◄ تاریخچه راه آهن در جهان و ایران | از لوکوموتیو بخاری تا راه آهن سراسری
از نخستین ریل ها و لوکوموتیوهای بخاری تا شبکه ریلی امروز، راه آهن نقشی کلیدی در توسعه اقتصادی، اجتماعی و ارتباطات ایفا کرده است. شبکه ریلی ایران امروز با اتصال شهرهای بزرگ از تبریز و بندرعباس تا زاهدان و آمل، ستون فقرات حمل ونقل کشور محسوب می شود.
راه آهن به عنوان یکی از مهم ترین دستاوردهای بشر در حوزه حمل ونقل، تاریخچه ای پرفراز و نشیب دارد که جهان را متحول کرد. از نخستین لوکوموتیوهای بخاری در دهه ۱۸۲۰ میلادی تا احداث راه آهن سراسری ایران، این مسیر پر از نقاط عطف تاریخی است.
راه آهن در جهان؛ انقلابی که از انگلستان آغاز شد
به گزارش تین نیوز، تاریخ راه آهن جهان به سال ۱۸۲۵ میلادی بازمی گردد، زمانی که نخستین لوکوموتیو از کارخانه خارج شد و روی خط آهن مورد آزمایش قرار گرفت. در همان سال، نخستین قطار مسافری مسیر استاکتون تا دارلینگتون (۳۹ کیلومتر) را در انگلستان طی کرد.
تا سال ۱۸۳۰ ، قطارهای باری نیز وارد عرصه شدند، هرچند به دلیل سرعت کم، تنها برای حمل بار استفاده می شدند. در همین دوره، لوکوموتیوهای بخاری با دیگ عمودی و میله پیستون، قطری ۲۴۰ میلی متر داشتند و سرعتی دو برابر انسان پیاده را تأمین می کردند.
بین سال های ۱۸۳۰ تا ۱۸۵۰ ، گسترش خطوط آهن در آمریکا، فرانسه، آلمان، روسیه و اتریش با شتاب چشمگیری ادامه یافت. در نهایت، بین سال های ۱۹۱۲ تا ۱۹۱۳ موتورهای دیزلی جای ماشین های بخاری را گرفتند و تحولی بزرگ در صنعت راه آهن ایجاد شد.
تاریخچه راه آهن در ایران؛ از طرح های استعماری تا قانون ملی
سرگذشت راه آهن در ایران، داستانی آمیخته با منافع استعماری، رقابت قدرت های بزرگ و اراده ملی است.
۱۸۳۱ م - نخستین طرح راه آهن: انگلیسی ها طرح احداث راه آهن از عثمانی تا خلیج فارس را مطرح کردند؛ طرحی که بیش از آنکه به نفع ایران باشد، در خدمت منافع استعماری بود.
۱۸۸۸ م - نخستین خط آهن ایران: خط آهن حضرت عبدالعظیم توسط یک شرکت بلژیکی و با سرمایه فرانسوی ها احداث شد؛ نخستین گامی که ایران را با صنعت ریلی آشنا کرد.
۱۸۸۹ م - خط محمودآباد تا آمل: دومین خط آهن ایران با سرمایه حاج محمدحسین امین الضرب احداث شد و به عنوان نماد سرمایه گذاری ملی ثبت گردید.
۱۹۰۳ م - امتیاز آلمان ها: آلمانی ها امتیاز خط آنکارا تا خلیج فارس را گرفتند، اما مخالفت انگلیس و روسیه مانع از اجرای این طرح شد.
۱۹۱۸ تا ۱۹۱۹ م - خط زاهدان: انگلیسی ها مسیر جاوه تا زاهدان را به عنوان ادامه راه هند در ایران احداث کردند.
۱۳۰۵ ه.ش - تصویب قانون راه آهن: در ۲۰ دی ۱۳۰۵، لایحه احداث راه آهن به تصویب رسید و در ۴ اسفند همان سال، احداث راه آهن سراسری ایران رسماً آغاز شد؛ نقطه عطفی که ایران را وارد عصر نوین ریلی کرد.
