◄ وقتی یک تبصره در مجلس رد شد؛ داستان تأمین مالی جایگزین برای فرودگاه امام خمینی (ره)
قسمت هشتم تاریخ شفاهی سازمان هواپیمایی کشوری؛ روایت شکست تبصره بودجه ۱۳۷۶ برای فرودگاه امام خمینی و آغاز ساخت پایانه مسافری با طراحی پل اندرو.
پس از آنکه لایحه تأسیس شرکت مدیریت و بهره برداری فرودگاه امام خمینی (ره) در مجلس به تصویب نرسید، مجریان طرح تلاش کردند از مسیر جایگزینی _ الحاق یک تبصره ویژه به بودجه سال ۱۳۷۶ _ مانع تأمین مالی را دور بزنند. در قسمت هشتم از سلسله «تاریخ شفاهی سازمان هواپیمایی کشوری»، علیرضا منظری روایت می کند این تلاش هم به نتیجه نرسید، اما چگونه سرانجام از مسیر معمول تر درآمدهای فرودگاهی، اجرای پروژه اصلی _ از جمله پایانه مسافری طراحی شده توسط پل اندرو، معمار مشهور فرانسوی _ آغاز شد.
تلاش دوم برای عبور از گره قانونی
به گزارش تین نیوز، پس از شکست لایحه اصلی در مجلس شورای اسلامی و از دست رفتن نخستین فرصت برای تنظیم یک تبصره ویژه در بودجه، ضرورت یافت این تبصره به صورت مستقل و جداگانه به مجلس ارائه شود. بر همین اساس، مجری طرح فرودگاه امام خمینی (ره) در اواخر سال ۱۳۷۵ متن پیشنهادی تازه ای برای الحاق به لایحه بودجه سال ۱۳۷۶ تدوین کرد.
متن تبصره پیشنهادی
این تبصره به وزارت راه و ترابری دو اختیار مشخص می داد:
- عقد قرارداد و صدور مجوز سرمایه گذاری با اشخاص حقوقی داوطلب برای اجرای پروژه های اقتصادی فرودگاه، در قالب یکی از روش های مشارکت، بیع متقابل، اجاره یا ساخت-بهره برداری-انتقال (BOT)
- تأمین حداکثر هفتاد وپنج میلیون دلار تسهیلات اعتباری برای تسریع در تکمیل پروژه های زیربنایی، با تکیه بر درآمدهای آتی خدمات فرودگاهی و پروازی و بر اساس روشی مورد تأیید بانک مرکزی و وزارت امور اقتصادی و دارایی
سرنوشت تبصره؛ شکست دوباره در مجلس
با وجود پیگیری های وزارت راه و ترابری، تصویب این تبصره نیز در قانون بودجه سال ۱۳۷۶ کل کشور میسر نشد؛ دومین ناکامی پیاپی در مسیر ایجاد یک سازوکار قانونی ویژه برای تأمین مالی فرودگاه.
پیشرفت های موازی؛ ادامه کار با وجود گره مالی
با وجود شکست مسیر قانونی، بخش هایی از پروژه هم زمان پیش رفت:
- در اواخر سال ۱۳۷۵، مراحل ترک تشریفات مناقصه برای خرید ۳۰ میلیون دلار تجهیزات ناوبری هوایی موردنیاز، با تأیید وزارت صنایع از طریق شورای اقتصاد انجام شد.
- مقدمات تنظیم تفاهم نامه واگذاری ۱۲۰ هزار مترمربع زمین به شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران برای احداث آشیانه، دفاتر و انبارها نیز فراهم شد.
آغاز اجرای مرحله اول از محل درآمدهای فرودگاهی
سپردن اجرا به بنیاد مستضعفان
سرانجام، با تأمین اعتبار از محل درآمدهای معمول خدمات فرودگاهی و پروازی، از آبان ماه ۱۳۷۶ بیش از ۹۰ درصد اجرای مرحله اول طرح، با نظارت شرکت فرودگاه های پاریس، به بنیاد مستضعفان سپرده شد تا از طریق شرکت های ساختمانی زیرمجموعه خود—از جمله شرکت ملی ساختمان—انجام شود.
کلید خوردن پایانه مسافری با طراحی پل اندرو
رکن اصلی این فعالیت ها، آغاز عملیات ساختمانی پایانه مسافری فرودگاه بود؛ سازه ای که طراحی آن بر عهده پل اندرو، معمار مشهور فرانسوی، قرار داشت. هم زمان، مطالعه و آماده سازی امکانات و نصب تجهیزات ناوبری هوایی فرودگاه نیز در دستور کار قرار گرفت.
طرح جامع کاربری اراضی و سامانه مدیریت اطلاعات
در اواخر سال ۱۳۷۶، شرح خدمات مطالعه و تدوین طرح جامع کاربری اراضی فرودگاه امام خمینی (ره) نیز تهیه شد. سازمان هواپیمایی کشوری، با تشخیص نیاز فرودگاه به یک سامانه مدیریت اطلاعات، از مجری طرح خواست هرچه سریع تر برای انتخاب مهندس مشاور و فراهم آوردن زمینه ایجاد این سامانه اقدام کند.
نگاهی به هزینه های صرف شده تا آن مقطع
بر اساس روایت این بخش، در بازه سال های ۱۳۶۹ تا ۱۳۷۶، حدود ۵۴۸ میلیارد ریال برای موارد زیر هزینه شده بود:
- احداث برج مراقبت و ساختمان پشتیبانی فنی
- بخشی از سطوح پروازی شامل باند، خزش راه ها و توقفگاه هواپیما
- خرید اراضی، تسطیح و احداث بخشی از راه های ارتباطی و داخلی
از سال ۱۳۷۴ نیز با تخصیص اعتبار مناسب تر، اجرای پروژه های اصلی طرح از جمله پایانه مسافری آغاز شده بود.
روایت این بخش نشان می دهد که حتی پس از دو شکست پیاپی در تلاش برای ایجاد سازوکار قانونی ویژه تأمین مالی، پروژه فرودگاه امام خمینی (ره) از مسیر معمول تر درآمدهای فرودگاهی و با مشارکت نهادهایی مانند بنیاد مستضعفان به حرکت خود ادامه داد. آغاز عملیات ساختمانی پایانه مسافری با طراحی پل اندرو، نقطه عطفی در این مسیر نیم قرنی بود. ادامه این روایت در قسمت های بعدی منتشر خواهد شد.
* این مصاحبه در تیرماه 1397 انجام شده است.
دپارتمان تاریخ شفاهی تین نیوز همچنین آمادگی خود را برای مصاحبه با پیشکسوتان حوزه حمل ونقل هوایی و ثبت روایت های دست اول این صنعت اعلام کرده است.
