مسافران نوروزی قبل از سفر این مستند را ببینید
ایران در سالیان اخیر همواره با معمایی تلخ و پیچیده دست به گریبان بوده است: چرا با وجود پیشرفت های نسبی در حوزه های مختلف، همچنان یکی از بالاترین آمارهای مرگ و میر ناشی از سوانح رانندگی در جهان را به خود اختصاص داده است؟
همزمان با نوروز و اوج گرفتن سفرهای جاده ای، فرشاد اکتسابی، کارگردان مستند «چهارراه حوادث» که این روزها فیلمش اکران آنلاین می شود، با روایت ناگفته هایی از پشت صحنه صنعت خودروسازی تا زنجیره به هم پیوسته عوامل انسانی، جاده ای و خودرویی، هشدار می دهد که بحران تصادفات در ایران حاصل نگاه غیرسیستماتیک است؛ مستندی که شاید تماشای آن پیش از سفر، به اندازه هر بدرقه ای ضروری باشد.
به گزارش تین نیوز به نقل از ایسنا، ایران در سالیان اخیر همواره با معمایی تلخ و پیچیده دست به گریبان بوده است: چرا با وجود پیشرفت های نسبی در حوزه های مختلف، همچنان یکی از بالاترین آمارهای مرگ و میر ناشی از سوانح رانندگی در جهان را به خود اختصاص داده است؟
فرشاد اکتسابی -کارگردان و نویسنده مستند «چهارراه حوادث»- که اخیرا مستندش در هاشور اکران آنلاین شده است در گفت وگو با ایسنا، پرده از لایه های پنهان این بحران ملی برداشت.
او که در این مستند به واکاوی عمیق عوامل چهارگانه «فرهنگ رانندگی»، «ایمنی جاده ها»، «کیفیت خودروها» و «نقلیه عمومی» پرداخته، از چالش های طاقت فرسای خود برای ورود به حریم های امنیتی صنعت خودروسازی تا ناگفته های اقتصادی و سیاسی پشت صحنه این آمارها را روایت کرده است.
اکتسابی با اشاره به اینکه ایده اولیه ساخت این مستند که در نوزدهمین جشنواره سینماحقیقت هم رونمایی شد، از سوی یک کارگزار بیمه و داغ دیده سوانح رانندگی مطرح شده است، اظهار کرد: مریم انوری که خودش از کارگزاران بیمه هستند، پیشنهاد داد که اگر بشود یک فیلمی در مورد این موضوع ساخته بشود. ایشان خودشان داغ دیده سوانح رانندگی بودند و به عنوان یک مسئولیت شخصی اصرار داشتن که این فیلم ساخته بشود و یک بخشی از سرمایه فیلم را هم به عهده داشتند.
وی درباره زمان تولید این اثر که با همکاری مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی تولید شده، گفت: تولید این مستند حدود یک سال و نیم طول کشید. رونمایی فیلم هم در نوزدهمین جشنواره حقیقت بود.
کارگردان این مستند که در آن چهار محور «فرهنگ رانندگی»، «ایمنی جاده ها»، «کیفیت خودروها» و «افزایش نقلیه عمومی» بررسی می شود، سخت ترین بخش کار را مربوط به خودروها دانست و گفت: کسانی که در حوزه خودروسازی هستند، زیاد تمایلی نداشتن جلوی دوربین بیایند. ما با دو خودروساز بزرگ کشور صحبت کردیم ولی یک جور نگاه بدبینانه به موضوع مستند داشتند.
اکتسابی با اشاره به جزئیات مذاکرات با خودروسازان افزود: من به آنها گفتم دنبال حاشیه نیستم و ما یک بحث علمی داریم می کنیم. به آنها گفتم تریبون دست شماست، شما حرف بزنید. البته آنها هم مشکلاتی مثل دستوری بودن قیمت خودرو، تحریم ها و اینکه جنس خوب در اختیارشان نیست را مطرح می کردند و می گفتند به ما گفتند تا اینقدر بیشتر قیمت گذاری نکنیم و بیشتر از این نمی توانیم هزینه کنیم که طبیعتاً کیفیت ها پایین میاید.
وی تاکید کرد که در نهایت برای گفت وگوی علمی، سراغ مشاوران حوزه صنعت خودرو رفته است.
این مستندساز در پاسخ به سوالی درباره تلخی صحنه های مستند گفت: ما نگران این قضیه بودیم. با دوستان مشاور صحبت کردیم، آنها گفتند تلخی درسته چون واقعیت است. البته حقیقت تلخ و کاری نمی توان کرد.
اکتسابی با تاکید بر اینکه سوانح رانندگی به یک چیز ربط ندارد بلکه یک «زنجیره به هم پیوسته» است، علت اصلی سوانح را نگاه غیرسیستماتیک دانست و تصریح کرد: رانندگی به همه چیز ربط دارد. در کنار خودروی درست، باید جاده و قوانین درست باشد، قانون گریزی نباشد، فرهنگ درست باشد و سیستم حمل و نقل عمومی کشور تقویت شود تا مردم کمتر از خودروی شخصی استفاده کنند. وقتی انسان جایزالخطاست، اما باید خودرو ایمن باشد، جاده بخشنده باشد و جلوی اشتباه را بگیرد. این موضوعات همه به هم وصله و یک زنجیره به هم پیوسته مثل یک دستگاه می ماند. متاسفانه در هر سه زنجیره معیوب هستیم.
کارگردان مستند «چهارراه حوادث» در پاسخ به سوالی درباره وجود سانسور در این فیلم، قاطعانه گفت: خوشبختانه ما همچین مشکلی نداشتیم. از دستگاه های متولی، بالادست من سانسور نداشتم.
وی درباره موضوع آثار آتی خود نیز توضیح داد: من علاقه زیادی به موضوعات بحرانی دارم. سوانح رانندگی هم جزو یکی از بحران هاست. فیلم قبلی من هم در مورد فساد اقتصادی بود. چند پروژه هم در دست پژوهش دارم که درباره ناکارآمدی نظام بانکی و بحران طلاق است که متاسفانه به دلیل شرایط جنگ متوقف شده اند.
اکتسابی در پایان با تاکید بر رسالت مستندساز در شرایط کنونی جنگ اظهار کرد: ما در ثبت تاریخ، کارمان قضاوت کردن نیست. مستند چشم نگران جامعه است و ثبت کننده است. ما چیزهایی را می بینیم که دیگران نمی بینند. مستندساز باید حقایق و وقایع جامعه را ثبت کند، آنچه که هست و بر ما می گذرد را به تصویر بکشد، اما قضاوت نمی کند. بیننده باید قضاوت کند.
وی در پاسخ به این نکته که گاهی مستندها راه حلی نشان نمی دهند، گفت: مستند ماهی نمی دهد، مستند ماهیگیری یاد می دهد. من فضای گل آلود نشان نمی دهم، حقیقت را نشان می دهم. این ثبت تاریخ برای آیندگان و برای آدم هایی که الان هستند.
