◄ پاکسازی حریم راه ها چگونه ایمنی تردد جاده ای را افزایش می دهد؟
حریم پاک راه به معنای جاده ای ایمن تر، امدادرسانی سریع تر و هزینه کمتر برای نگهداری زیرساخت های حمل و نقل است. حفظ این فضا، مسئولیتی مشترک میان راهداری، شهرداری ها، دهیاری ها، پلیس راه، پیمانکاران و شهروندان محسوب می شود.
پاکسازی حریم راه ها از نخاله های ساختمانی، خودروهای رها شده، تابلوهای غیرمجاز و موانع دید، نقش مستقیمی در کاهش تصادفات جاده ای دارد.
به گزارش تین نیوز، سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای، با تاکید بر نظارت مستمر، ساماندهی محل های مجاز تخلیه نخاله و برخورد قانونی با متخلفان، حفظ حریم راه را یکی از الزامات ایمنی تردد می داند.
حریم راه بخشی از مسیر ایمن تردد است. حریم راه ها فقط زمین های دو سوی جاده نیست؛ بخشی از زیرساخت ایمنی شبکه حمل و نقل کشور است که باید برای دید کافی رانندگان، توقف اضطراری، هدایت آب های سطحی، امدادرسانی و نگهداری راه در وضعیت مناسب باقی بماند.
انباشت نخاله های ساختمانی، خاک برداری های غیرمجاز، ضایعات، خودروهای فرسوده، مصالح دپو شده و حتی نصب تابلوهای تبلیغاتی بدون مجوز در این محدوده، می تواند خطر تصادف را افزایش دهد و هزینه نگهداری راه را بالا ببرد.
بر اساس ضوابط سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای و مقررات مرتبط با قانون ایمنی راه ها و راه آهن، هرگونه ساخت و ساز، دپوی مصالح، حفاری، ایجاد دسترسی یا اقدامی که موجب اخلال در حریم قانونی راه شود، نیازمند اخذ مجوز از دستگاه متولی است. این مقررات با هدف جلوگیری از تبدیل حاشیه راه به محل فعالیت های پراکنده و ناایمن وضع شده اند.
پاکسازی حریم راه، به ویژه در محورهای پرتردد، ورودی و خروجی شهرها، مسیرهای روستایی و جاده های مجاور کارگاه های عمرانی، یکی از اقدامات پیشگیرانه برای کاهش مخاطرات رانندگی به شمار می رود.
نخاله ها چگونه خطر تصادف را بالا می برند؟ نخاله های ساختمانی و مصالح رها شده در حریم یا شانه راه، در نگاه نخست شاید مسئله ای محیط زیستی یا زیبایی شناختی به نظر برسند، اما اثر مستقیم آن ها بر ایمنی تردد قابل توجه است.
نخستین پیامد، کاهش میدان دید راننده است. توده های خاک، نخاله، مصالح و سازه های موقت می توانند دید راننده را در پیچ ها، تقاطع ها، ورودی های فرعی و محل دوربرگردان ها محدود کنند. کاهش دید، زمان واکنش راننده را کم می کند و احتمال برخورد با خودرو، عابر پیاده یا وسیله نقلیه ای که قصد ورود به مسیر اصلی را دارد، افزایش می یابد.
دومین مسئله، کاهش عرض موثر شانه راه است. شانه راه محل توقف اضطراری خودروهای دچار نقص فنی، عبور خودروهای امدادی و خروج موقت وسیله نقلیه از مسیر اصلی است. وقتی این فضا با نخاله یا مصالح اشغال شود، راننده در شرایط اضطراری ناچار است در خط عبور توقف کند یا با انحراف ناگهانی به مسیر اصلی بازگردد؛ وضعیتی که می تواند به تصادف های زنجیره ای منجر شود.
سومین اثر، اختلال در زهکشی و هدایت آب های سطحی است. انباشت نخاله در آبروها، کانال ها و دهانه پل ها، مسیر عبور آب باران را مسدود می کند. آب گرفتگی سطح جاده، تخریب روسازی، ایجاد چاله و افزایش احتمال لغزندگی از پیامدهای این وضعیت است. سازمان راهداری در برنامه های نگهداری راه، پاکسازی آبروها و ابنیه فنی را از اقدامات اصلی پیشگیری از خسارت های ناشی از بارندگی می داند.
حریم پاک، امکان امدادرسانی سریع ترآزادبودن حریم راه فقط برای راننده اهمیت ندارد. در تصادف ها و حوادث طبیعی، خودروهای امدادی، آتش نشانی، پلیس راه و گروه های راهداری باید بتوانند با سرعت به محل حادثه برسند. وجود دپوهای غیرمجاز و موانع در حاشیه جاده، عملیات امداد و نجات را کند می کند و در برخی موارد، محل استقرار تجهیزات یا خودروهای امدادی را از بین می برد.
از سوی دیگر، پاکسازی حریم راه به راهداری ها اجازه می دهد عملیات برف روبی، لایروبی، اصلاح شیب شانه، نصب علائم، خط کشی و تعمیرات اضطراری را با سهولت بیشتری انجام دهند. به همین دلیل، حفظ حریم راه باید بخشی از سیاست جامع نگهداری پیشگیرانه راه ها تلقی شود، نه اقدامی مقطعی پس از وقوع حادثه.
برای جلوگیری از انباشت نخاله چه باید کرد؟
مقابله موثر با تخلیه نخاله در حریم راه، تنها با جمع آوری دوره ای آن ممکن نیست و به مجموعه ای از اقدامات اجرایی، نظارتی و بازدارنده نیاز دارد.
نخست، شهرداری ها و دهیاری ها باید محل های مجاز و قابل دسترس برای تخلیه و بازیافت نخاله ساختمانی تعیین کنند. وقتی مسیر قانونی و کم هزینه ای برای انتقال پسماند ساختمانی وجود نداشته باشد، احتمال تخلیه آن در حاشیه جاده ها افزایش می یابد. مدیریت پسماندهای عمرانی باید از مبدا، یعنی صدور پروانه ساخت و نظارت بر پیمانکاران، پیگیری شود.
دوم، نظارت میدانی راهداری و پلیس راه باید مستمر و هوشمند شود. گشت های راهداری، دوربین های نظارتی در نقاط پرخطر، ثبت موقعیت تخلفات و استفاده از ظرفیت سامانه های گزارش مردمی می تواند شناسایی متخلفان را سریع تر کند. سازمان راهداری نیز از طریق ادارات کل استانی می تواند نقاط پرتکرار تخلیه نخاله را شناسایی و برای آن ها برنامه ویژه پاکسازی و کنترل تدوین کند.
سوم، پیمانکاران پروژه های عمرانی باید مسئولیت مشخصی در انتقال و دفع نخاله داشته باشند. درج بندهای روشن در قراردادهای عمرانی، اخذ تضمین برای پاکسازی محل و اعمال جریمه در صورت تخلیه خارج از محل مجاز، راهی برای کاهش تخلفات است.
چهارم، اجرای قاطع مقررات ضروری است. نصب تابلوهای هشدار دهنده، اطلاع رسانی عمومی و برخورد قانونی با متخلفان باید هم زمان پیش برود. پاکسازی حریم راه، زمانی پایدار می شود که هزینه تخلف از هزینه انتقال قانونی نخاله بیشتر باشد.
در نهایت، حریم پاک راه به معنای جاده ای ایمن تر، امدادرسانی سریع تر و هزینه کمتر برای نگهداری زیرساخت های حمل و نقل است. حفظ این فضا، مسئولیتی مشترک میان راهداری، شهرداری ها، دهیاری ها، پلیس راه، پیمانکاران و شهروندان محسوب می شود.
