◄ زیرساختهای مالی لرزان در شبکه سلامت؛ نگاهی لجستیکی به طرح «پزشکی خانواده»
در ادبیات مدیریت زیرساخت و شبکه های کلان، هیچ طرح توسعه ای بدون برخورداری از یک زنجیره تأمین مالی پایدار و لجستیک کارآمد به سرانجام نمی رسد.
این اصل حیاتی، در تازه ترین اظهارات دکتر حسین کرمانپور، رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت بهداشت در گفتگو با رادیو سلامت، به روشن ترین شکل ممکن در حوزه نظام سلامت نمایان شد؛ جایی که از یک سو از راه اندازی شبکه «پزشکی خانواده» سخن به میان آمد و از سوی دیگر، بحران بنیادین ناترازی مالی به تصویر کشیده شد.
از منظر مهندسی اقتصاد و مدیریت شبکه های خدمت رسانی، تغییر پارادایم از «نظام بیمارمحور» (واکنشی) به «نظام سلامت محور» (پیشگیرانه)، حرکتی به سوی بهینه سازی منابع و کاهش هزینه های سربار شبکه است.
پیش بینی خدماتی نظیر چهار ویزیت رایگان سالانه در لایه نخست شبکه، تلاشی برای ایجاد تقاضای پایدار و دسترسی همگانی است. با این حال، هر شبکه توزیع خدماتی برای بقا به «سوخت مالی» نیاز دارد؛ و اینجاست که گلوگاه اصلی سیستم آشکار می شود.
اشاره صریح مقام مسئول وزارت بهداشت در گفتگو با رادیو سلامت به وضعیت ورشکستگی صنعت بیمه و وجود ۱۲۰ همت (هزار میلیارد تومان) بدهی انباشته به بدنه درمان، زنگ خطری جدی برای مهندسی این طرح است. در زبان اقتصاد زیرساخت، وجود این حجم از بدهی به معنای «انسداد در گردش نقدینگی زنجیره تأمین» است.
وقتی مراکز درمانی و ارائه دهندگان خدمات به عنوان گره های اصلی شبکه، خود با کسری منابع شدید و مطالبات معوق مواجهند، پایداری عملیاتی هرگونه الگوی جدید لجستیک درمانی (نظیر نظام ارجاع و پزشکی خانواده) با ریسک فروپاشی روبه رو خواهد شد.علاوه بر این، اعتراف به بدبینی بدنه پزشکی نسبت به این طرح، بازتابی از «ریسک بالای سرمایه گذاری شغلی» در بستری ناپایدار است.
در هر سیستم شبکه ای، عدم تضمین بازگشت سرمایه و تعهدات مالی، شرکای تجاری (در اینجا پزشکان و مراکز خدمات سلامت) را از مشارکت بازمی دارد؛ امری که دکتر کرمانپور به درستی آن را ناشی از تجربه های تلخ و شکستهای مکرر در طرحهای پیشین دانست.
طرح «پزشکی خانواده» در تئوری، یک مدل بهینه برای مدیریت ترافیک مراجعات درمانی و تخصیص منابع به شمار می رود.
اما ساختن بنایی نو روی پایه های فرسوده و ورشکستۀ صنعت بیمه، آب در هاون کوبیدن است. پیش از توسعۀ این شبکه در سطح ملی، وزارت بهداشت و تیم اقتصادی دولت باید پیش از هر چیز، به «تعمیر و تزریق نقدینگی به لجستیک مالی بیمه ها» همت گمارند؛ در غیر این صورت، این طرح نیز به مسیری پرهزینه بدل خواهد شد که پیش تر بارها تجربه شده است.
