سرعت پایین راهآهن؛ فقر صنایع ریلی
تین نیوز | موقعیت ایران و وضعیت جغرافیایی منطقه آسیای مرکزی و خاورمیانه، ضرورت وجود شبکه حملونقل ریلی کارآمد برای ترانزیت کالا و گردشگری در منطقه را بهوجود آورده است.
روند افزایش حجم تجارت جهانی و منطقهای نیز بر اهمیت فعالیتهای حملونقل ریلی با توجه به ارزانی حمل کالا به وسیله آن افزوده است. رشد و توسعه این شبکه به لحاظ مصرف کمتر سوخت و مسائل زیستمحیطی، ایمنی و هزینههای کم میتواند نقش اساسی در اقتصاد حملونقل کشورداشته باشد. در واقع حملونقل ریلی شاهرگ حیاتی توسعه در سایر حوزههای اقتصادی و غیرآن است. از طرف دیگر توسعه صنعت ریلی منجر به توسعه گردشگری خارجی و توسعه گردشگری خارجی منجر به رشد صنایع هوایی کشور میشود.
چالشها و چارهاندیشیها
اهمیت حملونقل ریلی و تاثیر آن بر ساختار اقتصادی کشورها از جمله تولید، سرمایهگذاری و اشتغال برکسی پوشیده نیست. حملونقل ریلی زیربنای اقتصادی هر کشور است و استفاده بهینه از آن بر همه بخشهای اقتصادی کشور تاثیر مستقیم میگذارد. اما از آنجایی که هر صنعتی در کشور با چالشهای خاصی روبهروست، بنابراین لزوم توجه به این چالشها و چارهاندیشی برای حل معضلات آن از اهمیت دوچندانی برخوردار است. موضوعی که وزیر صنعت، معدن و تجارت در جلسهای مشترک با فعالان حوزه حملونقل ریلی آن را مطرح و بر ضرورت بازنگری در این حوزه تاکید کرد.
شناسایی مشکلات حملونقل ریلی و برنامهریزی برای حل معضلهای این بخش از موارد مهمی بود که مهندس محمدرضا نعمتزاده با اشاره به آن، در مورد ضرورت جلوگیری از رکود این حوزه سخن گفته و بر ایجاد صندوق توسعه صنایع ریلی تاکید کرده بود. ایجاد صندوق توسعه صنایع ریلی اگرچه ماهیت درست و قابل قبولی برای رشد و توسعه صنایع دارد، اما اگر قرار باشد همانند صندوق توسعه صنایع دریایی، به مرحله اجرا نرسد، تشکیل آن با چالشهای متعددی روبهرو شده و از رکود پیشروی این صنعت که وزیر صنعت، معدن و تجارت به آن اشاره کرده است، جلوگیری خواهد کرد.
توسعه تجارت و ارتقای حملونقل
مسعود دانشمند، رییس کمیسیون حملونقل، ترانزیت و گمرک اتاق بازرگانی ایران در گفتوگو با صمت توسعه حوزه حملونقل را وابسته به توسعه تجارت میداند و میگوید: در صورت رونق تجارت حملونقل، همه حوزهها رونق خواهد یافت.
رکود در ناوگان ریلی موضوعی است که چندان مورد قبول وی نیست و او با تاکید بر اینکه درحالحاضر هیچ رکودی در حوزه حملونقل ریلی وجود ندارد، دلیل این امر را میزان صادرات عنوان میکند و میافزاید: هماکنون صادرات و واردات کشور رو به فزونی است، چرا که در ۸ ماه گذشته نزدیک به ۳۴ میلیارد دلار واردات و ۳۱میلیارد دلار صادرات در کشور انجام شده که همین موضوع نشاندهنده نبود رکود در این حوزه است.
به گفته دانشمند، درحالحاضر سهم حملونقل ریلی در کشور ما از کل ناوگان حملونقل ۵ درصد است که این رقم برای کشوری مانند ایران با برخورداری از زیرساختها و ظرفیتهای بسیار بالا، رقمی غیرقابلقبول و نگرانکننده است چرا که حملونقل ریلی باید حداقل ۳۰ درصد از کل ناوگان را به خود اختصاص دهد.
جایگاه پایین ایران در منطقه
مقایسه خطوط راهآهن ایران و به طور کلی ناوگان حملونقل ریلی با کشورهای پیشرفته و توسعه یافته به نظر مقایسه درست و منطقی نیست، چرا که در این صورت ضعفهای این بخش از حملونقل در کشور، جایگاه ایران را در میان کشورهای پیشرو در این صنعت به صفر میرساند. اما نگاهی گذرا به کشورهای منطقه و مقایسه شرایط کنونی آنها با شرایط حال حاضر ایران نیز چندان خوشایند به نظر نمیرسد. این موضوع را رییس کمیسیون حملونقل اتاق بازرگانی ایران اینگونه تعبیر میکند که راهآهن ما نسبت به کشورهای منطقه و اروپایی، بسیار فقیر است.
استدلال وی برای این گفته، موضوع سرعت پایین راهآهن ایران در مقایسه با کشورهای دیگر است چرا که در کشور ما کمتر از ۷ کیلومتر در ساعت برآورد شده در حالی که در قانون دسترسی به حملونقل ریلی، قرار بود سیر راه آهن ۳۰۰ کیلومتر در ۲۴ ساعت باشد، اما همین رقم نیز محقق نشد.
وی معتقد است: دولت باید برای پیشبرد اهداف خود در توسعه صنعت حملونقل ریلی، بخش سخت افزاری یعنی زیرساختها را فراهم کرده و بخش نرمافزاری را به بخش خصوصی بسپارد.
جداسازی حوزه بار و مسافر
موضوع حملونقل ریلی و تحلیل گفتههای وزیرصنعت، معدن و تجارت را علیرضا خسروی، عضو کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با صمت اینگونه مطرح میکند: درحالحاضر ۹۰ درصد حملونقل، در کشور ما از طریق جاده انجام میشود و ۱۰ درصد دیگر نیز به دلایل متعدد از جمله گران بودن هزینهها، فرسودگی ناوگان، نبود زیرساختها و... به سایر بخشها اختصاص دارد، این در حالی است که باید تلاش شود این هرم وارونه شده تا علاوه بر کاهش هزینهها، موضوع امنیت و صرفهجویی در مصرف سوخت و کاهش آلودگی هوا که از سیاستهای برنامهریزان این حوزه است، محقق
شود.
وی یکی از راهکارهای اساسی توسعه صنعت حملونقل ریلی را سرمایهگذاری بخش خصوصی در خطوط و شریانهای اصلی و سودآور کشور مانند خط راهآهن تهران جنوب یا تهران مشهد میداند و میافزاید: برای توسعه ناوگان ریلی نخست باید حوزه بار از مسافر جدا شود. سپس در خطوطی که تردد مسافران زیادتر است سرمایهگذاری صورت گیرد تا با تجهیز این خطوط، درآمد حاصل از آن در تجهیز و بازسازی بخشهای دیگر هزینه شود. این اقدام همچنین در بخش حملونقل بار نیز میتواند بسیاری از مشکلات این حوزه را حل و فصل کند.
خسروی با تاکید بر اهمیت زاویه دید دولت به بخش حملونقل ریلی میگوید: ما باید سالانه ۱۰۰۰ کیلومتر راهآهن احداث کنیم این درحالی است که درحالحاضر تنها توانستهایم سالانه، ۱۰۰ کیلومتر از این میزان را ساخته و مورد بهرهبرداری قرار دهیم که تحقق این موضوع در گرو تغییر نگاه دولت است.