◄ توافقنامه نهایی ایران و آمریکا چه امتیازاتی به ایران در تنگه هرمز و لبنان و بازسازی خسارت های جنگ می دهد؟
انتشار جزئیاتی از مفاد احتمالی توافق میان ایران و آمریکا، بار دیگر توجه تحلیلگران سیاسی و اقتصادی را به آینده تنگه هرمز، تحریمها و جایگاه منطقهای ایران جلب کرده است.
همزمان با گمانه زنی ها درباره روند مذاکرات ایران و آمریکا، برخی جزئیات از توافق احتمالی میان دو کشور منتشر شده که بخش مهمی از آن به رفع محدودیت های اقتصادی، کاهش تنش های منطقه ای و تعیین تکلیف وضعیت تنگه هرمز اختصاص دارد.
بر اساس اطلاعات منتشر شده، توقف فوری درگیری ها در جبهه های مختلف منطقه، تعهد آمریکا به عدم مداخله در امور داخلی ایران، رفع محاصره دریایی و آزادسازی بخشی از منابع مالی بلوکه شده ایران از مهم ترین محورهای این توافق عنوان شده است. همچنین گفته می شود واشنگتن متعهد خواهد شد در طول دوره مذاکرات نهایی، تحریم جدیدی علیه ایران اعمال نکند و از افزایش نیروهای نظامی خود در منطقه نیز خودداری کند.
در میان بندهای مطرح شده، موضوع بازگشایی تنگه هرمز با ترتیبات مورد نظر ایران از اهمیت ویژه ای برخوردار است. تنگه هرمز یکی از حیاتی ترین گذرگاه های انرژی جهان به شمار می رود و سال هاست که نقش آن در معادلات ژئوپلیتیکی خاورمیانه مورد توجه قدرت های جهانی قرار دارد. از این رو، هرگونه توافقی که به تثبیت نقش ایران در مدیریت امنیت و عبور و مرور این آبراه راهبردی منجر شود، می تواند به عنوان یک موفقیت مهم برای تهران ارزیابی شود.
از سوی دیگر، تعلیق تحریم های نفتی، پتروشیمی و دسترسی ایران به درآمدهای حاصل از صادرات انرژی، ظرفیت تازه ای برای احیای اقتصاد کشور ایجاد خواهد کرد. آزادسازی ۲۴ میلیارد دلار از منابع مالی بلوکه شده نیز می تواند بخشی از فشارهای اقتصادی سال های اخیر را کاهش دهد.
نکته قابل توجه دیگر، خارج شدن موضوع برنامه موشکی ایران و همچنین حمایت تهران از گروه های مقاومت از دستور کار مذاکرات نهایی عنوان شده است؛ مسئله ای که در سال های گذشته یکی از مهم ترین نقاط اختلاف میان ایران و کشورهای غربی محسوب می شد.
با این حال، کارشناسان تأکید می کنند که این مفاد هنوز نهایی نشده و نیازمند بررسی در نهادهای ذی صلاح است. اما اگر توافق نهایی با همین چارچوب به تصویب برسد و تمامی تعهدات آن اجرایی شود، بسیاری از ناظران سیاسی معتقدند ایران با تثبیت جایگاه خود در تنگه هرمز، رفع بخش قابل توجهی از تحریم ها و پایان محاصره دریایی، می تواند خود را یکی از برندگان اصلی این رویارویی و تنش چند ساله با آمریکا تلقی کند؛ دستاوردی که آثار آن نه تنها در حوزه سیاست خارجی، بلکه در اقتصاد و امنیت ملی کشور نیز قابل مشاهده خواهد بود.
جزئیات مفاد توافق نامه نهایی ایران و آمریکا
مفاد توافق نهایی ایران و آمریکا بر اساس آخرین گمانه زنی های رسانه ای به این شرح است:
۱- توقف دائمی و فوری جنگ در همه جبهه ها از جمله لبنان
۲- تعهد آمریکا به عدم مداخله در امور داخلی ایران و احترام به حاکمیت جمهوری اسلامی ایران.
۳- رفع کامل محاصره دریایی ظرف ۳۰ روز
۴- تعهد آمریکا به خروج نیروهایش از پیرامون ایران
۵ - بازگشایی تنگه هرمز ظرف 30 روز با ترتیبات ایرانی
۶ - تعلیق تحریم های فروش نفت، محصولات پتروشیمی و مشتقات و دسترسی کامل ایران به منابع مالی آن.
۷ - لزوم ارائه طرح های بازسازی ایران حداقل به مبلغ ۳۰۰ میلیارد دلار توسط آمریکا و متحدانش
۸ - ۶۰ روز مذاکره برای رسیدن به توافق نهایی مبتنی بر موضوعات هسته ای و لغو کامل تحریم های اولیه، ثانویه، آمریکا و قطعنامه های شورای امنیت سازمان ملل و شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی
۹- تکرار تعهد ایران در پیمان ان پی تی مبنی بر عدم تولید سلاح هسته ای
۱۰- در دوره مذاکرات آمریکا متعهد شده به نیروهای خود در منطقه اضافه نمی کند و تحریم جدیدی هم وضع نخواهد کرد.
۱۱- آزادسازی ۲۴ میلیارد دلار پول های بلوکه شده ایران در دوره ۶۰ روزه مذاکرات نهایی. نیمی از این مبلغ قبل از شروع مذاکرات باید در دسترس ایران قرار گیرد.
۱۲- تشکیل سازوکار نظارتی برای اجرایی کردن توافق.
۱۳- توافق نامه نهایی توسط قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل به تایید می رسد.
۱۴ - مذاکره نهایی قبل از آزادسازی نیمی از پول های بلوکه شده ایران، تعلیق تحریم های نفتی ایران و رفع محاصره دریایی آغاز نمی شود و توافق نهایی صرفا در موضوع سرنوشت مواد غنی شده و غنی سازی، رفع تحریم ها، برنامه بازسازی اقتصاد ایران انجام می شود و بحث درباره برنامه موشکی ایران و حمایت از گروه های مقاومت به صورت قطعی از دستور کار خارج شده است.
