◄ زنگ خطر نوروز 1404: چرا رانندگان بومی 8 درصد بیشتر مقصر تصادفات بودند؟

 آمار اولیه سوانح رانندگی در تعطیلات نوروز 1404، یک پارادوکس نگران کننده را در میان رانندگان بومی کشور آشکار کرده است؛ گروهی که به دلیل شناخت کامل از مسیرها، انتظار می رفت ایمن ترین باشند، اما با ثبت سهم 68 درصدی در تقصیر تصادفات (8 درصد بالاتر از میانگین سالانه)، عملاً به کانون اصلی خطرات جاده ای تبدیل شدند. این افزایش سؤال بزرگی را پیش روی کارشناسان قرار داده است: آیا آشنایی با جاده، در شرایط ترافیکی بحرانی نوروز، به عاملی برای بی احتیاطی تبدیل شده است؟

به گزارش  تین نیوز، تحلیل تصادفات نوروز گذشته، نشان دهنده انحراف غیرمنتظره ای از الگوهای ایمنی معمول است. داده ها به روشنی تفکیک کرده اند که در اوج سفرهای نوروزی 1404، رانندگان غیربومی با احتیاط بیشتری رانندگی کرده و سهم تقصیرشان به 32 درصد کاهش یافته است، در حالی که سهم رانندگان بومی از 60 درصد معمول سالانه، به مرز 68 درصد رسیده است. این افزایش 8 درصدی سهم تقصیر، که دقیقاً معادل کاهش سهم غیربومی هاست، نشان می دهد که اعتماد به نفس ناشی از تکرار و آشنایی بزرگترین چالش ایمنی در این بازه زمانی بوده است؛ چالشی که کمپین های سراسری مانند شیش دونگ برانیم نتوانسته اند به طور کامل آن را پوشش دهند.

این تحلیل، یک الگوی رفتاری نگران کننده را در میان رانندگان بومی آشکار کرده است. در حالی که انتظار می رود آشنایی بیشتر با مسیرها منجر به کاهش سوانح شود، داده ها حکایت از افزایش 8 درصدی سهم تقصیر رانندگان بومی در تصادفات این دوره نسبت به میانگین سالانه دارد.

این داده ها نشان می دهد که رانندگان غیربومی با رعایت پروتکل های ایمنی یا احتیاط بیشتر در مسیرهای ناآشنا، عملکرد بهتری در حفظ ایمنی داشته اند، در حالی که رانندگان بومی (که انتظار می رود بیشتر تحت تأثیر تبلیغات سالانه باشند) در شرایط ترافیک سنگین نوروز، مرتکب خطای بیشتری شده اند.

چرا رانندگان بومی سهم بیشتری در تصادفات جاده ای دارند؟

افزایش سهم رانندگان بومی اغلب ریشه در اعتماد به نفس کاذب ناشی از تجربه مکرر دارد. راننده ای که مسیر خود را هر روز طی می کند، ممکن است اهمیت هشدارهای عمومی ایمنی مانند شیش دونگ برانیم را در شرایط عادی سفر نادیده بگیرد. در نوروز، با افزایش حجم ترافیک، سرعت های غیرمجاز، و خستگی ناشی از سفرهای مکرر، همین رفتار می تواند به سرعت به عامل اصلی وقوع تصادف تبدیل شود.

پویش های فرهنگی مانند نه به تصادف و کمپین شیش دونگ برانیم که با هدف فرهنگ سازی سالانه اجرا می شوند، به وضوح در کاهش رفتار پرخطر رانندگان غیربومی مؤثر بوده اند (کاهش 8 درصدی سهم تقصیر آن ها). این امر نشان می دهد که پیام ها به مخاطب هدف خود رسیده اند.

با این حال، عدم تأثیرگذاری کافی بر رانندگان بومی در این دوره بحرانی، نشان دهنده نیاز به طراحی مجدد استراتژی های اطلاع رسانی است. این پویش ها باید در آستانه نوروز، محتوایی را ارائه دهند که به طور خاص با تراکم، طول سفر، و خطاهای ناشی از روتین های رانندگی روزمره مقابله کند.

آمار نوروز 1404 نشان می دهد که فرهنگ سازی باید از حالت عمومی خارج شده و به سمت بخش بندی دقیق تر مخاطبان حرکت کند. تمرکز بر رانندگان بومی در بازه زمانی تعطیلات، با یادآوری اینکه آشنایی با جاده نباید جایگزین احتیاط شود ، می تواند گام اساسی بعدی برای کاهش سوانح جاده ای در سال های آتی باشد.

راهکارها و محورهای پیشنهادی برای رانندگان بومی در پویش های ایمنی

این راهکارها می بایست بر تغییر نگرش و تعدیل رفتار ناشی از روتین متمرکز باشند:

۱. مقابله با اعتماد به نفس کاذب و تکرار روتین

۲. رویکردهای خاص پلیس راهور (اجرایی و کنترلی)

پلیس راهور  با تقویت جنبه های اجرایی پویش، تأثیرگذاری را افزایش می دهد:

• تشدید برخورد با سرعت های روتین : اعلام تمرکز ویژه بر اعمال قانون برای رانندگانی که در مسیرهای پرتکرار خود، سرعت های اندکی بالاتر از حد مجاز را به صورت مداوم اعمال می کنند.
• ایستگاه های بازرسی هدفمند: تمرکز ایست های کنترلی در محدوده های جغرافیایی پرتکرار رانندگان بومی (مثلاً گلوگاه های خروجی شهرهای بزرگ) و استفاده از پیام های هشداردهنده در این مناطق.

۳. رویکردهای سازمان راهداری (زیرساختی و پیام رسانی)

سازمان راهداری از ابزارهای محیطی و اطلاع رسانی برای نفوذ در ذهن راننده بومی استفاده می کند:

• پیام های متنی محیطی (VMS): استفاده از تابلوهای پیام متغیر متنی برای نمایش هشدارهای بسیار کوتاه و مستقیم خطاب به رانندگان بومی (مثلاً: راننده بومی، امروز احتیاط مهم تر از آشنایی است).
• استفاده از ظرفیت های محلی: فعال سازی دهیاران، ریش سفیدان و تأثیرگذاران محلی برای انتقال پیام های ایمنی، زیرا پیام هایی که از یک منبع آشنا صادر می شوند، برای رانندگان بومی جذابیت بیشتری دارند تا صرفاً یک پیام دولتی.
• تمرکز بر خستگی: با توجه به اینکه رانندگان بومی ممکن است سفرهای رفت و برگشت بیشتری در طول روزهای تعطیل داشته باشند، تأکید بر لزوم استراحت های کوتاه و اجباری (حتی در مسافت های کوتاه) باید در اولویت قرار گیرد.

داده های نوروز 1404 مؤید اینکه برای رانندگان بومی، پروتکل ایمنی باید از سطح آگاهی عمومی به سطح تذکر شدید و روتین شکن ارتقا یابد. پویش های جدید  طوری طراحی شوند که به صورت دوره ای، روتین و آشنایی آن ها را با چالشی جدید مواجه سازند و خطر را در مسیرهای مألوف به آن ها یادآوری کنند.