازمند تعمیر و بهسازی را فراهم می کند.
در رویکرد سنتی، بخش قابل توجهی از تصمیمات نگهداری راه ها بر اساس بازدیدهای میدانی، گزارش های موردی و تشخیص کارشناسی اتخاذ می شد؛ اما در نظام داده محور، اطلاعات حاصل از پایش های فنی و تجهیزات پیشرفته اندازه گیری، مبنای برنامه ریزی و تصمیم گیری قرار می گیرد.
ارزیابی شاخص های وضعیت روسازی، شناسایی ترک های سطحی، تغییر شکل ها، ناهمواری ها و سایر آسیب های فنی، از جمله اطلاعاتی است که می تواند در اولویت بندی عملیات نگهداری مورد استفاده قرار گیرد.
نتیجه این فرآیند، شناسایی زودهنگام خرابی ها، انتخاب روش مناسب مداخله و جلوگیری از گسترش آسیب های سطحی به لایه های عمیق تر روسازی است.
مرکز پایش و کنترل پروژه ها؛ گامی به سوی مدیریت یکپارچه راهداری
ایجاد مرکز پایش و کنترل پروژه های کشور نیز از دیگر محورهای مهم هوشمندسازی راهداری به شمار می رود.
چنین مرکزی با تجمیع اطلاعات مربوط به وضعیت پروژه ها، میزان پیشرفت عملیات اجرایی، عملکرد پیمانکاران و وضعیت اعتبارات، ظرفیت تصمیم گیری و نظارت یکپارچه را در سطح شبکه راه های کشور افزایش می دهد.
دسترسی به اطلاعات به روز و قابل اتکا، امکان شناسایی تاخیرهای اجرایی، بررسی عملکرد پروژه ها و هدایت منابع به سمت محورهای دارای اولویت را فراهم می کند.
همچنین یکپارچگی اطلاعات می تواند از پراکندگی داده ها میان واحدهای اجرایی و مدیریتی جلوگیری کرده و زمینه افزایش شفافیت در فرآیند اجرای پروژه های راهداری را فراهم سازد.
نگهداری پیشگیرانه؛ کاهش هزینه ها با تشخیص به موقع خرابی راه ها
یکی از مهم ترین دستاوردهای مورد انتظار از هوشمندسازی راهداری، توسعه نگهداری پیشگیرانه است.
در این رویکرد، به جای انتظار برای تخریب گسترده روسازی و اجرای عملیات پرهزینه بازسازی، وضعیت راه به صورت دوره ای ارزیابی شده و اقدامات اصلاحی در مراحل اولیه خرابی انجام می شود.
این موضوع از منظر اقتصادی اهمیت فراوانی دارد؛ زیرا مداخله به موقع در بسیاری از موارد می تواند از تحمیل هزینه های سنگین روکش مجدد و بازسازی اساسی جلوگیری کند.
از سوی دیگر، کاهش ناهمواری ها، بهبود کیفیت سطح آسفالت و شناسایی نقاط مستعد بروز آسیب، در ارتقای ایمنی و آسایش کاربران جاده ای نیز تاثیرگذار است.
آینده راهداری ایران در مسیر فناوری های هوشمند
تکمیل فرآیند هوشمندسازی راهداری مستلزم توسعه زیرساخت های جمع آوری داده، استفاده از تجهیزات پیشرفته پایش، یکپارچه سازی سامانه های اطلاعاتی و تقویت توان تخصصی نیروی انسانی است.
همچنین بهره گیری هدفمند از فناوری هایی مانند هوش مصنوعی، تحلیل کلان داده ها، سامانه های اطلاعات جغرافیایی (GIS) و اینترنت اشیا می تواند در مراحل بعدی، ظرفیت پیش بینی خرابی ها و مدیریت هوشمند زیرساخت های جاده ای را افزایش دهد.
هوشمندسازی راهداری به معنای تغییر در شیوه مدیریت، برنامه ریزی و نگهداری سرمایه های ملی است؛ تغییری که می تواند با کاهش هزینه های بلندمدت، افزایش عمر مفید روسازی، ارتقای ایمنی و تخصیص هدفمند اعتبارات، آینده پایدارتری برای شبکه جاده ای کشور رقم بزند.
حرکت سازمان راهداری و حمل ونقل جاده ای به سمت راهداری هوشمند و داده محور، در صورت تکمیل زیرساخت ها و اجرای یکپارچه برنامه ها، می تواند زمینه ساز شکل گیری نظامی علمی، پیشگیرانه و پاسخ گو در مدیریت و نگهداری راه های کشور باشد.