◄ مدیریت پیک پروازی اربعین/ چرا استفاده از هواپیماهای MD از دستور کار خارج شد؟

 عملیات پروازی اربعین ۱۴۰۵ با ابلاغیه های جدید سازمان هواپیمایی کشوری وارد فاز متفاوتی شده است. در حالی که نرخ های مصوب ۲۴ و ۲۸ میلیون تومانی برای مبادی تهران و مشهد نهایی شده، یک تغییر استراتژیک در ترکیب ناوگان هوایی جلب توجه می کند: این تصمیم که از اول تا ۱۶ مردادماه اجرایی می شود، فراتر از یک تغییر ساده در ناوگان، نشان دهنده تغییر نگاه سازمان هواپیمایی از «تعداد پرواز» به «بهره وری عملیاتی» در پیک سفر است.

چرا MDها از سبد پروازی اربعین حذف شدند؟

به گزارش تین نیوز، کارشناسان صنعت هوانوردی معتقدند حذف هواپیماهای سری MD (مک دانل داگلاس) در بازه زمانی اربعین، تصمیمی برخاسته از ضرورت های «مدیریت بحران» و «بهره وری حداکثری از زیرساخت های فرودگاهی» است. دلایل این تغییر استراتژیک را می توان در سه محور زیر تحلیل کرد:

۱. معادله ظرفیت و «اسلات» (Slot Management):

در پیک اربعین، گلوگاه اصلی، فرودگاه های مقصد (نجف و بغداد) هستند. هر پرواز، یک «اسلات» (زمان اجازه نشست و برخاست) اشغال می کند. یک هواپیمای MD با ظرفیت تقریبی ۱۵۰ تا ۱۷۰ نفر، همان مقدار فضای فرودگاهی را اشغال می کند که یک هواپیمای پهن پیکر (مانند ایرباس A300 یا بوئینگ ۷۷۷) با ظرفیت ۳۰۰ تا ۴۰۰ نفر اشغال می کند.با جایگزینی پهن پیکرها، شرکت های هواپیمایی می توانند با تعداد پرواز کمتر، تعداد زائران بیشتری را جابه جا کنند. این یعنی کاهش تراکم در سطوح پروازی فرودگاه های مقصد و کاهش احتمال تأخیرهای زنجیره ای.

۲. قابلیت اطمینان (Reliability) و کاهش ریسک AOG:

ناوگان MD موجود در کشور، عمدتاً جزو هواپیماهای با سن بالاتر محسوب می شوند. در عملیات حساسی مانند اربعین که کوچک ترین تأخیر می تواند منجر به سرگردانی زائران شود، احتمال بروز نقص فنی (AOG - Aircraft on Ground) در هواپیماهای قدیمی تر، ریسک عملیاتی را بالا می برد. استفاده از پهن پیکرهای مدرن تر یا با توان عملیاتی بالاتر، ضریب پایداری برنامه پروازی را در روزهای اوج پیک، به شدت افزایش می دهد.

۳. ارتقای تجربه مسافر و حقوق زائران:

ابوذر شیرودی، رئیس سازمان هواپیمایی کشوری، در ابلاغیه خود تأکید ویژه ای بر «اجرای دقیق دستورالعمل حقوق مسافر» داشته است. پهن پیکرها به دلیل فضای بیشتر و سطح خدمات بالاتر، تجربه سفر بهتری برای زائران فراهم می کنند. همچنین با حذف هواپیماهای کوچک، «نرخ صندلی عرضه شده» (Available Seat Kilometers - ASK) افزایش یافته و فشار تقاضا بر بازار تا حدی تعدیل می شود.

مدیریت متمرکز؛ الزام کمیته های ویژه

سازمان هواپیمایی کشوری تنها به تغییر ناوگان بسنده نکرده است. الزام شرکت ها به تشکیل «کمیته ویژه عملیات اربعین» و معرفی یک مسئول پاسخگو، نشان می دهد که نهاد ناظر به دنبال کاهش بروکراسی اداری و تسریع در حل مشکلات لحظه ای است.

حذف تایپ های پروازی کم ظرفیت و تمرکز بر ناوگان پهن پیکر، یک «نقشه راه هوشمند» برای عبور از پیک ترافیک اربعین ۱۴۰۵ است. اگر این استراتژی با دقت و نظارت دقیق بر «تعداد پروازهای جایگزین» (نه فقط تغییر تایپ) همراه شود، می توان انتظار داشت که ترافیک زائران در پایانه مرزی هوایی کشور میزبان، مدیریت پذیرتر از سال های قبل باشد.

این تغییر رویکرد، در واقع نخستین گام عملیاتی برای تبدیل «مدیریت بحران» به «مدیریت فرآیند» در بزرگترین رویداد حمل ونقل هوایی کشور است.