◄ درگذشت کارآفرینی که «ماک» را به ایران آورد

پدر «کامیون» در ایران

اصغر قندچی، کارآفرین ایرانی و پدر صنعت کامیون‌سازی و مؤسس اولین و بزرگترین کارخانه تریلر و کامیون ساخت ایران بدون مونتاژ خارجی به نام ایران کاوه است که هم‌اکنون نام آ« به «سایپا دیزل» تغییر پیدا کرده است.

70 سال قدمت

کامیون‌های ماک بیش از ۷۰ سال است در جاده‌های ایران می‌تازند

تعجب شاه

قندچی خودروهای ساخت خودش را برای بازدید محمدرضا پهلوی به نمایش گذاشت که تعجب شاه را هم برانگیخت

مناسب شرایط ایران

قندچی کامیون‌های ماک را براساس شرایط آب و هوایی ایران و شرایط جاده‌ای آن تقویت می‌کرد

تاسیس ایران کاوه

شرکت ایران کاوه در سال ۱۳۴۲ تاسیس شد

فراری از مدرسه

اصغر قندچی به سال ۱۳۰۷ در تهران زاده شد. پیشه پدرش وکالت بود و می‌خواست فرزندانش هم پی تحصیل علم و دانشگاه بروند. اما اصغر قندچی از همان نوجوانی درس را کنار گذاشت و به کار فنی در گاراژهای تهران روی آورد؛ پافشاری پدر بر تحصیل پسر هم به جایی نرسید.

شغل اولیه

قندچی می‌گوید: شغل من قطعه‌سازی بود و هر روز مشغول بودم. تا اینکه کار ساخت قطعات کوچک تبدیل به‌کار ساخت قطعات بزرگ‌تر و بعدا قطعات کامیون شد؛ به گونه‌ای که توانستم تمام قطعات کامیون را ساخت داخل کنم.

گاراژ دروازه قزوین

قندچی درباره ورود به کار در کودکی چنین روایت می‌کند: قدیم خانه‌هایی را که اتاق اضافه داشتند اجاره می‌دانند. ما یک اتاق را اجاره داده بودیم. من می‌دیدم که مستاجر ما هر روز می‌رود سرکار. یک روز ازش پرسیدم که کجا میروی؟ گفت که می‌روم گاراژ. ازش خواستم که من را هم ببرد. ۸، ۹ سالم بود. دیگه آن دوران زمینه‌ای شد که در سن ۱۲ سالگی من نیز در این رشته مشغول به‌کار شوم و در سن ۲۰ سالگی قطعه بسازم

تولید «ماک»

پیش از اینکه قندچی نمایندگی کامیون آمریکایی «ماک» را در ایران بگیرد، فردی به نام میردامادی این نمایندگی را در اختیار داشت. اما طرف آمریکایی وقتی علاقه آقای قندچی به تولید کامیون در ایران را دید، کار مستقیم با شرکت «ایران کاوه» را برای تولید «ماک» در ایران آغاز کرد

تعجب شاه

قندچی میگوید: شاه در بازدیدی که از نمایشگاه دستاوردهای دولت داشت بعد از بازدید از غرفه ما بسیار تعجب کرد که چطور در خیابان قزوین یک نفر کامیون می‌سازد؟ ۱۰ دفعه از من پرسید که کسی بهت کمک کرده؟ گفتم نه؛ پرسید چیزی احتیاج داری؟ گفتم نه.حتی پرسید کمک مالی بهت شده؟ گفتم نه. بعد از این بازدید بود که من پروانه ساخت کامیون در ایران، کارم را شروع کردم. در پروانه تاسیس کارخانه به من مجوز دادند که کامیون به تناژ (ظرفیت) ۵، ۷، ۱۰ و ۱۵ تن تولید کنم.

تولید اولیه

«ایران کاوه» کار خود را با تولید چند کامیون در هفته شروع کرد و پس از مدتی تولید آن به ۷ کامیون در روز رسید. با راه‌اندازی کارخانه، آمریکایی‌ها نیز تصمیم گرفتند به «ایران کاوه» کمک کنند تا در ایران، ماک تولید شود از این به بعد موتور ماک هم وارد شد و روی کامیون‌ها سوار شد

کارگری و آقازادگی

او در گفتگویی که تقریباً یک سال پیش داشت درباره کار خود در این گاراژ گفته بود: من آقازاده‌ای کار نکردم؛ بلکه کارگری کار کردم. روزی ۱۴ ساعت کارمی‌کردم. کار باید صاحب داشته باشد. کارگرهای ما در کارخانه از مهندس هم بالاتر بودندبه همین دلیل فروش ماشین و قطعات ایرانی بالا بود. در آن زمان رضایت کامل مشتریان را داشتم.

پیشنهاد ساخت کامیون

قندچی می‌گوید:رضا نیازمند( معاون وزیر وقت اقتصاد در دهه 40) یک روز به گاراژ من آمدند و گفتند که دنبال کسی می‌‌‌‌‌گردند که کمک‌شان کند تا ماشین بسازد و من را پیدا کردند. در آن زمان من ماک‌هایی را که از آمریکا وارد ایران می‌شد متناسب با جاده‌های ایران تغییر می‌دادم. در آن دیدار قطعاتی را که ساخته بودم نشانشان دادم و آنها هیجان‌زده شدند و پیشنهاد راه‌اندازی کارخانه تولید کامیون را به من دادند و بدین ترتیب زمینه تاسیس کارخانه ایران کاوه و ایجاد خط تولید کامیون‌های ماک فراهم شد.

ارزش کارگر

ما مدیر داخلی و استاد‌کار و مسوول حراست در ایران‌کاوه داشتیم که در کارخانه مستقر بودند و من در گاراژ خیابان قزوین بودم که تعمیرگاه ما بود. اگر بنا به هر دلیلی این مسوولان عذر کارگری را می‌خواستند، تاکید می‌کردم که اخراجش نکنید تا من خودم بیایم و رسیدگی کنم. و در نهایت او را می‌آوردم خیابان قزوین یعنی هیچ کارگری را اخراج نمی‌کردیم.

بازگشت به ایران

او درباره کار پس از وقوع انقلاب می‌گوید: بهمن‌ماه سال 1357 حدود چهار هزار کامیون سفارش داشتیم رفتم آمریکا که سفارش‌ها را لغو کنم. همه دوستانم که خودروساز بودن و از ایران خارج شده بودند. گفتند بمان اینجا و به ایران برنگرد، اما من گفتم تحت هر شرایطی بر‌می‌گردم تهران. برگشتم و مستقیم هم رفتم کارخانه ایران‌کاوه و به بچه‌ها گفتم که انقلاب شده و ما تابع انقلاب هستیم اما باید به تولید خود ادامه دهیم

در جبهه جنگ

در زمان جنگ، به دلیل کمبود نفربر از قندچی خواسته می شود تا کار حمل تانک‌های ایرانی به جبهه را انجام دهد. او با هزینه خود موتور تانک‌برهای روسی را تعویض کرد و با این کار بخش زیادی از جبهه های ایران احیا شد.

8هزار «ماک»

حدود ۸ هزار ماک طبق گفته او در جاده‌های ایران تردد می‌کنند. او می‌گوید: الان هیچ ماشینی در کشور نیست که ۷۰ سال سابقه کار داشته باشد، اما ماک‌های ما هنوز در جاده‌های ایران در ترددند. در زمانی که من قطعات را می‌ساختم تشویق‌کننده‌ای نبود.صنعت را هم تشویق نکردند

کارگری و آقازادگی

او خاطره ای را نقل می‌کند:«... پسرهای من در زمان تعطیلات مدرسه پیش من در کارخانه بودند. یک روز دیدم یکی از پسرهای من در بخشی که مربوط به اوستا‌کارها بود، است و با آنها ناهار می‌خورد. گفتم «‌چه کسی به تو گفته است با اوستا‌کارها ناهار بخوری؟ چرا از بخش کارگرها آمدی اینجا؟» گفت: «یکی از اوستا‌کارها گفته است.» ناراحت شدم و پرسیدم «چرا چنین اجازه‌ای به او دادین؟ این پسر باید با کارگرها در صف بایستد غذا بگیرد و پیش همان‌ها ناهار بخورد نه اینجا!»

نشان امین الضرب

اصغر قندچی، 23 بهمن ماه 1395 ، تندیس و نشان کارآفرینی برتر موسوم به امین‌الضرب را از اسحاق جهانگیری دریافت کرد

نام نیک

آنچه دیگران از قندچی یاد می‌کنند، جز نام نیک نیست. می‌گویند «دست به خیر» داشته است. نه آنکه اهل صدقه باشد؛ بلکه می‌کوشید بیکاران را شغل دهد، با تسهیلات بسیار ارزان کامیون در اختیار راننده‌های جویای کار قرار دهد، آنچه می‌دانست به کارگران آموزش دهد، بهترین امکانات را در اختیار کارگرانش قرار دهد.