◄ توسعه زیرساخت های حمل ونقل؛ پیش نیاز توسعه تجارت ایران و تاجیکستان
گسترش همکاری های اقتصادی ایران و تاجیکستان، بیش از هر چیز به توان دو کشور در کوتاه کردن مسیر تجارت و کم کردن هزینه های لجستیکی گره خورده است؛ مسیری که بدون تقویت کریدورهای جادهای و ریلی، توسعه بنادر پشتیبان و هماهنگی های ترانزیتی با کشورهای واسطه، به سختی می تواند هدفگذاری یک میلیارد دلاری مبادلات تا سال ۲۰۳۰ را محقق کند.
روابط اقتصادی ایران و تاجیکستان در سال های اخیر وارد مرحله ای تازه شده و دو کشور با هدف گذاری افزایش حجم مبادلات تجاری تا سطح یک میلیارد دلار تا سال ۲۰۳۰، تلاش کرده اند همکاری های اقتصادی خود را گسترش دهند. در این میان، توسعه زیرساخت های حمل ونقل به عنوان یکی از مهم ترین پیش نیازهای تحقق این هدف مطرح شده است.
به گزارش تین نیوز، محمدعلی امیرفخریان، رایزن بازرگانی ایران در تاجیکستان، با تأکید بر اینکه «تحقق هدف یک میلیارد دلاری نیازمند ایجاد زیرساخت های حمل ونقل و تسهیل روابط بانکی است»، یادآور می شود که اگرچه نزدیکی فرهنگی و توان فنی ایران، مزیت های رقابتی بزرگی هستند، اما وابستگی مسیرهای تجاری به کشورهای ثالث باعث شده هزینه و زمان حمل کالا افزایش یابد؛ واقعیتی که کارشناسان معتقدند بدون بهبود آن، حضور شرکت های ایرانی در پروژه های صنعتی و معدنی تاجیکستان همچنان با چالش های لجستیکی روبرو خواهد بود.
اقدامات زیرساختی و نقش ایران در اتصال به آسیای مرکزی
در سال های گذشته وزارت راه و شهرسازی تلاش کرده است با تمرکز بر توسعه شبکه ریلی شرق کشور و تقویت مسیرهای ارتباطی با مرز سرخس، به عنوان دروازه اصلی ورود به آسیای میانه، دسترسی به بازارهای منطقه را تسهیل کند. ارتقای ظرفیت بنادر جنوبی به ویژه بندر چابهار نیز در همین راستا با جدیت پیگیری شده است تا ایران بتواند نقش کلیدی خود را در اتصال خلیج فارس به آسیای مرکزی تثبیت کند. امیرفخریان در تبیین اهمیت این موضوع تصریح می کند: «ایران با دارا بودن ظرفیت های تولید صنعتی و دانش فنی، و تاجیکستان با منابع معدنی و انرژی ارزان، مکمل های اقتصادی یکدیگرند» و برای فعال سازی این همکاری ها در حوزه هایی نظیر حمل ونقل و لجستیک، شرکت های ایرانی باید با حضور مستمر و ایجاد شبکه های توزیع، زیرساخت های لازم برای خدمات پس از فروش و انتقال کالا را در این کشور نهادینه کنند.
همکاری های جدید و تأثیر آن بر ترانزیت جاده ای
در چارچوب نقشه راه توسعه روابط اقتصادی، همکاری های جدیدی با هدف کاهش وابستگی های لجستیکی در جریان است. امیرفخریان با اشاره به پیش بینی رشد بیش از ۸ درصدی اقتصاد تاجیکستان، معتقد است که سیاست صنعتی سازی این کشور تا سال ۲۰۳۰ و نیاز مبرم دوشنبه به ماشین آلات صنعتی، تجهیزات کشاورزی و مصالح ساختمانی، فرصت بی نظیری را برای صادرکنندگان ایرانی ایجاد کرده است. به اعتقاد رایزن بازرگانی ایران، آنچه می تواند ترانزیت جاده ای را متحول کند، گذار از صادرات سنتی به سمت اجرای پروژه های مشترک در صنایع پایین دستی و فرآوری مواد خام است.
هرچند بازار تاجیکستان به شدت تحت تأثیر رقابت چین، ترکیه و روسیه قرار دارد، اما امیرفخریان تأکید دارد که «ارائه خدمات فنی و مهندسی با قیمت رقابتی و توان اجرای پروژه های مشترک»، مزیت اصلی ایران است که در صورت پشتیبانی توسط شبکه حمل ونقل کارآمد، می تواند تراز تجاری را به نفع ایران تغییر دهد.
چالش های مرزی و سهم زیرساخت ها در رشد مبادلات
با وجود ظرفیت های موجود، چالش هایی نظیر پیچیدگی های گمرکی و محدودیت های مالی همچنان روند توسعه تجارت را کند می کنند. رایزن بازرگانی ایران در تاجیکستان، موفقیت شرکت های ایرانی در این بازار را نیازمند شناخت دقیق و همکاری با شرکای معتبر محلی می داند و معتقد است توسعه زنجیره های منطقه ای تأمین و همکاری در حوزه انرژی و حمل ونقل، گره های اصلی تجارت را باز خواهد کرد. در واقع، توسعه زیرساخت های حمل ونقل در نگاه کارشناسان، تنها یک ضرورت فنی نیست، بلکه سنگ بنای تحقق نقشه راه ۲۰۳۰ است. در نهایت، با تکمیل زیرساخت های جاده ای و ریلی، تجارت ایران و تاجیکستان از حالت محدود به یک رابطه راهبردی پایدار تبدیل خواهد شد که می تواند این دو کشور را به بازیگران اصلی در کریدورهای اقتصادی منطقه تبدیل کند.
در مجموع، ظرفیت های مکمل اقتصادی دو کشور در حوزه های فنی، معدنی و انرژی، افق روشنی را پیش روی تهران و دوشنبه قرار داده است. تحقق این ظرفیت ها مشروط به آن است که دیپلماسی اقتصادی با «دیپلماسی لجستیکی» همراه شود؛ موضوعی که در اظهارات رایزن بازرگانی ایران به وضوح بر آن تأکید شده است. با توسعه کریدورهای ترانزیتی و تقویت زیرساخت های حمل ونقل، مسیر دستیابی به هدف یک میلیارد دلاری هموارتر شده و حضور قدرتمند شرکت های ایرانی در بازار در حال توسعه تاجیکستان، به واقعیت نزدیک تر خواهد شد.
