فرضیات بازار سرمایه
تین نیوز | سرمایهگذارانی که از ابتدای امسال در بازار بورس سرمایهگذاری کردهاند حدود 31 درصد زیان دیدهاند. شاخص 79 هزار و 15 واحدی ابتدای سال تا به امروز به 68 هزار و 232 واحد رسیده است؛ چیزی حدود 10 هزار و 783 واحد کاهش.
به این معنا که تا به امروز حدود7/13 درصد افت در 9ماهه سال و اگر بخواهیم تعمیم بدهیم حدود 24 درصد سالانه افت شاخص داشتهایم. در این شرایط اگر سرمایهگذاری از ابتدای سال متناسب با شاخص، سرمایهگذاری خود را آغاز و سبد سرمایهگذاریهایش را انتخاب کرده باشد تا الان حدود 7/13 درصد افت در سرمایهگذاریاش داشته است.
از طرفی این سرمایهگذار یک فرصت دیگر را نیز از دست داده؛ فرصت سرمایهگذاری در سپرده گذاریهای بدون ریسک که نرخ معمول آن حدود 22 درصد بوده است. اگر فرض آن 13 درصد و متوسط 22 درصد سود ماهانه را باهم حساب کنیم، هر سرمایهگذار حداقل 31 درصد از ابتدای امسال در بازار بورس دچار زیان شده است.
حال بازار با دو فرضیه روبهرو است؛ یا اینکه شاخص 79 هزاری بازار سرمایه حبابی بوده است و در حال حاضر قیمتها واقعی و حقیقی هستند یا به علت مشکلات ساختاری اقتصاد، افتی شدید صورت گرفته و سرمایهگذار به زیان رسیده است. به هر حال عوامل بسیاری دست به دست هم دادند تا شاخص به اینجا برسد.
نمیتوان گفت که حباب بوده یا قطعا اتفاقات اقتصادی این شرایط را به وجود آوردهاند.
بلکه در این میان هیجان خود بازار و فعالان بازار سرمایه هم در این افت دخالت داشته است .عمده تاثیری که بر بازار سرمایه به وجود آمد ناشی از عدم تحقق توافق در مذاکرات بود که البته در این موضوع دولت تصمیم گیرنده نهایی نیست، بلکه حاکمیت است.
در کنار آن افت قیمت نفت هم شرایط اقتصادی ما را دچار بحران کردبه دلیل آنکه عمده درآمدهای ما بر مبنای نفت است شرایطی ایجاد شد تا دولت بودجهای انقباضی را برای سال آینده در نظر بگیرد.
همین امر باعث میشود که تعدادی از بستههای رشد اقتصادی که امکان داشت سال آینده محقق شود تحت تاثیر قرار گرفته و نسبت رشد کاهش پیدا کند. تقریبا هیچ کدام از این دو عامل در کنترل دولت نیست و نمیتوان گفت که بازیگر اصلی آن مسئولین اقتصادی ما هستند.
اما برخی از کنترلها در دستان دولت بود که میتوانست انجام شود و موجب تشدید افت بازار نشود. مثلا بحث تغییر در نرخ سود سپرده که در اختیار دولت است و به نظر میرسد نمیتواند تغییری زیادی در روند بازار ایجاد کند.
زیرا تغییر باید تغییری محسوس و قابل ملاحظه باشد تا بتواند مسیر سپردهگذاری به سرمایهگذاری را تغییر دهد. یکی از بزرگ ترین دلایل عدم تاثیرگذاری آن این است که دلیل محکمی برای اجرا شدنش وجود ندارد. پیش از این هم از این تصمیمات زیاد گرفته شده اما اجرای آن توسط بانکها با روشهایی دور زده شده است.
بحث دیگر تعیین نرخ ارز است که چگونه میخواهند نرخ ارز را مدیریت کنند و بازار ارز را از سفتهبازی خارج کنند و اینکه چگونه میخواهند قیمت منطقی برای ارز تعیین کنند، که برای بخش صنعت با یک نگاه حمایتی از صادرات و تولید داخلی باشد.
و مورد سوم بحث تغییرات قیمت خوارک چه در قالب مواد معدنی و چه در قالب مواد صنایع پتروشیمی است. همانطور که شاهد بودیم، قیمت این مواد در سال گذشته تغییرات زیادی داشتند، بهطوری که نرخ عوارض بهره مالکانه 25 درصد افزایش یافت و همگی برروی صنعت پتروشیمی تاثیرگذار بود. اینها مواردی هستند که در کنترل و اختیار دولت است.
اما اینکه چرا بازار تا کنون نسبت به تغییر مدیریت، واکنش مثبت نشان نداده است، به این دلیل میتواند باشد که برنامهای از طرف مدیریت جدید وجود نداشته است. هنگامی که تغییری مناسب ایجاد میشود، شوکی به بازار وارد میشود. بر همین مبنا خوشبینی، امیدواری و انتظارات جدیدی شکل میگیرد و تغییر در روند آغاز میشود. اما متاسفانه این اتفاق در بازار سرمایه نیفتاد.
ما باید برنامهای مدون و دقیق و استراتژی مناسب داشته باشیم تا بتوانیم تامین مالی بنگاههای اقتصادی را از طریق بازار سرمایه انجام دهیم.
این خود گام بزرگی در جهت رونق اقتصادی است. یکی از بزرگ ترین راهکارهایی که میتواند اقتصاد کشور را از مشکلات خارج کند راهاندازی بازار سرمایه است. اما حداقل باید امنیتی در بازار سرمایه ایجاد شود تا سرمایهگذاران بتوانند به یک بازده مناسب دست پیدا کنند.
با پررنگ شدن نقش بازار سرمایه در اقتصاد کشور، بنگاههای اقتصادی میتوانند در این بازار پذیرفته شده و بهراحتی از لحاظ مالی تامین شوند. از طرفی پولهای سرگردان که در بازارهای موازی ایجاد تورم میکنند، جذب تولید شده و تولید هم با استفاده از نقدینگی، طرحهای جدید ایجاد و اشتغالزایی میکند.عمده بدهکارهای نظام بانکی عمدتا بنگاههای اقتصادی هستند.
بنگاههای اقتصادی به دلیل آنکه سودهای کلانی بابت تسهیلات پرداخت میکنند دچار مشکل شدهاند. یک نگاه و برنامهریزی بلندمدت میتواند بورس را به جایگاهی در اقتصاد برساند که تمام این مشکلات را از پیش رو بردارد. من موافق جذاب بودن قیمتها درحال حاضر نیستم.
زیرا بدون برنامه قیمتها کف ندارند. اگر برنامه مدونی نداشته باشیم، بلاتکلیفی بر بازار حاکم میشود. افتهای اقتصادی زمانی به وحشتهای اقتصادی (Panic) تبدیل میشود. اتفاقی که هماکنون افتاده است. در این زمان طرح خوشبینانهای برای اقتصاد ما وجود ندارد.
* کارشناس بازار سرمایه