◄ ادغام بازآفرینی شهری در سازمان ملی زمین و مسکن؛ نگرانی از حاشی ه‌رفتن ماموریت انسانی شهر
عباس آخوندی، وزیر پیشین راه و شهرسازی، با شکستن سکوت خود، ادغام شرکت بازآفرینی شهری در سازمان ملی زمین و مسکن را «خاموشی صدای کارشناسی، کالایی شدن شهر و عدم درک شهر به مثابه سازمان اجتماعی» خواند؛ تصمیمی که به گفته او محوری‌ترین ماموریت انسانی وزارتخانه را به حاشیه می‌راند.
عباس آخوندی، وزیر پیشین وزارت مسکن وشهرسازی: این مصوبه نشانه عدم درک شهر به مثابه سازمان اجتماعی و غلبه کالا بر انسان است.
به گزارش سرویس شهری تین نیوز، ادغام شرکت بازآفرینی شهری ایران در سازمان ملی زمین و مسکن، که با هدف چابک سازی، حذف موازی کاری و مدیریت یکپارچه زمین، مسکن و بازآفرینی شهری در دولت چهاردهم کلید خورده، به یکی از بحث برانگیزترین تصمیم های وزارت راه و شهرسازی تبدیل شده است. عباس آخوندی، وزیر پیشین راه و شهرسازی، در واکنش به این تصمیم، آن را «خاموشی صدای کارشناسی»، «کالایی شدن شهر» و «به حاشیه راندن محوری ترین ماموریت انسانی وزارتخانه» توصیف کرد.
بر اساس مصوبه ۲۹ آذرماه ۱۴۰۴ شورای عالی اداری، فرآیند ادغام این دو نهاد آغاز شده است. در همین چارچوب، فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی، علی نبیان، معاون وزیر و مدیرعامل سازمان ملی زمین و مسکن، را با حفظ سمت به عنوان سرپرست شرکت بازآفرینی شهری ایران منصوب کرد تا فرآیند ادغام را پیش ببرد. همچنین عبدالرضا گلپایگانی به عنوان نماینده ویژه وزیر در امور بازآفرینی شهری و راهبری فرآیند ادغام منصوب شده است.
اهداف اعلامی دولت
موافقان این ادغام می گویند تجمیع سه حوزه زمین، مسکن و بازآفرینی شهری می تواند به حذف موازی کاری، چابک سازی تشکیلات، تفکیک دقیق وظایف حاکمیتی از مأموریت های اجرایی و تسریع در نوسازی بافت های فرسوده منجر شود. در کنار این تصمیم، برنامه بازآفرینی محله محور در حدود ۳۰ محله در کشور آغاز شده و قرار است از ظرفیت مولدسازی اراضی دولتی برای تأمین مالی پروژه های بازآفرینی استفاده شود.
واکنش صریح وزیر پیشین
عباس آخوندی، وزیر پیشین راه و شهرسازی، که پس از ترک این وزارتخانه بر آن بوده درباره مسائل آن اظهارنظر نکند، در یادداشتی نوشت: «هر چند از زمانی که وزارت راه و شهرسازی را ترک کردم بر این بودم که در ارتباط با مسائل این وزارتخانه هیچ اظهار نظری نکنم. لیکن مشاهده ادغام شرکت بازآفرینی شهری در سازمان ملی زمین و مسکن آه از نهادم برآورد.»
او افزود: «این به معنی خاموشی صدای کارشناسی در این وزارتخانه، کالایی شدن شهر و عدم درک شهر به مثابه سازمان اجتماعی است.»
آخوندی با اشاره به جایگاه متفاوت دو نهاد درگیر در این ادغام گفت: «اگر سازمان ملی زمین و مسکن خزانه دار دولت در امر اراضی شهری بود که طمع های فراوان در زورمندان بر تسلط بر آن بود و هست، شرکت بازآفرینی شهری محوری ترین ماموریت انسانی وزارتخانه را بر عهده داشت. پر واضح است که ماموریت بازآفرینی در سازمان ملی زمین و مسکن رنگ خواهد باخت و به حاشیه رانده خواهد شد.»
وزیر پیشین راه و شهرسازی ادامه داد: «این مصوبه نشان از عدم درک ابتدایی از ماموریت های بنیادین این وزارتخانه، نشناختن شهر و امر حکمروایی شهری و غلبه کالا بر انسان است.»
او در پایان با ابراز نگرانی از سرنوشت تلاش های گذشته نوشت: «و بدین سان سی سال تلاش و زحمت اندیشوران شهرسازی در کنار سیاست گذاران شهری و مدیران اجرایی در سراسر کشور به دلیل بی دانشی و ناآگاهی بر باد رفت. تا کی آب رفته به جوی بازگردد.»
زمینه و پیامدها
به باور منتقدان، سازمان ملی زمین و مسکن به دلیل مأموریت اصلی خود در مدیریت اراضی شهری، نهادی دارایی محور و خزانه دار دولت است؛ در حالی که شرکت بازآفرینی شهری مأموریتی اجتماعی، محله محور و انسانی دارد. ادغام این دو، به گفته آنان، می تواند باعث شود نگاه مالی و زمین محور بر نگاه اجتماعی و حکمروایی شهری غلبه کند و مأموریت بازآفرینی به حاشیه رانده شود.
در مقابل، موافقان ادغام معتقدند تجمیع منابع زمین و بازآفرینی می تواند تأمین مالی و اجرای پروژه های نوسازی را سرعت ببخشد. اما پرسش اصلی این است که آیا ساختار جدید می تواند هر دو مأموریت را همزمان پیش ببرد یا یکی فدای دیگری می شود.
این گزارش نشان می دهد ادغام شرکت بازآفرینی شهری ایران در سازمان ملی زمین و مسکن، فراتر از یک تغییر ساختاری، به جدال میان دو نگاه به شهر تبدیل شده است: شهر به مثابه کالا و دارایی، در برابر شهر به مثابه سازمان اجتماعی و فضای زندگی. سرنوشت این تصمیم، نه فقط برای بدنه کارشناسی وزارت راه و شهرسازی، بلکه برای آینده بافت های فرسوده و حکمروایی شهری ایران تعیین کننده خواهد بود.
