◄ راهکار حل مشکلات ترانزیتی ایران و ترکیه: دولت امور را به مردم و بخش خصوصی بسپارد
تین نیوز | مشکلات و چالش های حمل و نقل جاده ای ایران و ترکیه یکی دیگر از موضوعاتی بود که در " گروه حمل و نقل و لجستیک" که گروهی متشکل از کارشناسان بخش حمل و نقل و لجستیک و در یکی از شبکههای اجتماعی موبایلی فعال است، مورد بحث و بررسی قرار گرفت. دلایل کارشکنی و سنگ اندازی های حمل و نقل ترکیه؟ دلایل سهم بالای کامیون های حمل و نقل ترکیه در حمل کالاهای ترانزیت ایران؟
و بررسی موضع ایران در قبال کشور ترکیه و بررسی سطح کیفی و کمی حمل و نقل دو کشور، از جمله پرسش هایی بود که اعضای این گروه به آن پاسخ دادند.
* برای اینکه مسایل ترکیه را بررسی کنیم لازم است آنها را به چند دسته تقسیم کنیم:
1- بارگیری کامیون های دو کشور از خاک کشور مقابل که این خود به چند دسته تقسیم می شود:
الف- بارگیری کامیونهای دو کشور که با بار به مقصد آن کشور رفته اند به کشور مبدا.
در این مورد کامیونهای ایرانی که به ترکیه می روند بدون محدودیت برای ایران بارگیری می نمایند و کامیونهای ترکیه که به ایران می آیند نیز با اخذ مجوز از سازمان پایانه ها از ایران بارگیری می کنند.
ب- بارگیری کامیون های دو کشور که محمولات خود را در کشور دیگری تخلیه کرده و برای بارگیری به آن کشور می روند. نمونه این وضعیت بارگیری کامیون های ایرانی که بعد از تخلیه در گرجستان برای بارگیری به ترکیه می روند و یا کامیونهای ترک که بار خود را در ترکمنستان تخلیه و برای بارگیری به ایران می آیند در حال حاضر بارگیری این کامیون ها از دو طرف بلا مانع است ولی سال گذشته دولت ایران بارگیری این کامیون ها را ممنوع کرد و ترکیه نیز متقابلا بارگیری کامیون های ایرانی را در ترکیه ممنوع کرد که هر دو طرف بعد از مدتی به اشتباه خود پی برده و این قانون را لغو کردند.
* به نظرم ابتدا باید یک نیم نگاهی به جغرافیای سیاسی حوزه ایران دراین منطقه بیندازیم. ترکیه نه فقط در حمل و نقل بلکه در سایر موارد و صنایع تا جایی که بتواند و می تواند درحال شیطنت است. آن چه در ابتدا به نظر می رسد ارزانی سوخت در ایران نسبت به کشور ترکیه است که قصد دارد نوعی امتیاز از ایران بگیرد.
به نظر می رسد: فعالان صنعت حمل و نقل ترکیه معتقدند که دولت ایران با پرداخت یارانه سوخت به رانندگان ایرانی٬ آنها را در مقابل رقبای ترک خود تقویت کرده و حتی بسیاری از بازرگانان ترک٬ بار خود را به کامیونها و شرکت های حمل و نقل ایرانی میدهند چون آنها مبلغ کمتری از صاحبان کالا برای جابهجایی بار دریافت میکنند. به همین دلیل فعالان صنعت حمل و نقل ترکیه معتقدند که اخذ عوارض از رانندگان ایرانی راه متقابلی برای تقویت رانندگان و شرکتهای ترک است تا در رقابت با همتایان ایرانی خود بتوانند سهم بیشتری از بازار پرسود ترانزیت و حمل کالا داشته باشند. همچنین
دوبار افزایش عوارض درفاصله دو روز از سوی ترکیه نشان میدهد٬ که این کشور یک خواسته اصلی را پیگری میکند: اینکه از مزیت رانندگان و شرکتهای حمل و نقل ایرانی در دسترسی به سوخت ارزان بکاهد.
* یکی از صنایع مهم ترکیه صنعت حمل و نقل است، این کشور در مسیر اروپا و آسیا قرار دارد لذا دنبال حدف تنها رقیب یعنی ایران است.
* ایران که در حال حاضر کالاهای خود را هم ظاهرا به کامیون های ترکیه می دهد، پس به نظر نمی رسد ایران رقیبی برای ترکیه باشد.
* باحذف یا کمرنگ کردن حمل و نقل ایران ورود کامیونهای ترک به کشور ایران از امتیاز سوخت ارزان ماهم استفاده می کنند اگرچه ما مثلا پلمب باک ها را انجام می دهیم. به هرحال برای جلوگیری از کارشکنی ها هماهنگی بین گمرک و پایانه مشخص کردن یک متولی در بازرگان بسیار مهم هست. ما اول باید مشکلات بین سازمانی در بازرگان را حل و آنها را هماهنگ کنیم بعد مسایل برون مرزی را.
* مشکل حمل و نقل ایران و ترکیه یک مشکل تاریخی، سیاسی، اقتصادی، روانیست و هریک به نوبه خود جای بررسی بسیار گسترده دارد اما از آنجا که تمام این مسایل را نمی توان یک جا حل کرد دولت ترکیه با توجه به شرایط زمانی و مکانی خود این تصور غلط را دارد که در این مسایل دست بالا را دارد و علت اصلی به وجود آمدن این تصور، بد عمل کردن مسئولین ایرانی و تکیه کردن به مسایل و اهرم های دیگر به جای به کارگیری و تکیه بر اهالی حمل و نقل است. بد نیست به سخنی از نیچه اشاره کنم آنچه در نهایت پیروز است قدرت است نه عدالت و ما قوی عمل نکردیم. بررسی این مسئله بسیار مهم است که چرا در حالی که تا
اواسط دهه 60 ایران قدرت برتر حمل و نقل منطقه است به ناگاه با یک چرخش ظرف چند سال اوضاع عوض می شود.
به 2 دلیل محوری و اساسی:
1- بها ندادن و سیاسی کردن حمل و نقل در ایران
2-بهادادن و پی بردن به ارزش های واقعی و جایگاه درست حمل نقل در ترکیه
بررسی ابن دو موضوع در مجال این بحث نیست و اینکه اکنون چه باید کرد در اولویت اول است.
* ما چند شرکت داریم که بیش از 50 دستگاه کامیون ملکی دارند و در ترکیه چند شرکت با این مشخصات وجود دارد؟ اگر می خواهیم قوی باشیم این قدرت را ترکیه چگونه به دست آورده است؟
* اگر می خواهیم دست بالا را داشته باشیم باید قوی باشیم وگرنه با های و هوی تو خالی کاری از پیش نمی بریم. از آرزوهای بزرگ من در سال های اخیر این بوده که از یکی از سیاستمداران کشور بپرسم اصولا داشتن یک حمل و نقل قدرتمند در تمام وجوه آن جزو دکترین سیاسی اقتصادی کشور هست یا نه ؟ جواب این سوال تکلیف کسانی را که پیرو سیاستگذاران هستند روشن می کند.
البته همانطور که در سی و چند سال گذشته کسی یارای درست کردن مشکلات حمل و نقل در مرز بازرگان را نداشته اگر در به همین پاشنه بچرخد در سی سال آینده هم هیچ قدرتی توان اصلاح آنرا ندارد.
* به هر حال کشور رقیب بیکار نمی ماند هم حمل و نقل خودش را تقویت می کند هم چوب لای چرخ ما می گذارد. واقعا من نمی دانم در مرزی که شما استحضار دارید در گذشته تا 700 و 800 کامیون تردد داشته چرا حالا به این روز افتاده است!!
* اگر بدانیم که آنچه هست خواست مسئولین ماست ما هم فشار روانی کمتری را تحمل می کنیم.
* قطعا این طور نیست ولی همتی باید باشد به نظر خیلی از مشکلات را تعامل و ملاقات مرزی حل می کند.
* با توجه به اینکه بنده در تعدد زیادی از مذاکرات دو طرف درایران و ترکیه بودم می دانم که مسٶلان می خواهند مشکلات حل شود ولی در بعضی موارد شاید تصمیمات اشتباهی گرفته شده باشد.
* کلمه "شیطنت" را در مباحث زیاد می بینم. به نظرم در دنیای کسب و کار و به ویژه وقتی رقابتی در سطح بین المللی یا منطقه ای شکل می گیرد دیگر جای تعارف و رعایت همه قواعد نیست و لذا آنکه بیشتر از مهره های خود بهره می برد برنده است. این ساده انگارانه است که انتظار داشته باشیم ترکیه که رقیب اصلی ما در منطقه است باب میل ما رفتار کند. پس ضروریست ما هم این بازی را به نفع خود مدیریت کنیم.
* مقایسه بین ناوگان حمل و نقل کشور و قدمت آنها و اینکه آیا استانداردهای لازم برای تردد را هم دارند اهمیت دارد. ضمن اینکه ترک ها هم احتمالا برخلاف ما دنبال اختراع چرخ از اول نیستن و best practiceهای موجود و مشاوران خبره بهره می گیرند چیزی که مدیران ما کمی با آن مشکل دارند. گزارش شرکت deloitte در حوزه لجستیک برای ترکیه مربوط به سال 2013 نشان می دهد که مدیریت کلان ترکیه برنامه جامعی برای این حوزه و به ویژه حمل و نقل در نظر دارند.
* اشتباه یک بار دو بار است نه 30 سال. اعتقاد من اینست که با اراده قوی و خواست ملی و تکیه بر نیروهای مومن و متخصص مسائل بین ما و ترکها تماما به نفع ما خاتمه خواهد یافت، در سال هایی که مسیرمان را عوض کردیم و از طریق روسیه و لهستان به اروپا می رفتیم عجز و درماندگی آنها را دیدیم که چگونه با التماس مارا به مسیر ترکیه باز گرداندند. یک نفر متخصص در مسائل حمل و نقل باید برای مذاکره می رفت نه وزیر ارتباطات.
همه دست اندر کاران حمل و نقل می دانند که ترکیه به امکانات ما بیشتر نیاز دارد تا ما به آنها ولی ما از این مزیت هیچ استفاده ای نمی کنیم.
* به نظر من باید مذاکرات کلا از دو طرف به بخش خصوصی که به این کار مشغولند و متخصص هستند واگذار گردد.
* مشروط به اینکه نهادهای دولتی ما از بخش خصوصی حمایت های لازم را بکنند.
* دولت باید امور را به مردم و نماینده آنها در حوزه حمل و نقل یعنی بخش خصوصی بسپارد. مگر دولت چقدر توان دارد که بخواهد به انواع و اقسام مشکلات بپردازد؟ عدم چابکی و قدرت تصمیم گیری در سطوح مدیریتی دولتی کارایی وارد شدن در این عرصه ها را ندارد.
* اگر ایران هم مثل ترکیه انجمن حمل ونقل بین المللی قوی داشت قطعا این مشکلات به وجود نمی آمد این کار باید از طریق انجمن ها پیگیری شود و دولت ها کمتر باید مداخله کنند. البته شیطنت های ترکیه در این بازار هم بسیار است.
* یک انجمن چچگونه قوی می شود ایا بدون مشارکت اعصا قوی میشود انجمن قوی داشت؟
* با انتخابات درست و بدون ....
* متاسفانه بیشتر انجمن های صنفی در کشور ما از مشکل همیت رنج می برند و اعضا به جای آن که به منافع جمعی فکر کنند به منافع شخصیشان بیشتر بها می دهند.
* از قدیم گفتند یکی مرد جنگی به از صد هزار امرو حمل و نقل ما مرد جنگی می خواهد نه انجمن های تشریفاتی که بیشتر میهمانی در آنها برگزار می شود نه شورای عملیات.
* واقعا بنظرم اگر به جای درگیری دولت با ترکها یک شخص یا گروهی آشنا به روش های مذاکره و آگاه وارد شوند مشکل حل می شود.
* ای کاش یک تیم مذاکره کننده فنی و قوی هم در این خط مقدم داشتیم.
* هر چقدر بخش خصوصی واقعی شرايط برايش مهيا شود كه وارد عرصه های اقتصادی شود، آن وقت مقايسه ها می تواند شكل حرفه ای به خود بگيرد. بخش خصوصی در حمل و نقل جاده ای بين دو كشور همسايه اصلا" قابل مقايسه با هم نيستند. دولت تركيه نياز به بخش خصوصی را قبل از انقلاب ايران مصرانه دنبال می كرد كه جنگ تحميلی هشت ساله به آنها كمك فراوانی كرد ولی متاسفانه ما با فشار تحريم ها تازه ياد بخش خصوصی افتاده ايم، البته قوانينش را سالها قبل داشته ايم ولی تفكرش را خير !!!
اگر انجمن های قوي نداريم علت در وجود اعضای آنهاست كه اجازه رشد نداشته اند. اشكال اصلی در نگاه و تفكر است. به هر حال ما بايد فرهنگ حمايت از يكديگر را ياد بگيريم، دولت بايد شرايط را برای بخش خصوصی بدون محدويت مهيا نمايد. بخش خصوصی بايد ياد بگيرد پرداخت ماليات يك افتخار است حتی بالاتر از وظيفه. آن وقت شما خواهيد ديد در اين شرايط ديگران به خود اجازه نخواهند داد برای كشور ما تعيين تكليف نمايند.
مشكلات حمل و نقل جاده ای ما تا زمانی كه به صورت مالكيت خود راننده است حل نشدنی است و سرگرم كردن رانندگان به عنوان دارا بودن مالكيت كاميون و تحت پوشش قرار دادن دادن انها به نام يك شركت با ثبت ١ ميليون ريال سرمايه جز يك خطا بزرگ در اين صنعت نيست.
* در تاریخ بیست و نه آبان ماه سال ، به موجب مصوبه هفتادمین جلسه شورای عالی اداری کشور، به ریاست رییس جمهور، طرح ساماندهی مبادی ورودی و خروجی مجاز زمینی کشور تصویب و متعاقب آن شورای ساماندهی مبادی ورودی و خروجی مجاز زمینی کشور به ریاست وزیر راه و شهرسازی و عضویت معاونین وزارتخانه های راه، کشور، اطلاعات، امور خارجه، فرهنگ، بهداشت، جهاد کشاورزی، ارتباطات، اقتصاد و معاون ناجا تشکیل شد. مصوبات این شورا در حکم مصوبات دولت و برای تمام دستگاهها لازم الاجرا است.
به دنبال تشکیل این شورا، به همت سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای اقدامات اساسی در تمام مرزها انجام شد به نحوی که نام مرزها مثلا از گمرک بازرگان به پایانه مرزی بازرگان تغییر کرد، ساخت و سازهای پایانه های مسافری و باری در مرزها انجام شد و با اعمال قوانین و مقررات ویژه تمام مرزهای کشور انسجام و نظم و قوام خاص و خوبی پیدا کردند. حال به نظر بنده تمام مشکلات مرزها ازجمله بی نظمی ها در مرز بازرگان از طریق این شورا هم قابل پیشگیریست و هم قابل رسیدگی. اگر در هر کدام از مرزهای ما اشکالی پدید می آید این در نتیجه کم لطفی مسئولین و عدم بهرهگیری از ظرفیت های مستتر در این
شوراست.
* اولا مصوبات سال 75 دیگر نمی تواند چندان گره گشای مشکلات بازرگان باشد چون همه چیز بلا استثنا تغییر یافته و این شورا باید با توجه به تغییرات صورت گرفته حداقل هر دوسال یکبار تشکیل شود نه هر 20 سال یکبار
ثانیا، از نهادها و وزارتخانههایی که نام بردید هرکدام منافعی در مرزها به خصوص بازرگان داشته و یا دارند در آنجا ماندند و بقیه به حضورشان خاتمه دادند. در بازرگان هر نهاد و سازمانی فقط به فکر به دست آوردن درآمدی برای سازمان خودش است و محور فعالیتها تامین در آمد سازمانیست نه بهتر انجام شدن امور مرزی.
در پایان سوال اینست که اگر ارگانهای ذیربط مسئولانه به وظایف خود عمل کنند در بازرگان شاهد اوضاع این چنینی خواهیم بود؟