◄ جهش تاریخی کرایه ابرنفتکش‌ ها در بازار جهانی

 بر اساس این داده ها، نرخ چارتر ابرنفتکش ها (VLCC) رشدی بیش از ۸۰۰ درصدی (بیش از ۸ برابر) را به ثبت رسانده است؛ به طوری که هزینه جابه جایی هر بشکه نفت در برخی مسیرهای کلیدی اکنون معادل نزدیک به ۴۰ درصد از بهای اسمی خودِ نفت خام برآورد می شود؛ وضعیتی که زنجیره تأمین پالایشگاه های آسیایی را با یک شوک ساختاری مواجه کرده است.

جهش ۸ برابری چارتر VLCC؛ از ۹ به ۷۷ میلیون دلار

به گزارش سرویس دریایی تین نیوز،  طبق داده های رسمی منتشرشده در این گزارش، هزینه چارتر یک سوپرتانکر یا ابرنفتکش بسیار بزرگ (VLCC) برای انتقال نفت از بنادر ایالات متحده به مقاصد آسیایی، از میانگین ۹.۲ میلیون دلار در سال ۲۰۲۵ به رقم سرسام آور نزدیک به ۷۷ میلیون دلار رسیده است.

از آنجا که هر فروند ابرنفتکش با ظرفیت استاندارد حدود ۲ میلیون بشکه نفت خام بارگیری می کند، این جهش هزینه به معنای آن است که صرفاً هزینه لجستیک و کرایه حمل هر بشکه نفت خام در این مسیر اقیانوسی به حدود ۳۸.۵۰ دلار افزایش یافته است. در شرایطی که معاملات آتی نفت خام در بازارهای جهانی در کانال بالای ۱۰۰ دلار نوسان می کند، تحمیل هزینه حمل حدود ۳۹ دلاری بدین معناست که کرایه کشتی به تنهایی نزدیک به ۴۰ درصد از ارزش نهایی بار را به خود اختصاص داده است؛ هزینه ای پنهان که در قیمت های پایه و قراردادهای بنچمارک (نظیر برنت و WTI) محاسبه نمی شود اما مستقیماً توسط خریدار و پالایشگر فیزیکی پرداخت می گردد.

تنگنای هرمز و گره کور ناوگان جهانی

اینترنشنال بیزینس تایمز ریشه اصلی این بحران بی سابقه را اختلال گسترده در ترانزیت انرژی تنگه هرمز و بحران های ژئوپلیتیک خاورمیانه می داند. اهمیت این آبراه راهبردی از آن روست که:

بیش از یک چهارم کل تجارت دریایی نفت جهان و نزدیک به یک پنجم کل مصرف نفت و فرآورده های نفتی جهان متکی به عبور از تنگه هرمز است.

علاوه بر نفت، حدود ۲۰ درصد از کل تجارت جهانی گاز طبیعی مایع (LNG) نیز از این گذرگاه عبور می کند که به اذعان آژانس بین المللی انرژی (IEA)، جایگزین های ژئوپلیتیک و فوری برای جبران آن عملاً بسیار محدود است.

بروز بحران در این شریان حیاتی موجب شده تا مسیرهای دریایی با طولانی شدن مسافت و دور زدن آبراه ها مواجه شوند؛ پدیده ای که ظرفیت ناوگان فعال جهانی را به شدت محدود کرده و زمان چرخش کشتی ها را افزایش داده است.

دومینوی فشار بر پالایشگاه های آسیا و فروشندگان آفریقای غربی

طولانی شدن زمان سفر و افزایش سرسام آور نرخ بیمه و کرایه، باعث شکل گیری رقابتی فشرده میان پالایشگاه های شرق آسیا برای تصاحب محموله های جایگزین خارج از حوزه خلیج فارس شده است. این تقاضای فزاینده برای واردات از آمریکا و آفریقای غربی دو پیامد مستقیم داشته است:

کمبود شدید کشتی های در دسترس: بخش عمده ناوگان فوق سنگین در مسیرهای طولانی تر اقیانوسی قفل شده اند.

فشار معکوس بر تولیدکنندگان حاشیه ای: گزارش IBTimes نشان می دهد برای جبران هزینه سرسام آور حمل ونقل دریایی، برخی از فروشندگان نفت خام در غرب آفریقا ناچار شده اند نفت خود را با تخفیف های سنگین عرضه کنند تا خرید آن برای خریداران دوردست همچنان توجیه اقتصادی داشته باشد.

پیامدها برای بازارهای مصرف

تحلیلگران بازار انرژی در پایان گزارش IBTimes تأکید می کنند این شکاف لجستیکی زنگ خطری جدی برای نرخ تورم جهانی است؛ زیرا حتی در صورت تثبیت یا مهار قیمت سرچاهی نفت در شاخص های بورس، «تورم کرایه حمل دریایی» (Freight Inflation) مستقیماً به بهای تمام شده فرآورده های نهایی نظیر بنزین، گازوئیل و خوراک پتروشیمی ها سرریز شده و زنجیره توزیع جهانی کالاها را تحت تأثیر قرار خواهد داد.